Nhiều năm trở lại đây, việc kiểm tra vệ sinh thú y thực phẩm đã được các đơn vị chức năng trên địa bàn tỉnh quan tâm thực hiện. Tuy nhiên, do điều kiện khách quan, việc kiểm tra này phần lớn mới chỉ dừng ở “phần ngọn”. Việc kiểm tra vệ sinh thú y thực phẩm hiện chỉ thực hiện được khi thịt gia súc, gia cầm đã bày bán tại chợ. Trong ảnh: Khu vực bán thịt gia súc, gia cầm ở chợ trung tâm huyện Đầm Hà. Để thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát giết mổ gia súc, gia cầm và vệ sinh thú y thực phẩm trên địa bàn, thời gian qua, Chi cục Thú y đã đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho hơn 200 kỹ thuật viên làm công tác kiểm dịch, kiểm soát giết mổ. Lực lượng này được hợp đồng theo công việc và được bố trí thực hiện việc kiểm soát giết mổ tại các cơ sở giết mổ sau khi đi vào hoạt động. Mặc dù vậy, do phần lớn các địa phương chưa có điểm giết mổ gia súc, gia cầm tập trung, nên chỉ có 4 trong số 200 kỹ thuật viên này được bố trí kiểm tra tại 2 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm của TP Hạ Long.
Thực tế, toàn tỉnh hiện nay có khoảng hơn 900 điểm giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ nằm trong các khu dân cư nên việc kiểm tra rất khó khăn. Bởi vậy, để tránh bỏ ngỏ, Chi cục đành bố trí lực lượng kỹ thuật viên được đào tạo thực hiện việc kiểm tra vệ sinh thú y với thực phẩm có nguồn gốc động vật ngay tại các điểm chợ. Công việc của lực lượng này khá vất vả, phải đến các chợ từ sáng sớm khi thịt lợn, thịt trâu, bò, gà vừa đưa vào chợ bán để kiểm tra, lăn dấu. Trong khi đó, số lượng gia súc, gia cầm giết mổ rất nhiều. Bình quân mỗi ngày khoảng 1.500 con lợn, 25 con trâu, bò, 17.000 gia cầm. Hàng năm, Chi cục Thú y tỉnh đã xử lý hàng trăm vụ thực phẩm không đảm bảo vệ sinh thú y, gia súc, gia cầm nhập lậu. Mặc dù việc kiểm tra này cũng góp phần làm thay đổi nhận thức của người bán, người tiêu dùng trong việc lựa chọn thực phẩm an toàn, nhưng đây chỉ là hoạt động kiểm soát “phần ngọn” trong chuỗi kiểm tra hoạt động giết mổ, chế biến và tiêu thụ sản phẩm động vật trên địa bàn. Thực tế trong quá trình kiểm tra thịt lợn, trâu, bò đã giết mổ được bày bán ở các điểm chợ, kỹ thuật viên thú y rất khó xác định gia súc, gia cầm đó có bị bệnh hay không, có chết trước khi được giết mổ hay không (trừ một số bệnh dễ nhìn thấy như bệnh tụ huyết trùng ở lợn, thịt lợn gạo…). Bởi vậy, nguy cơ lây lan dịch bệnh ở gia súc, gia cầm rất lớn, thậm chí cả nguy cơ lây dịch từ gia súc, gia cầm sang người.
Tuy đã tổ chức kiểm tra vệ sinh thú y thực phẩm ở các điểm chợ, nhưng gia súc, gia cầm được thú y kiểm soát mới đạt khoảng 50% số lượng giết mổ thực tế lưu thông trên thị trường. Nguyên nhân là do số lượng điểm chợ trên địa bàn tỉnh khá lớn, gần 110 điểm chợ với trên 2.000 hộ kinh doanh giết mổ gia súc, gia cầm, chưa kể đến những quán hàng bán thịt ngay hè phố, trong ngõ xóm... Trong khi đó, lượng thịt vận chuyển vào bán tại các điểm chợ lại diễn ra ở nhiều thời điểm khác nhau, nên khó khăn trong bố trí lực lượng kiểm tra. Đồng thời, việc vận chuyển gia súc, gia cầm chưa qua kiểm dịch trên địa bàn vẫn tồn tại. Hoạt động của các cơ sở giết mổ không đảm bảo vệ sinh vẫn diễn ra ở hầu hết các địa phương nhưng chưa được kiểm tra, xử lý vi phạm. Tại nhiều điểm chợ, do việc quy hoạch điểm bán, nhắc nhở hộ kinh doanh chưa được thường xuyên, chặt chẽ nên vẫn còn tình trạng bày thịt và thực phẩm trên phản, mẹt ngay dưới đất gây nguy cơ ô nhiễm thực phẩm.
Để kiểm soát tốt vệ sinh thực phẩm thú y trên địa bàn, các địa phương cần thực hiện việc kiểm tra, đánh giá, phân loại cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm; kiên quyết đóng cửa các cơ sở giết mổ không đảm bảo vệ sinh thú y trên địa bàn. Các địa phương cũng cần đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung để thực hiện kiểm soát thực phẩm ngay từ lò mổ được tốt hơn. Bên cạnh đó, các lực lượng chức năng cũng cần tăng cường kiểm soát gia súc, gia cầm chưa qua kiểm dịch lưu thông trên địa bàn.
