Hiện nay, với sự nỗ lực chung của các cấp, các ngành và của cả cộng đồng, tỷ lệ người nhiễm HIV trên địa bàn tỉnh đang có xu hướng giảm dần. Tuy nhiên, số người chuyển sang giai đoạn AIDS ngày càng tăng đòi hỏi các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ dành cho đối tượng này càng nhiều. Một trong những căn bệnh mà người bị AIDS thường mắc phải, đó là bệnh lao. Chính bởi vậy, công tác điều trị lao của các y, bác sĩ vốn dĩ đã vất vả, nay việc điều trị lao cho người có HIV lại càng khó khăn hơn.
Công tác tại Bệnh viện Lao và Phổi hàng chục năm nay, bác sĩ Trần Văn Dũng, Trưởng Khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Lao và Phổi không còn nhớ rõ khoa mình tiếp nhận, cấp cứu, điều trị cho bao nhiêu trường hợp bệnh nhân lao nhiễm HIV/AIDS. Anh chỉ nhớ số đồng nghiệp của mình đã bị phơi nhiễm trong quá trình điều trị cho bệnh nhân. May mắn cho các y, bác sĩ này, sau một thời gian điều trị phơi nhiễm, họ không còn HIV trong cơ thể. Bệnh nhân vào khoa hồi sức cấp cứu của Bệnh viện Lao và Phổi đa phần là bệnh nhân nặng. Khi vào, họ đang trong tình trạng khó thở, nhiều trường hợp ho ra máu, mất ý thức, trong quá trình chọc ven cấp cứu, họ giãy giụa, nếu không cẩn thận, các y, bác sĩ dễ bị kim đâm ngược lại tay. Bác sĩ Dũng tâm sự: “Dẫu biết nguy cơ phơi nhiễm rất cao, song trong quá trình điều trị, cấp cứu bệnh nhân HIV/AIDS, chúng tôi không hề phân biệt đối xử. Nhất là khi thấy bệnh nhân đang gặp nguy kịch, y, bác sĩ chúng tôi chỉ nghĩ phải làm cách nào cứu sống được họ”.
Không chỉ có khoa cấp cứu, mà hầu hết các khoa của Bệnh viện Lao và Phổi đều có bệnh nhân lao nhiễm HIV/AIDS. Bác sĩ Phạm Thị Linh, Trưởng khoa Lao phổi, phụ trách Phòng Kế hoạch tổng hợp của bệnh viện, cho biết: “Ngoài tiếp nhận bệnh nhân trực tiếp đến đơn vị, Bệnh viện còn tiếp nhận cả những bệnh nhân từ tuyến dưới chuyển lên. Các phòng khám ngoại trú dành cho người có HIV ở các bệnh viện, địa phương khi có trường hợp HIV/AIDS nghi ngờ bị lao cũng chuyển về đơn vị để chẩn đoán, điều trị”. Theo số liệu của Bệnh viện Lao và Phổi, qua giám sát ở các tuyến và đơn vị, năm 2010, toàn tỉnh có 186 bệnh nhân lao nhiễm HIV; 9 tháng đầu năm 2011 có 130 bệnh nhân lao nhiễm HIV, trong đó phát hiện tại đơn vị là 115 người. Trước đây toàn tỉnh có 14 điểm tư vấn lao nhiễm HIV do dự án Life Gap tài trợ. Tuy nhiên, do nhiều điểm ở huyện, thị xã, thành phố hoạt động không hiệu quả vì tỷ lệ phát hiện lao nhiễm HIV không nhiều nên hiện nay chỉ còn triển khai 2 điểm tại Bệnh viện Lao và Phổi và Trung tâm Y tế Cẩm Phả. Tại Bệnh viện Lao và Phổi dù phát hiện có HIV, song bệnh nhân vẫn được bố trí nằm chung phòng với các bệnh nhân khác để tránh kỳ thị, phân biệt đối xử, được điều trị giống các bệnh nhân khác. Nghĩa là sau giai đoạn tấn công (2 tháng ở bệnh viện), bệnh nhân được chuyển về tuyến huyện, tuyến xã để tiếp tục điều trị tiếp. Với những trường hợp mới phát hiện nhiễm, các y, bác sĩ tư vấn và có thể giới thiệu bệnh nhân về cơ sở sớm để được điều trị ARV kịp thời.
Bác sĩ Phạm Thị Linh cho biết: “Hiện nay, do nhận thức của mọi người về HIV/AIDS được tăng lên rất nhiều nên đa phần bệnh nhân lao nhiễm HIV/AIDS rất có ý thức để tránh lây nhiễm cho những người xung quanh. Tuy nhiên, vẫn có tình trạng một số bệnh nhân, nhất là bệnh nhân nghiện hút rất phá phách, không hợp tác trong quá trình điều trị, phản ứng lại bác sĩ. Thậm chí có cả trường hợp hút chích ma tuý ngay tại phòng điều trị”. Điều nguy hiểm nhất với bệnh nhân lao nhiễm HIV là nhiều trường hợp do nghiện hút nên chấp hành quy trình điều trị lao kém. Bệnh lao phải điều trị kéo dài 8 tháng, song thực tế, một số bệnh nhân lao nhiễm HIV/AIDS sau khi điều trị một thời gian thấy bệnh ổn định bỏ thuốc ngay dẫn đến tình trạng kháng thuốc. Theo số liệu thống kê của Bệnh viện Lao và Phổi, số bệnh nhân lao nhiễm HIV bỏ điều trị năm 2010 có 4 trường hợp, 9 tháng đầu năm nay có 1 trường hợp. Bên cạnh đó, một số bệnh nhân gia đình bỏ mặc, phó mặc cho các y, bác sĩ chăm sóc. Ngoài bị lao, nhiều bệnh nhân AIDS còn bị thêm các bệnh nhiễm trùng cơ hội khác nên công tác điều trị rất khó khăn, tỷ lệ điều trị khỏi không cao. Năm 2010, tỷ lệ bệnh nhân lao nhiễm HIV điều trị khỏi chỉ đạt 44%, 9 tháng đầu năm 2011, tỷ lệ này đạt 40%.
Dù công việc điều trị lao nhiễm HIV khá vất vả, nguy cơ lây nhiễm cao, song chế độ trợ cấp độc hại dành cho các y, bác sĩ rất thấp, tính ra chỉ được khoảng 100.000 đồng/người/ tháng. Mặc dù vậy, các y, bác sĩ của Bệnh viện Lao và Phổi vẫn luôn hết lòng với bệnh nhân. Bác sĩ Trần Văn Dũng, Trưởng Khoa Hồi sức cấp cứu khẳng định: “Dù tiền hỗ trợ nhiều hay ít, song với lương tâm, trách nhiệm của người thầy thuốc, chúng tôi luôn coi người bị lao nhiễm HIV/AIDS giống như các bệnh nhân khác và chúng tôi làm hết trách nhiệm của mình để họ có thể khỏi bệnh”.
Thu Nguyệt
