Theo phóng viên TTXVN tại Paris, sau hơn một thế kỷ duy trì mạng lưới trường học dày đặc, hệ thống giáo dục phổ thông của Pháp đang đứng trước một bước ngoặt lớn khi suy giảm dân số buộc nhiều địa phương phải đóng cửa các trường học, qua đó làm biến đổi cấu trúc không gian giáo dục trên toàn quốc.
Tại xã miền núi Ally, thuộc tỉnh Haute-Loire, ngôi trường tiểu học duy nhất của địa phương đã không còn học sinh từ đầu năm học 2025-2026. Chỉ còn 3 em đăng ký nhập học, cơ quan giáo dục quốc gia đã quyết định rút giáo viên, khiến ngôi trường rơi vào tình trạng “đóng cửa trên thực tế”.
Trường hợp của Ally không phải cá biệt. Từ năm 2012 đến nay, hơn 5.000 trường học trong tổng số khoảng 50.000 ngôi trường trên toàn nước Pháp đã bị đóng cửa. Theo Bộ Giáo dục Quốc gia Pháp, giai đoạn 2015-2025, số học sinh tiểu học đã giảm 615.000 em và sẽ tiếp tục giảm thêm khoảng 560.000 em vào năm 2029.
Không chỉ khu vực nông thôn, các đô thị lớn cũng chịu tác động rõ rệt. Thủ đô Paris đã mất gần 40.000 học sinh từ năm 2014, chiếm hơn 15% tổng số. Tại Lyon, số học sinh trường công đã giảm khoảng 10% chỉ trong 5 năm, với mức trung bình 1.000 em mỗi năm. Xu hướng sụt giảm bắt đầu từ khu vực trung tâm rồi lan ra toàn thành phố, ngoại trừ những khu đang phát triển mạnh về kinh tế.
Để thích ứng, nhiều địa phương đang chuyển từ cách điều chỉnh bản đồ trường học theo từng năm sang tư duy dài hạn. Một số thành phố, trong đó có Lyon, đã xây dựng các nhóm chuyên trách về dự báo dân số học đường, nhằm xác định những cơ sở cần duy trì, cải tạo hoặc chuyển đổi công năng trong vòng 10-20 năm tới. Song song với đó là xu hướng “đa chức năng hóa” trường học, mở cửa cơ sở vật chất cho các hoạt động văn hóa, thể thao và sinh hoạt cộng đồng liên quan đến trẻ em.
Ở quy mô toàn quốc, Hiệp hội Thị trưởng Pháp (AMF) đã ký thỏa thuận với Bộ Giáo dục Quốc gia nhằm cho phép lập kế hoạch bản đồ trường học trong chu kỳ 3 năm, thay vì chỉ quyết định hàng năm. Theo các chuyên gia, đây mới chỉ là bước đầu trong quá trình tái cấu trúc sâu rộng, đòi hỏi tầm nhìn dài hạn về hạ tầng, nhân sự và tổ chức lãnh thổ.
Một hướng đi khác đang dần hình thành là tổ chức lại mạng lưới trường học theo quy mô liên xã hoặc lưu vực dân cư. Các mô hình trường liên xã, trong đó các cấp học được phân bổ giữa nhiều địa phương, hiện đã lên tới gần 5.000 trên toàn quốc. Ở một số nơi, trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở được đặt chung trong một khu phức hợp giáo dục, nhằm duy trì dịch vụ giáo dục tại chỗ.
