Phát triển nghề công tác xã hội trong cộng đồng là một giải pháp hiệu quả để giải quyết các vấn đề xã hội, trợ giúp các nhóm đối tượng yếu thế ngay tại địa bàn, góp phần đảm bảo an sinh xã hội, phát triển xã hội công bằng, hài hoà và bền vững. Do đó, việc chuyên nghiệp hoá, phát huy năng lực, vai trò của đội ngũ cộng tác viên công tác xã hội là yêu cầu hết sức cần thiết.
Cùng đi với chị Nguyễn Thị Xuân, cộng tác viên công tác xã hội xã Sơn Dương (huyện Hoành Bồ), chúng tôi tới một số hộ gia đình thôn Vườn Cau của xã để tuyên truyền về công tác xây dựng gia đình và phòng chống bạo lực gia đình. Từng có trên 5 năm kinh nghiệm làm cán bộ thôn, nắm chắc tình hình địa bàn đã giúp chị Xuân làm tốt công việc là một cộng tác viên công tác xã hội hiện tại. Mỗi lần đến từng nhà vận động, tuyên truyền, chị luôn giải thích rõ ràng, tỉ mỉ, giúp các hộ hiểu được lợi ích, từ đó tham gia mạnh mẽ các phong trào xây dựng gia đình, làng, xã văn hoá… Trong thôn, hộ nào có mâu thuẫn, có người cần giúp đỡ, chị cùng các cán bộ thôn, xã đến can thiệp, giải thích, giúp đỡ tận tình.
Chị Xuân chia sẻ: Để người dân hiểu chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, của địa phương, còn bản thân nắm chắc tình hình địa bàn, đối tượng, thì những người làm công tác xã hội phải thực sự nhiệt tình. Làm nghề này cũng như làm dâu trăm họ vậy. Mỗi nhà, mỗi người một hoàn cảnh, những cộng tác viên công tác xã hội phải thật nỗ lực, cố gắng để làm sao để ai cũng hiểu, cũng hài lòng và thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, để làng xã ngày một văn hoá, văn minh hơn.
Trên địa bàn tỉnh hiện có trên 1.800 cộng tác viên công tác xã hội. Họ có nhiệm vụ hỗ trợ các cá nhân, nhóm xã hội và cộng đồng dân cư giải quyết các vấn đề phát sinh, giúp hoà nhập bền vững. Đối tượng phục vụ của họ hết sức đa dạng: Người cao tuổi, người khuyết tật, người tâm thần và người rối nhiễu tâm trí; người nhiễm HIV/AIDS; trẻ em; người nghèo; nạn nhân bị buôn bán; nạn nhân của bạo lực gia đình và phân biệt đối xử về giới; đối tượng xã hội cần sự bảo vệ khẩn cấp... Để làm được nghề, cộng tác viên công tác xã hội phải thâm nhập, sâu sát với địa bàn dân cư, từ đó tham mưu tích cực cho UBND cấp xã trong thực hiện các chế độ chính sách, trợ giúp xã hội về bảo vệ trẻ em; giúp đỡ các gia đình xảy ra mâu thuẫn; hỗ trợ tâm lý, các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ; bảo trợ người khuyết tật... Như vậy, cộng tác viên công tác xã hội có vai trò rất tích cực trong việc góp phần hạn chế phát sinh các vấn đề xã hội bức xúc, xây dựng xã hội công bằng, hạnh phúc cho mọi người dân.
Tuy nhiên, theo ông Trương Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Công tác xã hội tỉnh (Sở LĐ-TB&XH): Hiện toàn tỉnh có trên 24.000 đối tượng bảo trợ xã hội, 102.150 người cao tuổi, trên 18.000 người khuyết tật, 3.223 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt… Trong khi đó, toàn tỉnh mới có 3 trung tâm bảo trợ xã hội trực thuộc ngành LĐ-TB&XH, chỉ đáp ứng được nhu cầu của khoảng 1.200 đối tượng. Như vậy, với số đối tượng cần trợ giúp hiện tại thì đội ngũ người làm nghề công tác xã hội còn quá mỏng. Hầu hết các cộng tác viên công tác xã hội hiện làm việc trong nhiều lĩnh vực, đơn vị khác nhau: LĐ-TB&XH, GD-ĐT, y tế, tư pháp, các đoàn thể chính trị xã hội...; đa số chưa được trang bị những kiến thức, kỹ năng về nghề công tác xã hội, làm kiêm nhiệm... Có một thực tế, hiện nhiều người dân chưa biết về nghề công tác xã hội, do đó việc triển khai nhiệm vụ của cộng tác viên công tác xã hội đã gặp không ít khó khăn khi tiếp cận, tư vấn, hướng dẫn trực tiếp và thực hiện chính sách xã hội ở cơ sở.
Thời gian tới, để nghề công tác xã hội được phát triển sâu rộng trong cộng đồng, đồng thời, thu hút nguồn nhân lực, phát huy hơn nữa hiệu quả hoạt động của đội ngũ cộng tác viên công tác xã hội. Cũng theo đồng chí Hùng, Trung tâm Công tác xã hội tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Đề án 32 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển nghề công tác xã hội giai đoạn 2010-2020. Trong đó tập trung vào nhiệm vụ xây dựng và phát triển mạng lưới cơ sở cung cấp dịch vụ công tác xã hội các cấp. Với mục tiêu mỗi huyện trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh có 1 trung tâm công tác xã hội cấp huyện; mỗi xã trên địa bàn tỉnh có 2 cộng tác viên công tác xã hội. Qua đó, trung tâm tập trung thực hiện vào các giải pháp: Tăng cường các hoạt động tuyên truyền dưới nhiều hình thức; thông qua mạng lưới nhân viên, cộng tác viên công tác xã hội cung cấp các dịch vụ, lồng ghép công tác tuyên truyền, tư vấn, kết nối, can thiệp và hỗ trợ trực tiếp cho các đối tượng tại cộng đồng; phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nghề công tác xã hội cho cán bộ các cấp, ngành, đoàn thể, cộng tác viên…
Nguyễn Thanh
