Bạn đọc Chu Mỹ Lan (phường Cẩm Sơn, TP Cẩm Phả), hỏi: “Con gái tôi được một tuổi rưỡi. Cháu hay bị tiêu chảy, nhất là vào mùa hè. Qua Báo Quảng Ninh, nhờ bác sĩ tư vấn giúp: Nếu trẻ thường xuyên bị tiêu chảy có nguy hiểm không và cách phòng bệnh ra sao?”.
Phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi với bác sĩ Lương Xuân Kiên, Trưởng Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa tỉnh, để tư vấn giúp bạn.
- Xin bác sĩ cho biết nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy ở trẻ. Nếu trẻ thường xuyên bị tiêu chảy có nguy hiểm không?
+ Bệnh tiêu chảy thường gặp ở trẻ em, nhất là vào mùa hè với biểu hiện trẻ đi đại tiện phân lỏng nhiều hơn 3 lần trong 24 giờ (trẻ sơ sinh bú mẹ, trẻ có thể đại tiện 5-6 lần trong ngày). Có nhiều nguyên nhân dẫn đến trẻ bị tiêu chảy, nhưng thường gặp nhất là do đường ruột trẻ bị nhiễm Rota vi rút. Ngoài ra, có thể do các vi khuẩn khác như E.Coli, tụ cầu, thương hàn, tả, lỵ và nhiều vi khuẩn, ký sinh trùng khác ở trong môi trường nhiễm vào thức ăn, nước uống, dụng cụ và bàn tay người chăm sóc trẻ. Bên cạnh đó, trẻ bị tiêu chảy có thể do dị ứng với thức ăn, không dung nạp thức ăn, chế độ ăn không phù hợp với lứa tuổi, sử dụng kháng sinh kéo dài...
Bệnh tiêu chảy gồm: Tiêu chảy cấp (đi ngoài phân lỏng trên 14 ngày); tiêu chảy kéo dài (đi ngoài phân lỏng dưới 14 ngày), trong đó phần lớn trẻ em bị bệnh tiêu chảy cấp. Biểu hiện sớm của bệnh là: Trẻ mệt mỏi, kém ăn, không chịu chơi hoặc quấy khóc nhiều, rồi nôn trớ, tiêu chảy phân lỏng nhiều lần trong ngày. Kèm theo đó trẻ có thể sốt, chướng bụng, phân có nhầy máu, mót rặn đau quặn bụng trong trường hợp tiêu chảy do lỵ trực khuẩn, trẻ có thể vã mỗ hôi, khát nước nhiều…
Nếu tiêu chảy không được điều trị hoặc điều trị không hợp lý, trẻ sẽ bị mất nước và điện giải, và nếu không được bổ sung kịp thời sẽ dẫn đến rối loạn các hoạt động và suy các cơ quan trong cơ thể, có nguy cơ dẫn tới tử vong. Tiêu chảy kéo dài dễ làm trẻ suy dinh dưỡng (một trong những biến chứng rất nguy hiểm của tiêu chảy). Suy dinh dưỡng sẽ làm bệnh tiêu chảy khó điều trị và khó kiểm soát. Một số trường hợp tiêu chảy do vi trùng có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, điều trị rất khó khăn và có thể gây tử vong. Tiêu chảy là một trong những loại bệnh chiếm tỷ lệ tử vong cao nhất ở trẻ em Việt Nam hiện nay.
- Việc điều trị tiêu chảy cho trẻ có khó khăn không, thưa bác sĩ?
+ Một trong nguyên tắc điều trị tiêu chảy ở trẻ là phải bù nước và điện giải bằng cách cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường. Cụ thể, nếu trẻ còn bú cần cho bú nhiều và lâu hơn; cho trẻ uống thêm dung dịch bù nước (ORS) sau mỗi lần đi ngoài hoặc sau khi nôn ói. Ngoài ORS, trẻ trên 6 tháng tuổi còn có thể uống nước súp, nước cơm, nước cháo, nước dừa, nước hoa quả tươi không đường, nước sôi để nguội.
Cần tiếp tục cho trẻ ăn với khẩu phần ăn hàng ngày tăng dần lên. Ở những trẻ có nôn ói thì khẩu phần ăn nên được chia ra làm nhiều bữa nhỏ. Sau khi hết tiêu chảy nên cho trẻ ăn nhiều hơn để hồi phục lại dinh dưỡng.
Ngoài bù nước và điện giải bằng đường uống, bố mẹ có thể cho trẻ sử dụng các chế phẩm chứa kẽm; bổ sung men vi sinh và các vi chất đường ruột.
Không nên cho trẻ dùng các thuốc cầm ỉa, chống nôn gây chướng bụng và kháng sinh, chỉ dùng khi có chỉ dẫn của thầy thuốc trong trường hợp phân có nhầy máu. Khi trẻ bị tiêu chảy, cần tránh cho trẻ dùng các loại nước giải khát công nghiệp, các loại thức ăn có chứa nhiều đường, các loại thực phẩm có nhiều chất xơ hoặc ít chất dinh dưỡng, như: Các loại rau thô (măng, rau cần), tinh bột nguyên hạt (ngô, đỗ)...
Cần đưa trẻ trở lại ngay cơ sở y tế nếu trẻ có một trong các dấu hiệu: Đau bụng quằn quại, trẻ không ăn uống được hoặc bỏ bú, vật vã kích thích hoặc li bì, đi tiểu ít, khóc không ra nước mắt, da nhăn nheo, mắt trũng, môi khô…
- Xin bác sĩ cho biết biện pháp phòng ngừa bệnh tiêu chảy ở trẻ em?
+ Để phòng ngừa mắc bệnh tiêu chảy ở trẻ em, các gia đình cần nuôi con bằng sữa mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu đời. Cho trẻ ăn đầy đủ dinh dưỡng. Khi cho trẻ ăn cần đảm bảo vệ sinh thực phẩm, nguồn nước (ăn chín, uống sôi; sử dụng các thực phẩm rõ nguồn gốc đảm bảo VSATTP, không sử dụng đồ ăn để lâu ngày). Cho trẻ rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng trước và sau khi ăn. Người chăm sóc trẻ cũng cần rửa tay trước khi cho trẻ ăn và sau khi vệ sinh, rửa ráy cho trẻ. Nên cho trẻ uống vắc-xin ngừa tiêu chảy do Rota vi rút.
Với trường hợp như bạn đọc trao đổi, do con bạn thường hay bị tiêu chảy, bạn cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra hệ thống đường tiêu hoá và tình trạng sức khoẻ của con bạn, từ đó bác sĩ sẽ có tư vấn cụ thể.
- Xin cảm ơn bác sĩ!
Thu Nguyệt (thực hiện)
