Tự kỷ (autism) là một rối loạn về phát triển thần kinh với đặc trưng là có bất thường về quan hệ xã hội, về giao tiếp, rất hạn chế về phạm vi quan tâm và hay lặp lại một số hành vi. Những dấu hiệu này đều bắt đầu từ khi trẻ chưa được 3 tuổi.
Tự kỷ ảnh hưởng đến khả năng xử lý thông tin của não do các tế bào thần kinh và các trung tâm kết nối (synapse) không liên lạc tốt với nhau, nguyên nhân vì sao tới nay còn chưa biết rõ.
Số trẻ em tự kỷ tại Việt Nam hiện nay chưa được thống kê nhưng ở Bệnh viên Nhi Trung ương, từ năm 2000 trở lại đây số trẻ bị bệnh tự kỷ ngày càng nhiều, năm sau cao gấp 2,3 lần năm trước.
Phổ bệnh lý tự kỷ gồm 5 hình thái gặp ở trẻ và cả người trưởng thành. Trong 5 hình thái đó thì hội chứng Asperger gần nhất với bệnh tự kỷ về các dấu hiệu và có thể cả nguyên nhân (có vấn đề về tương tác xã hội nhưng không có sự chậm trễ về phát triển nhận thức và ngôn ngữ).
Những biểu hiện của bệnh tự kỷ là một dải rộng, gồm những cá thể có khiếm khuyết nghiêm trọng (có thể không nói năng gì, tâm trí không bình thường, chỉ biết vỗ tay và đu đưa thân thể) cho đến những cá thể linh hoạt hơn về hành vi và cảm xúc nhưng vẫn có những biểu hiện kỳ cục, diện quan tâm hạn chế, giao tiếp dài dòng và tỏ ra hiểu biết (với người trưởng thành).
Một số biểu hiện
Cha mẹ thường phát hiện các dấu hiệu tự kỷ trong 2 năm đầu của trẻ, các dấu hiệu đó thường phát triển từ từ. 3 nhóm dấu hiệu đặc trưng của bệnh tự kỷ bao gồm:
Khiếm khuyết về mặt tương tác xã hội: Nhóm dấu hiệu chủ yếu để phân biệt phổ bệnh lý tự kỷ với những rối loạn về phát triển khác. Nhiều biểu hiện về mặt này đã bộc lộ rõ ngay từ nhỏ: tỏ ra ít quan tâm đến những tác động (kích thích) của hoàn cảnh, ít khi nhìn ngó đến người khác, khi được gọi tên cũng không tỏ ra có phản ứng, trẻ thường được mô tả như “sống trong thế giới riêng”. Trẻ mới chập chững đi đã có sự khác biệt rõ rệt với bình thường, ví dụ ít khi nhìn thẳng vào mắt người khác mà ngoảnh mặt đi và không có khả năng thực hiện những động tác đơn giản để diễn tả ý muốn như chỉ vào đồ vật muốn có. Trẻ 3-5 tuổi có thể tỏ ra kém hòa nhập với hoàn cảnh, không tiếp cận tự nhiên với người khác mà quay đi, khó bắt chước và bộc lộ cảm xúc, khó giao tiếp bằng động tác cơ thể. Tuy thế, trẻ tự kỷ cũng có sự gắn bó với những người chăm sóc.
Nhìn chung, trẻ gặp khó khăn tương tác với bạn đồng lứa tuổi: Chậm nói, hay không nói - Ra dấu thay vì sử dụng ngôn ngữ - Không thích những đụng chạm thân thể với người khác, kể cả người thân, cha mẹ - Không biểu lộ tình cảm - Không thích chơi đùa với bạn bè - Không có khái niệm về thời gian, thời lượng - Kén ăn - Khó ngủ - Có vẻ như không hiểu lời người khác nói với mình…
Khiếm khuyết về khả năng giao tiếp: Lặp lại một cách vô nghĩa một số câu nghe được từ người xung quanh hay tivi - Lặp lại câu hỏi của người đối diện thay vì trả lời họ…
Có hành vi bất thường: Thường hay có những hành vi lặp lại (vẫy tay, vỗ tay, đu đưa thân mình…) - Đi nhón gót - Hay giận dữ - Đánh người chung quanh khi giận dữ - Tự làm đau mình (lấy tay đập đầu, đập đầu vào tường)…
Hậu quả của trẻ mắc hội chứng tự kỷ
Hậu quả của hội chứng tự kỷ rất nghiêm trọng: Nó ảnh hưởng không chỉ bản thân đứa trẻ, gia đình mà còn ảnh hưởng đến xã hội. Một đứa trẻ tự kỷ nếu được phát hiện và can thiệp sớm thì 30% có cơ hội khỏi hoàn toàn, 70% còn lại phát triển nói chung là tốt, có thể có trẻ giao tiếp được bằng lời nói hoặc không thể giao tiếp bằng lời nói, nhưng ý thức được hành vi và độc lập được cuộc sống. Còn trẻ tự kỷ không được phát hiện sớm, hoặc phát hiện sớm nhưng gia đình không chấp nhận can thiệp và rơi vào tình trạng nặng, kèm theo chậm phát triển trí tuệ thì sau này sẽ dẫn đến tình trạng rối loạn tâm thần.
Theo Lao động
