Mùa đông, nhiều người thường không chú trọng giữ ấm bàn chân, nhất là với người dân ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Điều này gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ, dễ dẫn đến nguy cơ mắc nhiều căn bệnh mãn tính. Phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi cùng bác sĩ Trịnh Văn Mạnh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về những nguy cơ mắc bệnh khi bàn chân không được giữ ấm vào mùa đông.
- Xin bác sĩ cho biết, việc không giữ ấm chân, tay vào mùa đông có nguy hiểm không?
- Theo quan niệm của Đông y, đôi bàn chân là trái tim thứ hai của con người. Bàn chân có hơn 7.200 dây thần kinh, 2.000 tuyến nội tiết kết hợp với nhiều động mạch, tĩnh mạch. Theo y học cổ truyền, “lục phủ ngũ tạng” đều thu nhỏ trong lòng bàn chân, đôi bàn chân khoẻ thì cả cơ thể cũng khoẻ mạnh. Chính vì thế, massage và ngâm chân với thảo dược sẽ kích thích các huyệt dưới gan bàn chân làm tăng cường tuần hoàn máu từ chân trở về tim, hạn chế sự lắng đọng cholesterol trong máu, có khả năng xoá tan và loại bỏ những chất cặn lắng đọng trong cơ thể, làm tăng quá trình trao đổi chất, đào thải các chất dư thừa, cân bằng và cải thiện trường điện từ trong cơ thể, điều chỉnh âm dương và chức năng thần kinh giúp xua tan mệt mỏi, cơ thể luôn sảng khoái, tinh thần phấn chấn. Bên cạnh đó có thể thúc đẩy vận động khí huyết, thông kinh hoạt lạc, làm ấm nội tạng, kích thích đầu dây thần kinh, rất có giá trị chữa bệnh và bảo vệ sức khoẻ.
Ngược lại, nếu để tay, chân lạnh nhất là bàn chân bị lạnh kéo dài sẽ có ảnh hưởng xấu tới toàn bộ cơ thể, thậm chí có thể bị bệnh. Trước tiên, việc để chân, tay lạnh khiến cho nhiều người có cơ địa dị ứng dễ bị nổi mề đay gây sưng, ngứa khó chịu. Khi để chân, tay trần thường xuyên khi trời lạnh còn gây hiện tượng cước tay, cước chân do mạch ngoại vi co lại gây thiếu máu cục bộ dẫn đến thiếu oxy và dinh dưỡng, từ đó phát sinh tổn thương mô. Cước tay, chân làm cho các đầu ngón tay, ngón chân bị sưng buốt, đau nhức, nứt nẻ, ngứa ngáy, nếu không chữa trị sớm có thể dẫn tới phù nề, viêm da, loét da…
Bên cạnh đó, theo quan điểm của y học cổ truyền, bàn chân là nơi tập trung nhiều huyệt đạo và các đường kinh lạc (ba âm và ba dương), khi bị lạnh kéo dài có thể ảnh hưởng tới sự lưu thông của khí, huyết, làm suy giảm sức đề kháng dẫn tới các bệnh lý toàn thân như cảm cúm, viêm đường hô hấp; chức năng hoạt động của gan và thận cũng bị ảnh hưởng. Nếu để chân trần tiếp xúc với môi trường lạnh (thời tiết rét đậm, rét hại) trong thời gian dài còn khiến thân nhiệt của cơ thể bị hạ dẫn tới rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, thậm chí tử vong.
Với những người mắc các bệnh về tim mạch, huyết áp, suy giáp… việc để tay, chân lạnh vô cùng nguy hiểm, có thể làm bệnh trở nên trầm trọng hơn.
- Theo bác sĩ, cần làm gì khi gặp bệnh nhân bị tổn thương do lạnh?
+ Với bản thân, ngay khi cảm thấy có triệu chứng lạnh ngắt, đau buốt trên cơ thể, nhất là ở bàn tay, chân, nên làm mọi cách khiến chúng ấm lên. Cho tay vào nách hoặc trong quần áo ấm để tăng thêm nhiệt. Ngâm tay, chân vào nước ấm sau đó lau khô và mang tất tay, tất chân để duy trì độ ấm của tay và chân.
Khi gặp người bị thương do lạnh, cần đưa họ tới nơi ấm áp; chú trọng nhất đến ủ ấm chân, tay cho bệnh nhân. Điều này nhằm loại bỏ nguy cơ bị hạ thân nhiệt, từ đó kích thích cơ thể tự điều chỉnh ủ ấm hoặc làm ấm người. Sau đó để bệnh nhân bất động hoặc băng kín nhằm ngăn chặn tổn thương thêm. Ngâm các tổn thương trong nước ấm 40-42 độ C. Không cho bệnh nhân tiếp xúc với lửa hay lò sưởi vì có thể dẫn tới tổn thương nặng nề hơn (đây là điều nhiều người hay mắc phải). Đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế để được chăm sóc, điều trị.
- Bác sĩ có khuyến cáo gì đối với người dân về việc giữ ấm chân, tay trong mùa đông?
+ Để đảm bảo sức khoẻ cho bản thân, bạn cần đi tất ấm, ngâm chân vào nước ấm bằng gừng và muối vào buổi tối trước khi đi ngủ, mát-xa chân bằng dầu nóng (cao sao vàng, dầu quế…) để tăng nhiệt độ cho cơ thể vào những ngày lạnh giá. Khi đi ra ngoài cần đi giày ấm, kín mũi, đeo găng tay (cần thay tất chân thường xuyên, tránh để tình trạng nấm chân).
Nên bổ sung cho cơ thể những thực phẩm có tác dụng sản sinh nhiệt lượng, giúp cơ thể chống lại được thời tiết giá lạnh khắc nghiệt như: Chất béo, tinh bột, gia vị cay nóng. Ngoài ra cũng nên tăng cường, bổ sung các loại rau sạch và trái cây tươi giàu vitamin có tác dụng tăng lượng hồng cầu trong máu. Chúng sẽ giúp bạn nâng cao khả năng miễn dịch, sức đề kháng cho mùa đông này, loại bỏ các bệnh thường gặp vào đông.
Khi bị ngứa hay cước chân, tay vào trời lạnh, không nên gãi, bởi gãi khiến làn da dễ bị tổn thương gây viêm nhiễm và tình trạng bị cước nghiêm trọng hơn. Chỉ nên xoa bóp nhẹ nhàng vùng da bị cước để tránh nguy cơ bị trầy xước, bong tróc da. Cần hạn chế cho tay tiếp xúc với nước lạnh và các chất tẩy rửa. Nên đeo găng tay khi giặt, phơi quần áo, rửa chén, dọn dẹp nhà cửa… Khi bạn tắm và rửa tay, chân, nên dùng nước ấm và các sản phẩm dưỡng da dịu nhẹ, lành tính, có thành phần dưỡng ẩm.
Với trẻ em khu vực vùng sâu, vùng xa, do nhận thức hạn chế, nhiều gia đình không chú trọng việc đi tất tay, tất chân cho trẻ, điều này rất nguy hiểm. Mong rằng các địa phương chú trọng tuyên truyền nâng cao nhận thức cho các gia đình về việc giữ ấm bằng cách đi tất tay, tất chân cho trẻ trong mùa đông để giữ gìn sức khoẻ cho các cháu.
- Xin cảm ơn bác sĩ!
Thu Nguyệt (thực hiện)
