Tỷ lệ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời ở VN hiện chỉ đạt chưa đầy 20% và liên tục giảm trong vòng 10 năm qua. Đây chính là nguyên nhân khiến 2,5 triệu trẻ em nước ta đang phải rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng thể thấp còi.
Cứ 3 trẻ có 1 trẻ thấp còi
VN xếp thứ mấy trong bảng xếp hạng các quốc gia có tỷ lệ thấp còi trên toàn cầu? Câu trả lời khiến nhiều người giật mình là VN đang đứng thứ 13 – thứ hạng khá cao trên thế giới so với các nước có tỷ lệ này. Hiện, cả nước có khoảng 7 triệu trẻ em dưới 5 tuổi thì có đến 30% trong số đó bị thấp còi tương đương với 2,5 triệu trẻ.
Không cho con bú sớm, không cho con bú hoàn toàn và không tiếp tục cho con bú lâu dài cũng như thiếu chế độ ăn bổ sung phù hợp đã dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe đối với trẻ em VN. Trung bình cứ 3 trẻ lại có 1 trẻ thấp còi so với tuổi và cứ 5 trẻ lại có một trẻ bị thiếu cân. Đây chính là hậu quả của việc các bà mẹ thờ ơ với việc nuôi con bằng giọt sữa trong lành của mình trong khi đó, theo ước tính, nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn có thể ngăn chặn tới 15% các ca tử vong dưới 5 tuổi.
Mặc dù khá nhiều người hiểu biết về tính ưu việt của sữa mẹ và việc NCBSM hoàn toàn trong 6 tháng đầu là hết sức cần thiết giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần. Tuy nhiên, số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ này ở VN còn thấp dưới 20%, tỷ lệ này thấp hơn rất nhiều so với tỉ lệ trung bình của thể giới là 35% các bà mẹ cho con bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
Lý giải điều này, PGS. TS Nguyễn Thị Xuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, hiện vẫn còn tồn tại nhiều tập tục và quan niệm sai lầm trong việc chăm sóc trẻ như cho rằng ăn dặm sớm giúp trẻ cứng cáp hơn. Bên cạnh đó, phụ nữ bị quá tải công việc hoặc muốn rút ngắn thời gian cho con bú để giữ gìn vóc dáng, thể hình của người mẹ. Đặc biệt là sự cạnh tranh gay gắt giữa các Cty sữa trong việc quảng bá và bán các sản phẩm thay thế sữa mẹ trên thị trường cũng là một trong những nguyên nhân khiến giảm tỷ lệ NCBSM.
Sai phạm quảng cáo sữa ngày càng phổ biến
Việc kinh doanh sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ em đem lại lợi nhuận rất lớn nên các Cty, các nhà sản xuất bằng nhiều hình thức khác nhau đã không ngừng “lách luật” để quảng cáo về sự ưu việt của sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ nhỏ khiến không ít bà mẹ lầm tưởng con mình có thể thông minh và phát triển tốt khi con ăn sữa ngoài bổ sung ngay từ những tháng đầu đời. Vì thế thay cho sữa mẹ, trẻ bị chính bố mẹ bắt buộc ăn các sản phẩm dinh dưỡng được chế xuất làm giảm sức đề kháng, gia tăng bệnh tật ở trẻ.
PGS. TS Nguyễn Viết Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng: “Các vi phạm Nghị định 21 của Chính phủ về kinh doanh, sử dụng các sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ nhỏ ở VN diễn ra ngày càng phổ biến. Rất nhiều cơ sở y tế, cơ sở sản xuất kinh doanh có vi phạm về quảng cáo, ghi nhãn sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ nhỏ. Nhiều Cty còn cố tình quảng cáo sữa của họ có thành phần tương đương sữa mẹ, tốt như sữa mẹ, phát tờ rơi khuyến mại tại các cửa hàng bán lẻ, cơ sở y tế, tiếp xúc với các bà mẹ ở trong và ngoài cơ sở y tế…”.
“Sự ngộ nhận của các bà mẹ về các sản phẩm dinh dưỡng một phần do ảnh hưởng của quảng cáo, phần khác do không nhận được sự tư vấn kỹ càng của nhân viên y tế. Nếu cứ tình trạng này thì khó có thể đạt được mục tiêu Chính phủ đề ra là 50% trẻ sơ sinh được bú hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng vào năm 2015”- ông Tiến nói.
Thời gian qua, Bộ Y tế đã phát hiện và xử phạt một số doanh nghiệp sai phạm trong quảng cáo sữa và các sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ nhỏ, điển hình là các vụ Cty CP G&P quảng cáo cho sản phẩm Mama sữa non Colostrum vi phạm Nghị định 21/NĐ-CP; Cty TNHH Sơn Nam quảng cáo sữa non Colostrum IQ cũng vi phạm Nghị định 21/NĐ-CP của Chính phủ; Cty MeadJonhson, Cty Humana VN, Cty TNHH Thương mại Vạn An, Cty CP Thực phẩm dinh dưỡng Đồng Tâm quảng cáo trên trang web của Cty có sản phẩm dùng cho trẻ nhỏ dưới 12 tháng tuổi....
Ông Nguyễn Thanh Phong, Phó Cục trưởng Cục ATVSTP kiến nghị, cần phải tăng cường kiểm tra xử lý nghiêm khắc các vi phạm. Đồng thời, bổ sung mức phạt, hình thức phạt để hạn chế các sai phạm gây cản trở lớn đến nỗ lực cải thiện việc NCBSM ở nước ta.
