Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 570 trường học ở các cấp: mầm non, tiểu học, THCS, THPT. Thực hiện Kế hoạch công tác y tế trường học tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2009-2015 (được UBND tỉnh ban hành từ tháng 4 năm 2009), phần lớn các trường học đã triển khai hoạt động y tế học đường (YTHĐ). Tuy nhiên, công tác này hiện vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn...
“Bí” từ nhân lực
Cái khó đầu tiên phải kể đến chính là đội ngũ, trình độ, năng lực của cán bộ làm YTHĐ tại các trường. Theo Thông tư liên tịch số 35/2006/TTLT-BGDĐT-BNV giữa Bộ GD&ĐT, Bộ Nội vụ ban hành vào tháng 8 năm 2006, các trường đều có 1 biên chế cho y tế trường học. Tuy nhiên đến nay, trong tổng số 574 trường học trên địa bàn tỉnh còn tới 78 trường học chưa có cán bộ làm công tác y tế. Đó còn chưa kể, theo quy định, cán bộ y tế trường học phải có trình độ bác sĩ hoặc y sĩ, nhưng thực tế trong tổng số 496 trường có cán bộ làm công tác này thì chỉ 2 người là bác sĩ, 117 người là y sĩ, số còn lại chủ yếu là y tá, dược tá, nữ hộ sinh. Thậm chí có tới 84 trường hợp do giáo viên hay cán bộ không có trình độ y học kiêm nhiệm thêm công tác YTHĐ.
Việc tuyển cán bộ y tế trường học hiện nay khá vất vả do tâm lý sinh viên tốt nghiệp trường y không muốn về các trường công tác. Số cán bộ làm y tế trường học cũng không muốn gắn bó lâu dài tại trường. Bởi vậy, dù hàng năm, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh và các trung tâm y tế tuyến huyện đều tăng cường tập huấn cho đội ngũ này, song trình độ nâng lên không đáng kể. Lý giải thực trạng này, nhiều địa phương cho rằng chế độ ưu đãi đối với cán bộ y tế trường học hiện nay quá thấp. Nguồn thu nhập duy nhất của họ là lương, trong khi nhiều cán bộ y tế trường học còn phải kiêm nhiệm một số hoạt động khác của trường như: văn thư, đánh máy… Thêm vào đó họ vừa không có cơ hội thăng tiến, vừa không có cơ hội để học tập nâng cao trình độ nên dù công tác tại trường học, họ vẫn tìm việc ở các đơn vị khác.
Đến “bí” về kinh phí
| Hiện nay, học sinh đang phải đối mặt với nhiều bệnh liên quan đến học đường như: cận thị, loạn thị, cong vẹo cột sống, răng miệng… hay những dịch bệnh đang hoành hành như: tay chân miệng, cúm A-H1N1... nên công tác YTHĐ ngày càng được các địa phương, các trường quan tâm hơn. |
Đội ngũ làm công tác y tế trường học là vậy, trong khi việc quản lý YTHĐ gặp nhiều trở ngại do không có kinh phí hoạt động. Đồng chí Ninh Văn Chủ, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh cho biết: “Do không có kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia nên hàng năm Trung tâm phải dành một phần kinh phí từ các khoản thu dịch vụ để tổ chức hoạt động YTHĐ như: Tập huấn, thanh kiểm tra ở các trường…”. Hiện nay duy nhất Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh được trang bị 2 máy đo ánh sáng phục vụ công tác YTHĐ, còn các máy khác như đo độ bụi, tiếng ồn, độ ẩm phục vụ YTHĐ không có nên ảnh hưởng lớn đến công tác kiểm tra. Ở tuyến huyện, số thiết bị này lại càng hiếm. Về phía các trường học, chi hoạt động YTHĐ phụ thuộc chủ yếu từ nguồn được trích lại của bảo hiểm y tế tự nguyện học sinh nên việc mua xà phòng, chất khử khuẩn để phòng dịch bệnh; thuốc, dụng cụ sơ cấp cứu cũng bị ảnh hưởng. Trong tổng số hơn 570 trường học thuộc khối mầm non, phổ thông trên địa bàn chỉ có hơn 300 trường có phòng y tế đạt yêu cầu.
Và những nỗ lực
Mặc dù khó khăn, song không thể phủ nhận sự cố gắng của tỉnh, các cơ quan, đơn vị trong việc thực hiện công tác YTHĐ. Hiện nay, đa phần trường mầm non, phổ thông trên địa bàn đã được đầu tư xây dựng khang trang nên trường học, phòng học đảm bảo hơn điều kiện về YTHĐ. Trong tổng số gần 9.300 phòng học được các cơ quan chức năng kiểm tra từ đầu năm 2012 đến nay có 94,52% phòng học đạt tiêu chuẩn về diện tích, độ thông thoáng, hệ thống chiếu sáng… Trong số hơn 500 trường được kiểm tra về điều kiện vệ sinh môi trường thì 100% trường có nguồn nước sinh hoạt, có nước uống cho học sinh; 476 trường có đủ nhà tiêu, nhà tiểu theo quy định; 90,7% số trường có hệ thống thu gom, xử lý rác thải, hệ thống cống thoát nước đạt yêu cầu.
Trong thời điểm hiện nay, học sinh đang phải đối mặt với nhiều bệnh liên quan đến học đường như: cận thị, loạn thị, cong vẹo cột sống, răng miệng… hay những dịch bệnh đang hoành hành như: tay chân miệng, cúm A-H1N1... nên công tác YTHĐ ngày càng được các địa phương, các trường quan tâm hơn. Ban chỉ đạo liên ngành về công tác YTHĐ từ tỉnh đến tuyến huyện được thành lập. Hàng năm Sở GD&ĐT cùng Sở Y tế đã chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, đôn đốc các phòng giáo dục, trung tâm y tế tuyến huyện, các trường học, các đơn vị trực thuộc trong việc thực hiện hoạt động YTHĐ; kiểm tra, đánh giá, phân loại và quản lý sức khoẻ học sinh; phát hiện kịp thời và có biện pháp khắc phục các yếu tố ảnh hưởng có hại cho sức khoẻ học sinh; đẩy mạnh công tác phòng, chống dịch bệnh trong trường học… Từ đầu năm 2012 đến nay, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh và các trung tâm y tế tuyến huyện đã tổ chức được 5 lớp tập huấn về công tác YTHĐ cho 213 người là chuyên trách YTHĐ của Trung tâm Y tế tuyến huyện, tuyến xã, và cán bộ y tế trường học.
Tuy nhiên, để hoạt động y tế trường học được tốt hơn, góp phần đào tạo, chăm sóc được những thế hệ tương lai cho tỉnh phát triển toàn diện cả về thể lực, trí lực đòi hỏi các ngành cần có tháo gỡ kịp thời khó khăn cho công tác này.
Thu Nguyệt
