Trong hàng chục năm qua, có một giá trị cốt lõi, không thể thay thế của truyền thống công nhân mỏ Quảng Ninh đó là tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm". Đây không chỉ là một khẩu hiệu lịch sử mà đã trở thành tài sản tinh thần vô giá, là sức mạnh nội sinh giúp ngành Than luôn kiên cường vượt qua mọi thử thách, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước trong mọi thời kỳ.
“Kỷ luật và đồng tâm” trở thành khẩu hiệu truyền thống của người thợ mỏ và xuất phát từ một câu chuyện lịch sử. Vào những năm 30 của thế kỷ XX, thực dân Pháp mở rộng khai thác thuộc địa, nhất là khai thác than ở vùng Quảng Ninh. Do công việc khai thác mỏ thời bấy giờ hoàn toàn thủ công, nên thợ mỏ phải làm việc trong môi trường nguy hiểm, độc hại, đồng lương lại ít ỏi, các điều kiện sinh hoạt đều thiếu thốn. Những người công nhân lúc đó đã đồng tâm cùng nhau đứng lên đấu tranh đòi chủ mỏ tăng lương và cải thiện điều kiện làm việc. Ban đầu là những cuộc bãi công manh mún, sau thu hút được sự đồng tâm của số đông nên đã dẫn đến cuộc tổng bãi công của hơn 30.000 thợ mỏ vào ngày 12/11/1936. Sau cuộc tổng bãi công ấy, chủ mỏ đã phải chấp nhận tất cả mọi yêu sách của công nhân. Khẩu hiệu “Kỷ luật và đồng tâm” được tuyên truyền xuyên suốt cuộc bãi công.
Sau khi ta tiếp quản Vùng mỏ (25/4/1955), Đặc khu ủy Hồng Quảng quyết định chọn ngày 12/11/1936 là Ngày miền mỏ bất khuất. Ngày 4/11/1982, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) đã có Quyết định 292-CT chính thức công nhận ngày 12/11 hàng năm là ngày Hội Truyền thống của công nhân mỏ trên cả nước. Để phù hợp với giai đoạn cách mạng mới, Tỉnh ủy Quảng Ninh, Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) và TKV đã thống nhất lấy ngày 12/11 hàng năm là Ngày truyền thống công nhân Vùng mỏ - truyền thống ngành Than.
“Kỷ luật và đồng tâm” đã trở thành tài sản tinh thần vô giá, được áp dụng vào lao động sản xuất, rồi được áp dụng vào đời sống công nhân ngành than, rồi lan tỏa ra xã hội, trở thành một đặc trưng thành phần góp tạo nên bản sắc văn hóa, con người Quảng Ninh.
Tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm" không chỉ có ý nghĩa trong quá khứ mà còn được tôi luyện và phát huy cao độ trong thời kỳ đổi mới và hội nhập. Câu chuyện về thợ mỏ Mông Dương cứu mỏ sau trận lũ lụt lịch sử năm 2015 là một minh chứng sống động. Thay vì bỏ mỏ, hàng nghìn công nhân đã đồng tâm hiệp lực, thần tốc hồi sinh diện sản xuất, cho thấy ý chí kiên trung và sự gắn bó máu thịt với nghề, với "Vùng mỏ là quê hương".
Một minh chứng khác: Ý chí của thợ mỏ Hà Lầm lần đầu tiên đặt chân xuống độ sâu -400m của dự án lò giếng đứng đã chứng minh sức mạnh của văn hóa này trong công cuộc khai sơn, phá thạch, vượt qua điều kiện địa chất phức tạp. Sự kỷ luật giúp họ tuân thủ quy trình an toàn nghiêm ngặt, còn sự đồng tâm tạo nên sức mạnh tập thể để hoàn thành dự án quy mô lớn.
Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và kinh tế tri thức, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam xác định phương châm “Từ tài nguyên khoáng sản và nguồn nhân lực đi lên giàu mạnh”. Tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm" trở thành nền tảng vững chắc để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tinh thần kỷ luật tạo ra tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức cao, giúp thợ mỏ tiếp cận và làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại. Tinh thần đồng tâm thúc đẩy xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, đảm bảo lợi ích của doanh nghiệp và người lao động, tạo ra sức mạnh để ngành than vượt qua mọi khó khăn.
Gần 90 năm kể từ năm 1936, "Kỷ luật và Đồng tâm" không ngừng được hun đúc, tạo nên những thắng lợi vẻ vang, không chỉ là bản sắc văn hóa đặc sắc của Quảng Ninh mà còn là yếu tố giúp ngành Than luôn tiên phong trên mặt trận sản xuất, góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của đất nước.
