Hoạt động phòng chống lao trên địa bàn tỉnh hiện thuận lợi hơn nhiều so với trước. Bệnh viện Lao và Phổi (L&P) tỉnh được đầu tư xây dựng khang trang với hệ thống thiết bị y tế hiện đại nhất so với các bệnh viện lao tuyến tỉnh trong nước. Các ngành, địa phương, đoàn thể cũng đã quan tâm vào cuộc để nâng cao nhận thức của người dân về căn bệnh này và cách phòng chống. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn gặp không ít khó khăn.
Bước chuyển
Đưa tôi đi thăm hệ thống máy móc, thiết bị phục vụ công tác khám, điều trị lao - phổi, bác sĩ Vũ Đức Phan, Giám đốc Bệnh viện L&P tỉnh cho biết: Đơn vị được tỉnh, Bộ Y tế, Chương trình phòng chống lao quốc gia, một số tập đoàn, tổ chức trong và ngoài nước trang bị cho nhiều máy móc, thiết bị hiện đại, như máy chụp CT đa dãy, máy XQ kỹ thuật số, máy MGIT nuôi cấy vi khuẩn lao, máy Genxpert phát hiện vi khuẩn lao và vi khuẩn lao kháng thuốc, hệ thống khí y tế dẫn đến từng buồng người bệnh… Nhờ vậy mà bệnh nhân đến đây được khám, phát hiện bệnh một cách nhanh chóng.
Bệnh nhân lao nằm điều trị tại Bệnh viện L&P tỉnh được tỉnh hỗ trợ tiền ăn 10.000 đồng/ ngày. Hệ thống phòng chống lao ở tuyến cơ sở được củng cố. Nhân lực phụ trách công tác phòng, chống lao ổn định hơn, không còn thay đổi thường xuyên so với trước. Hoạt động tuyên truyền phòng, chống lao được tổ chức thường xuyên. Công tác phòng, chống lao của tỉnh còn tranh thủ được sự hỗ trợ của nhiều chương trình, dự án, như: Dự án nâng cao năng lực phát hiện lao tại trại giam; dự án phát hiện, điều trị lao trên bệnh nhân HIV do Quỹ Toàn cầu tài trợ; chương trình khám, phát hiện bệnh lao cho công nhân mỏ do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ, Bệnh viện Lao Trung ương phối hợp với Bệnh viện L&P tỉnh thực hiện; dự án nghiên cứu, kiểm soát lây nhiễm lao tại bệnh viện do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phối hợp thực hiện v.v..
Cần nâng cao ý thức cho mỗi người dân
Mặc dù vậy, công tác phòng, chống lao trên địa bàn tỉnh hiện vẫn gặp không ít khó khăn. Một trong những nguyên nhân là do thiếu bác sĩ. Bệnh viện L&P tỉnh với quy mô 200 giường bệnh, nhưng chỉ có 30 bác sĩ/190 cán bộ, nhân viên. Với tuyến huyện, 5/15 tổ phòng, chống lao do y sĩ phụ trách. Cán bộ làm xét nghiệm ở một số địa phương chưa có kinh nghiệm, nên vẫn để xảy ra sai sót trong kiểm định, dẫn đến chẩn đoán bệnh lao chưa chính xác. Nhiều trung tâm y tế huyện, cơ sở xuống cấp, trang thiết bị hạn chế, nên không đảm bảo cho hoạt động phòng, chống lao. Năm qua, toàn tỉnh có 1.444 bệnh nhân lao thì chỉ 167 người được khám, phát hiện tại tuyến cơ sở, còn lại là tại bệnh viện tuyến tỉnh.
Điều lo ngại nhất trong công tác này là sự kỳ thị với người bị bệnh vẫn tồn tại, nhất là vùng sâu, vùng xa, dẫn đến tâm lý e ngại của người dân khi đi khám bệnh lao. Việc tuân thủ điều trị của người bệnh cũng vì thế mà kém hơn, do ngại đến các trạm y tế để nhận thuốc, là nguyên nhân khiến bệnh lao kháng thuốc xuất hiện nhiều hơn. Trước đây, bệnh nhân lao kháng thuốc thường được chuyển về Bệnh viện Lao Trung ương điều trị, song từ tháng 10-2013, Bệnh viện L&P tỉnh đã triển khai được chương trình điều trị cho đối tượng này. Bác sĩ Phạm Thị Linh, Trưởng Khoa Lao phổi (Bệnh viện L&P tỉnh), cho biết: “Mới gần 5 tháng triển khai chương trình điều trị lao kháng thuốc, song Khoa đã tiếp nhận, điều trị cho 13 bệnh nhân. Bệnh lao kháng thuốc điều trị phức tạp do thời gian kéo dài tới 18 tháng thay vì 8 tháng như bệnh lao bình thường. Lượng thuốc bệnh nhân dùng cũng nhiều hơn, nên bệnh nhân bị mệt mỏi”. Bệnh lao kháng thuốc chủ yếu xuất hiện ở bệnh nhân tuân thủ điều trị kém, bỏ điều trị giữa chừng dẫn đến tái phát bệnh nhiều lần. Cũng có người bị bệnh lần đầu đã mắc lao kháng thuốc, như trường hợp của anh Lê Khắc Phương (khu 4, phường Hà Lầm, TP Hạ Long). Bác sĩ Phạm Thị Linh lý giải về điều này: “Lao là bệnh dễ lây lan. Người bình thường khi tiếp xúc với bệnh nhân lao kháng thuốc có thể bị lây loại vi khuẩn kháng thuốc này”. Điều đó cho thấy mức độ nguy hiểm nếu để người mắc bệnh lao kháng thuốc gia tăng mà người bệnh không biết, không có ý thức phòng tránh cho cộng đồng. Cùng với lao kháng thuốc, tình trạng bệnh nhân lao nhiễm HIV cũng xuất hiện nhiều, khiến công tác điều trị gặp khó khăn. Năm qua, trong số 137 bệnh nhân lao nhiễm HIV điều trị có 19 trường hợp tử vong.
Năm 2014, WHO lấy chủ đề: “Mọi người đều có quyền và nghĩa vụ tham gia cuộc chiến chống lại bệnh lao”. Để công tác phòng, chống lao hiệu quả hơn, việc nâng cao ý thức cho mỗi người dân về bệnh này rất quan trọng. Có như vậy, tỉnh mới thực hiện tốt mục tiêu của Chương trình phòng chống lao quốc gia: Đến năm 2030, thanh toán bệnh lao tại Việt Nam.
Thu Nguyệt
