Đánh bắt hải sản xa bờ là nghề tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy hiểm với ngư dân. Nhằm góp phần giảm bớt rủi ro, nâng cao sức khỏe cho ngư dân, thạc sĩ Tăng Xuân Châu, Phụ trách Phòng Nghiên cứu khoa học và Quan hệ quốc tế (Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh) đã cùng các đồng nghiệp thực hiện Đề tài “Nghiên cứu xử lý bệnh và tai nạn trong khi đánh bắt hải sản xa bờ của ngư dân trên biển tại Quảng Ninh” trong thời gian 2 năm (2012-2014). Đề tài này đã được gửi tham dự Hội thi STKT tỉnh lần thứ V (2014-2015).
Trao đổi với chúng tôi, thạc sĩ Tăng Xuân Châu cho biết, anh đã có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học từ cấp cơ sở, đến cấp ngành, nhưng đây là lần đầu tiên anh và các đồng nghiệp nghiên cứu về lĩnh vực này. Bởi nhiều lần xem truyền hình, anh rất xúc động trước hình ảnh những ngư dân bị tai nạn, đau ốm, không biết cách bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ bản thân. Do vậy, anh đã quyết tâm nghiên cứu đề tài nói trên và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của lãnh đạo nhà trường và các đồng nghiệp. Đề tài nhằm đánh giá các biểu hiện sức khỏe của ngư dân sau chuyến đi biển dài ngày, làm cơ sở đề xuất các biện pháp bảo vệ sức khỏe ngư dân trong khu vực nói riêng, cộng đồng ngư dân cả nước nói chung.
Thực hiện đề tài, thạc sĩ Tăng Xuân Châu đã chọn khu vực nghiên cứu là ngư trường huyện Vân Đồn, là nơi có số lượng tàu đánh bắt, số ngư dân nhiều nhất trong tỉnh, là ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống, ngư trường đặc thù của Quảng Ninh cũng như khu vực Vịnh Bắc Bộ. Qua nghiên cứu thực trạng cho thấy môi trường lao động của ngư dân ở đây chứa nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe như: Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, lao động dài ngày trên biển, điều kiện dinh dưỡng an toàn thực phẩm bất lợi; ngư dân làm việc, sinh hoạt trong tàu, nhất là buồng máy có độ ồn cao, rung lắc nhiều, ánh sáng cường độ cao. Do vậy, ngư dân hay bị mắc các bệnh ngoài da, răng miệng, tiêu hóa, hô hấp, tim mạch chuyển hóa.
Trên cơ sở đề tài nghiên cứu, thạc sĩ Tăng Xuân Châu đã đề xuất xây dựng mô hình thí điểm BQL sức khỏe ngư dân thị trấn Cái Rồng, huyện Vân Đồn, với các thành viên là lãnh đạo, cán bộ thị trấn và Trạm Y tế thị trấn, thực hiện công tác quản lý sức khỏe của ngư dân. Sau một thời gian đi vào hoạt động, mô hình đã đem lại hiệu quả rõ rệt trong việc quản lý công tác chăm sóc sức khoẻ ngư dân thuộc nghiệp đoàn nghề cá thị trấn Cái Rồng. BQL sức khỏe ngư dân đã làm tốt công tác truyền thông, giáo dục, tập huấn sức khỏe cho ngư dân tại khu vực quản lý, nhất là các kỹ thuật y tế trong cứu chữa bước đầu, các biện pháp vệ sinh phòng bệnh trên tàu; tổ chức khám sức khỏe, tư vấn, sàng lọc khỏe, thống kê, theo dõi sức khỏe, phát hiện các vấn đề sức khỏe của cộng đồng ngư dân, đề xuất các biện pháp giải quyết; thường xuyên kiểm tra công tác y tế tại các tàu và hỗ trợ y tế từ xa cho các tàu, thuyền khi có nhu cầu.
Qua 2 năm thực hiện, đề tài đã góp phần truyền tải, nâng cao kiến thức, thái độ, thực hành của ngư dân về cấp cứu cơ bản (kỹ thuật hồi sinh tim phổi, kĩ thuật cầm máu, băng bó, cố định, vận chuyển), về dinh dưỡng, nguyên tắc bảo đảm VSATTP; nâng cao ý thức, hành vi lối sống có lợi cho sức khỏe, năng lực y tế; trang bị tủ thuốc...
Với những kết quả đạt được của mô hình thí điểm là cơ sở khoa học để huyện áp dụng các giải pháp can thiệp sức khỏe cho ngư dân, cũng như góp phần cải tạo môi trường lao động của ngư dân trong thời gian tới.
Hiện thạc sĩ Tăng Xuân Châu đang tiếp tục tìm tòi, nghiên cứu sâu hơn nhằm hoàn thiện đề tài, bảo vệ luận án tiến sĩ tại Học viện Quân y (Hà Nội).
Phạm Hoạch
