Xác định DS-KHHGĐ là nhiệm vụ quan trọng góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển KTXH, những năm qua, công tác này được tỉnh đẩy mạnh thực hiện; trong đó chú trọng triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) về DS-KHHGĐ giai đoạn 2011-2015. Tích cực thực hiện Chương trình, đến nay công tác DS-KHHGĐ của tỉnh đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận: Nhận thức người dân về chăm sóc SKSS, KHHGĐ được nâng cao; ngày càng có nhiều cặp vợ chồng sử dụng các biện pháp tránh thai (BPTT) hiện đại và tự giác thực hiện quy mô gia đình nhỏ có 1-2 con; tốc độ gia tăng dân số tự nhiên giảm dần qua từng năm.
Cả hệ thống chính trị vào cuộc
Hoạt động thông tin, giáo dục, truyền thông được coi là một trong những giải pháp mấu chốt tạo nên thành công trong thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu Chương trình đề ra. Những năm qua, các nội dung, phương thức truyền thông đã được ngành Y tế vận dụng sáng tạo, sát với tình hình thực tế của từng vùng, miền; chú trọng hình thức tư vấn, đối thoại, vận động trực tiếp các nhóm đối tượng còn hạn chế về nhận thức, đối tượng yếu thế, khó tiếp cận tại những vùng có điều kiện KTXH khó khăn. Đặc biệt, ngành ký kết quy chế phối hợp truyền thông với các sở, ban, ngành, đoàn thể để phát huy sức mạnh tổng hợp của các đơn vị. Các đơn vị đều có kế hoạch cụ thể phối hợp với Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh tổ chức thực hiện tuyên truyền về DS-KHHGĐ gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng đơn vị.
Tiêu biểu, Sở VH,TT&DL đã chỉ đạo các địa phương đưa các mục tiêu DS-KHHGĐ, nhất là tiêu chí sinh con thứ 3 vào nội dung hương ước, quy ước của các thôn, khu là tiêu chí đánh giá làng, khu phố, gia đình văn hoá; tổ chức tuyên truyền lồng ghép 23 buổi cho gần 4.700 lượt người ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo về bình đẳng giới… Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh cử cán bộ đi tập huấn, tổ chức tập huấn nâng cao năng lực công tác tuyên truyền cho các chiến sĩ làm nhiệm vụ tại các vùng biên giới, biển đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; vận động được gần 60.000 người sử dụng các BPTT, tham gia tiêm phòng cho 263 bà mẹ mang thai, chăm sóc được 218 phụ nữ trong thời kỳ sinh đẻ. Tỉnh Đoàn tổ chức 29 lớp tập huấn về tuyên truyền DS-KHHGĐ gắn với tuyên truyền tham gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, xã hội học tập; tổ chức lồng ghép các hình thức sân khấu hoá, diễn đàn, toạ đàm, trao đổi về công tác DS-KHHGĐ với nhiều loại hình, mô hình phù hợp và dành cho các đối tượng các cặp vợ chồng trẻ trong độ tuổi sinh đẻ, các cặp vợ chồng sinh con một bề, thanh niên chuẩn bị bước vào hôn nhân…
Cùng với đó, ngành cũng phối hợp với các ban, ngành triển khai có hiệu quả các mô hình nâng cao chất lượng dân số tại hầu khắp các địa phương trong tỉnh; tổ chức chương trình tiếp thị xã hội các phương tiện tránh thai nhằm tăng cường tính sẵn có và đáp ứng nhu cầu đa dạng các phương tiện tránh thai. Ngành phối hợp tổ chức 36 cuộc kiểm tra định kỳ, 128 cuộc kiểm tra, giám sát đột xuất việc thực hiện chính sách DS-KHHGĐ tại hộ gia đình, thôn, khu phố của 186 xã, phường và 2.040 cán bộ, cộng tác viên dân số thôn, khu v.v..
Những kết quả khả quan
Nhờ triển khai nhiều giải pháp hiệu quả, đồng bộ, sau 5 năm thực hiện Chương trình MTQG về DS-KHHGĐ, công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tích cực. Cụ thể, tỷ lệ sử dụng các BPTT hàng năm đều đạt xấp xỉ 78%, trong đó tỷ lệ sử dụng các BPTT hiện đại đạt trên 70%. Số vợ chồng áp dụng BPTT ngày càng cao dẫn đến tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên giảm xuống còn 4,78% năm 2015, giảm 0,8% so với năm 2011. Tỷ số giới tính khi sinh đã được kiểm soát và có chiều hướng giảm dần, đến năm nay là dưới 112,5/100. 5 năm qua, tỉnh ta có 110 trường hợp tự nguyện đình sản với tổng số tiền hỗ trợ là 220 triệu đồng. Không ít tập thể nhiều năm liền không có người sinh con thứ 3...
Hiện nhịp độ gia tăng dân số nhanh trên địa bàn tỉnh đã được khống chế, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên được kiểm soát và từng bước ổn định. Chất lượng dân số ngày càng được nâng lên. Kết quả này đã góp phần quan trọng vào phát triển KTXH, nâng cao mức sống của nhân dân trên địa bàn tỉnh. Song, thực tế cho thấy tình trạng sinh con thứ ba trở lên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và cán bộ, đảng viên đang có chiều hướng gia tăng ở nhiều địa phương; tình trạng mất cân bằng giới tính vẫn ở mức cao so với toàn quốc, tiềm ẩn nguy cơ tăng trở lại; việc đảm bảo hậu cần cung cấp các dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ chưa kịp thời ban hành, nên hoạt động này đang gặp nhiều khó khăn.
Bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh cho biết, để thực hiện được mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 Quảng Ninh có quy mô dân số ở mức 1,34 triệu người, tuổi thọ bình quân đạt 76 tuổi với tỷ số giới tính khi sinh đạt 110/100, giai đoạn tới, ngành sẽ tích cực triển khai nhiều giải pháp triệt để, như: áp dụng cơ chế phân cấp và phối hợp liên ngành, trong đó ưu tiên tập trung cho cơ sở; củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy và cán bộ làm công tác DS-KHHGĐ từ tỉnh đến cơ sở; đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao năng lực đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức các cấp, đặc biệt là cộng tác viên dân số thôn, khu, bản...
Hoàng Anh
