Sử dụng kháng sinh tràn lan, không kiểm soát, không theo đơn bác sĩ đang là thực trạng từ nhiều năm nay. Tác hại lâu dài của việc sử dụng bừa bãi này là tình trạng kháng thuốc kháng sinh và gây nên các bệnh nguy hiểm khác.
Hơn 90% người dân sử dụng kháng sinh bừa bãi
Mỗi khi đau đầu, nhức mỏi cơ thể, chị Huỳnh Thu Thảo (Q.9, TPHCM) lại tự ra hiệu thuốc mua một vài loại kháng sinh như Amoxiciline, Paracetamol… về tự uống. Không những thế, chị còn “tự” làm bác sĩ, mua thuốc cho hai cậu con trai nhỏ ở nhà mỗi khi các bé sổ mũi, ho hắng. Chị cho biết, chỉ khi nào bé sốt cao hoặc bị những bệnh không rõ nguyên nhân chị mới đưa bé đến bệnh viện, còn với những loại hắt hơi sổ mũi thông thường mà cũng đến bệnh viện thì vừa mất thời gian chờ đợi mà khám xong, bác sĩ kê đơn cũng không khác gì mấy so với thuốc chị tự mua.
TS Nguyễn Văn Kính – Giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới TƯ thẳng thắn cho biết, không quá khi nói rằng việc mua bán kháng sinh tại các hiệu thuốc ở nước ta hiện nay dễ như mua rau. Người Việt cũng có thói quen sử dụng kháng sinh như ăn cơm, hễ ốm là tự ra hiệu thuốc mua kháng sinh về uống.
Theo TS Cao Hưng Thái, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), kết quả khảo sát việc bán thuốc kháng sinh ở các hiệu thuốc vùng nông thôn và thành thị phía Bắc cho thấy nhận thức về kháng sinh và kháng thuốc của người bán thuốc lẫn người dân đều rất thấp. Có đến 88% số dân ở thành thị, 91% số dân ở nông thôn sử dụng kháng sinh không có đơn của bác sĩ. Theo báo cáo gần đây nhất của Trường ĐH Dược Hà Nội, số người lạm dụng thuốc kháng sinh hiện nay đã tăng gấp 5 lần so với trước đây.
Theo các chuyên gia y tế, kháng sinh là một nhóm thuốc được sử dụng trước hết để chữa những bệnh do vi khuẩn gây ra. Thuốc có tác dụng diệt trực tiếp vi khuẩn hoặc làm chậm lại sự phát triển của vi khuẩn để tạo điều kiện cho hệ miễn dịch của cơ thể giải quyết tình trạng nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh đang đẩy nhiều bệnh nhân nhiễm khuẩn đến tình trạng vô phương cứu chữa vì không đáp ứng kháng sinh đặc hiệu.
Nguy hiểm khôn lường
TS Nguyễn Văn Kính cho biết, do tình trạng kháng thuốc kháng sinh ngày càng cao đã làm cho việc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn - nhất là nhiễm trùng huyết - bị thất bại, dẫn đến tỷ lệ tử vong do sốc nhiễm khuẩn ngày càng gia tăng. Nhiều nghiên cứu cho thấy, các căn bệnh nguy hiểm như lao, sốt rét, nhiễm trùng huyết, tả lỵ... đang bị kháng thuốc rất nghiêm trọng.
Theo nghiên cứu của Trung tâm theo dõi phản ứng phụ của thuốc, ĐH Y Dược Hà Nội, ngoài kháng sinh thông thường, có tới 13/30 loại kháng sinh thế hệ mới đã bị kháng do việc dùng thuốc vô tội vạ. Trong số nạn nhân của tình trạng kháng kháng sinh, trẻ em là đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất, dẫn đến có thể bị suy tủy, rối loạn chuyển hóa hay chậm phát triển.
BS.TS Tạ Thị Phương Dung - Trưởng khoa Ngoại niệu (Bệnh viện Nhân dân 115) khẳng định, Paracetamol chính là thủ phạm số 1 của bệnh suy thận, nhất là những ai quá lạm dụng loại thuốc này. Bên cạnh đó các loại thuốc kháng sinh khác như Streptomycin nếu uống liều cao cũng dễ bị điếc và suy thận. Vì thuốc Paracetamol hạ sốt khá an toàn lại được bán khắp nơi không cần toa của bác sĩ nên dễ bị nhiều người lạm dụng. Một số người lại dùng Paracetamol để giã rượu mà không biết nguy hiểm của nó đối với lá gan trong cơ thể.
Báo cáo của WHO cho biết tình trạng kháng thuốc kháng sinh có thể khiến 70% ca nhiễm trùng sơ sinh không được điều trị bằng kháng sinh và 67% ca tử vong do vi khuẩn kháng thuốc. Còn nghiên cứu của Cục Quản lý khám chữa bệnh về thực trạng sử dụng kháng sinh trên hơn 1.000 hồ sơ bệnh án tại các khoa điều trị tích cực của 19 bệnh viện lớn tại Hà Nội, Hải Phòng, TPHCM cho thấy, tỷ lệ sử dụng kháng sinh không phù hợp lên tới 74% khiến việc điều trị nhiều bệnh gặp khó khăn, thậm chí thất bại. Không chỉ làm cho bệnh tật ngày càng thêm nặng, tăng tỷ lệ tử vong, kháng kháng sinh còn làm tăng gánh nặng bệnh, cũng như tốn kém về kinh tế cho bệnh nhân và xã hội.
Theo Lao Động
