Bạn đọc có địa chỉ mail: nguyengiabao27@gmail.com gửi thư đến toà soạn Báo Quảng Ninh hỏi: “Con tôi được 13 tháng tuổi nhưng chưa biết ngồi, biết đi; không biết trò chuyện, nhưng ăn uống bình thường. Đi khám, bác sĩ nói cháu bị bại não. Qua Báo Quảng Ninh, nhờ chuyên gia tư vấn giúp về căn bệnh này; có thể chữa trị dứt điểm được không và chữa trị ở đâu là tốt nhất?”
Phóng viên Báo Quảng Ninh đã trao đổi cùng thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Ân, Trưởng Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa tỉnh, để tư vấn giúp bạn.
- Xin bác sĩ cho biết nguyên nhân gây bại não ở trẻ?
+ Bại não là tình trạng bệnh lý được biểu hiện chủ yếu bởi những rối loạn về cử động và tư thế gây ra bởi những tổn thương của não bộ lúc còn đang phát triển (từ lúc hình thành bào thai đến 24 tháng tuổi). Trẻ bại não bị khiếm khuyết nhiều chức năng khác nhau tuỳ thuộc mức độ tổn thương của não, trong đó hai chức năng bị tổn thương nhiều nhất là khả năng vận động và khả năng giao tiếp xã hội.
Có nhiều nguyên nhân gây bại não: Thiếu ôxy não bào thai xảy ra trong trường hợp nhau thai bị bóc tách khỏi thành tử cung trước khi sinh, có thể làm giảm lượng ôxy cung cấp cho bào thai. Trẻ sinh non nhẹ cân có nguy cơ mắc bệnh bại não nhiều hơn những trẻ sinh đủ tháng gấp 30 lần. Biến chứng trong quá trình chuyển dạ làm cho trẻ sơ sinh bị ngạt là nguyên nhân gây ra khoảng 10% các trường hợp bại não. Bất đồng nhóm máu Rh giữa người mẹ và bào thai dẫn đến vàng da nhân, có thể để lại hậu quả di chứng là bại não. Những dị tật bẩm sinh: Trẻ có những bất thường về cấu trúc não, mắc bệnh di truyền, rối loạn chuyển hoá...
Mẹ nhiễm khuẩn trong thời kỳ mang thai như Rubella (sởi Đức), cúm, bệnh do virut cự bào… có thể gây tổn thương não của bào thai và gây bại não sau này. Đặc biệt, hiện nay trên thế giới đang xuất hiện vi rút Zika có thể tấn công làm tổn thương tế bào não của bào thai gây dị tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh.
Có một số trẻ bị bại não mắc phải sau khi sinh là do tổn thương não bộ xảy ra trong hai năm đầu. Nguyên nhân phổ biến nhất của tổn thương này là do nhiễm khuẩn não và chấn thương vùng đầu.
- Làm thế nào để sớm phát hiện trẻ bị bại não và bại não có chữa trị được không, chữa trị tại đâu, thưa bác sĩ?
+ Trẻ bại não thường bị ảnh hưởng nhiều nhất là chức năng vận động, biểu hiện dưới dạng: Chậm phát triển vận động; co cứng hay liệt cứng một chi, một bên cơ thể hay tứ chi; vận động bất thường, mất đối xứng với những động tác xoắn vặn, múa vờn, khó khăn trong điều phối động tác hoặc mềm nhão cơ; cử động miệng bất thường; cử động mắt bất thường...
Bên cạnh đó, trẻ bại não cũng ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp xã hội: Khả năng ngôn ngữ bị hạn chế có thể do vùng ngôn ngữ bị ảnh hưởng, nhưng cũng có thể do khó khăn trong cử động và điều hoà các cơ phát âm. Đôi khi trẻ bại não có thể có khả năng trí tuệ ở mức trung bình nhưng thường là chậm phát triển trí tuệ do bản chất của tổn thương não xảy ra trong giai đoạn đang hình thành và phát triển cơ quan của trẻ.
Để phục vụ cho việc điều trị trẻ bại não cần chẩn đoán chính xác nguyên nhân bại não và chức năng thần kinh bị ảnh hưởng. Việc điều trị cho trẻ bại não đòi hỏi phải kết hợp các bác sĩ nhi khoa, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, phẫu thuật chỉnh hình, mắt, các chuyên gia về ngôn ngữ, những người hoạt động xã hội và các nhà tâm lý học... Tuỳ vào mức độ bại não của trẻ mà các bác sĩ sẽ xác định và hướng dẫn những điều trị cụ thể và những can thiệp cần thiết cho con bạn. Bạn có thể đưa con đến khám, điều trị tại một số bệnh viện, như: Bệnh viện Nhi trung ương, Bệnh viện Nhi Đồng 2, Viện Châm cứu trung ương, Bệnh viện Bạch Mai...
- Làm thế nào để phòng bệnh bại não ở trẻ, thưa bác sĩ?
+ Phụ nữ khi mang thai cần phòng tránh các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virut bằng cách ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, không thức khuya, không làm việc quá sức vì dễ bị cảm cúm. Thường xuyên rửa tay sau khi tiếp xúc với đồ vật, trước khi ăn. Đeo khẩu trang mỗi khi ra đường, khi đến nơi công cộng. Nên khám thai định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa sản để chuẩn bị tốt cho cuộc đẻ, tránh các tai biến sản khoa... đồng thời bác sĩ sẽ có phương pháp dự phòng kịp thời nếu trường hợp mẹ và thai nhi bất đồng nhóm máu Rh.
Bên cạnh đó, cần tránh các chấn thương và các bệnh nhiễm khuẩn ở trẻ nhỏ bằng cách giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, tăng cường sức đề kháng cho trẻ, cho trẻ tiêm phòng đầy đủ.
Hiện nay Việt Nam đã xuất hiện 2 trường hợp nhiễm vi rút Zika. Bởi vậy, người dân cần giữ gìn vệ sinh môi trường nơi ở; tích cực phun diệt muỗi, bọ gậy; mắc màn khi ngủ. Các bà mẹ mang thai theo dõi sức khoẻ của mình thường xuyên hơn.
- Xin cảm ơn bác sĩ!
Thu Nguyệt (thực hiện)
