Theo quy định tại Thông tư 51/2014 của Bộ NN&PTNT, cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng, tàu đánh bắt thuỷ hải sản dưới 90CV, chủ yếu là các hộ gia đình) không phải cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm (ATTP), nhưng phải thực hiện ký cam kết sản xuất ATTP. Hiện việc quản lý ATTP đối với các cơ sở này đã được phân cấp về UBND cấp xã. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, chính quyền cấp cơ sở gặp không ít khó khăn.
Theo Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thuỷ sản (Sở NN&PTNT) Nguyễn Văn Vui, Thông tư này giúp cho việc tránh chồng chéo trong quản lý VSATTP đối với các cơ sở; đảm bảo mỗi cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm chỉ chịu sự quản lý của một cơ quan quản lý nhà nước về ATTP. Ngay khi Thông tư có hiệu lực và được UBND tỉnh phân cấp quản lý, Sở đã có văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn cho cán bộ cấp huyện, xã về các văn bản pháp luật liên quan. Trong năm 2015 và quý I-2016, một số địa phương đã tổ chức hướng dẫn, ký cam kết đối với các cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ này; tuy nhiên, số lượng còn rất hạn chế. Hết quý I-2016, toàn tỉnh mới chỉ có 436 cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ ở 5 địa phương (Đông Triều, Uông Bí, Hoành Bồ, Tiên Yên, Vân Đồn) thực hiện ký cam kết sản xuất ATTP; trong số này có 81 cơ sở trồng trọt, 40 cơ sở nuôi trồng thuỷ sản, 315 cơ sở chăn nuôi.
Thực tế, văn bản pháp luật cơ bản đầy đủ. Theo đó, chính quyền cơ sở phải xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, từng bước, đảm bảo lộ trình. Tuy nhiên, do là vấn đề mới, nên bước đầu triển khai vẫn còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng. Bởi lẽ, lâu nay cả người tiêu dùng và người sản xuất nhỏ lẻ đều chưa có sự quan tâm đúng mức đến sản xuất, quy trình sản xuất đảm bảo ATTP. Các hộ gia đình sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, theo mùa vụ và thường dựa vào kinh nghiệm dân gian; việc áp dụng khoa học kỹ thuật còn hạn chế, không tuân theo quy trình kỹ thuật để đảm bảo an toàn nông sản. Trong khi số cơ sở sản xuất nhỏ lẻ do cấp xã quản lý rất lớn thì lực lượng cán bộ, nhân viên ở cấp này lại không nhiều. Cả xã chỉ có một cán bộ kiêm nhiệm từ thú y, bảo vệ thực vật, khuyến nông, khuyến ngư... nên việc kiểm tra ở các cơ sở không được thường xuyên, chỉ theo đợt; thậm chí không thể kiểm tra toàn bộ các cơ sở. Những đợt kiểm tra của đoàn liên ngành tuyến xã cũng chỉ theo cảm quan bằng mắt thường do không có trang thiết bị; có rất ít test thử nhanh về một số chất bảo quản thực vật, chất cấm trong chăn nuôi... Trong khi đó, công tác tuyên truyền về ATTP hiện nay cũng chưa sâu sát đến cơ sở, chưa làm thay đổi nhiều trong nhận thức của người dân...
Hiện nay vấn đề ATTP đang trở nên cấp thiết, vì vậy việc siết chặt quản lý chất lượng nông sản ở các cơ sở sản xuất ban đầu nhỏ lẻ là rất cần thiết. Tuy nhiên, để thay đổi nhận thức trong nhân dân về sản xuất nông sản đảm bảo ATTP cần có sự tuyên truyền mạnh mẽ hơn; đầu tư các vùng sản xuất, chế biến an toàn đồng bộ hơn. Điều đó đòi hỏi phải có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành có liên quan.
Thanh Hoa
