Thuốc lá không chỉ cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người Việt Nam mỗi năm mà còn để lại gánh nặng bệnh tật, kinh tế và xã hội nặng nề. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Việt Nam nằm trong nhóm 15 quốc gia có số người hút thuốc lá cao nhất thế giới, đứng thứ 3 trong ASEAN. Hậu quả, mỗi năm có khoảng hơn 100.000 ca tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, chi phí y tế cho điều trị và mất sức lao động do bệnh tật và tử vong sớm liên quan đến sử dụng thuốc lá hằng năm ước tính là 108.000 tỷ đồng. Những con số này là hồi chuông cảnh báo về hiểm họa khôn lường của thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng.
Khói thuốc lá chứa tới hơn 7.000 hóa chất, trong đó có hơn 70 chất được xác định là tác nhân gây ung thư. Một số hóa chất điển hình có trong thuốc lá như nicotine, hắc ín, benzene, amonia, formaldehyde, polycilic acromatic hydrocarbon (PAH)… gây hại rất lớn đến sức khỏe. Người hút thuốc lá thường xuyên đối diện với nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ, ung thư phổi, thực quản, dạ dày, loãng xương, ảnh hưởng đến chức năng sinh sản… và nhiều bệnh mạn tính khác.
Tại Quảng Ninh, nhiều trường hợp bệnh nhân phải nhập viện trong tình trạng nặng do hậu quả trực tiếp từ việc hút thuốc. Mới đây, các bác sĩ Khoa Nội tiêu hóa (Bệnh viện Bãi Cháy) đã can thiệp thành công, cắt bỏ tổn thương tiền ung thư thực quản kích thước lớn trên 5cm cho bệnh nhân nam 43 tuổi ở phường Móng Cái 1.
Bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, gần đây xuất hiện triệu chứng trào ngược, buồn nôn, nóng rát sau xương ức. Kết quả nội soi cho thấy thực quản có tổn thương loạn sản độ cao, dấu hiệu của ung thư sớm. Nhờ kỹ thuật nội soi hiện đại (ESD), ekip bác sĩ đã loại bỏ hoàn toàn tổn thương, giúp bệnh nhân tránh nguy cơ biến chứng thành ung thư thực quản xâm lấn, căn bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao nếu phát hiện muộn. Bác sĩ CKI Nguyễn Quảng Đại (Trưởng Khoa Nội tiêu hóa), cho biết: “Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư thực quản. Rất may bệnh nhân được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, nếu để muộn thì tiên lượng sống chỉ còn dưới 50%”.
Không chỉ gây ung thư, thuốc lá còn làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, “sát thủ thầm lặng” đe dọa tính mạng. Cuối tháng 7/2025, Bệnh viện Bãi Cháy đã tiếp nhận cấp cứu một trường hợp nhồi máu cơ tim cấp không ST chênh (NSTEMI) ở bệnh nhân 44 tuổi, phường Việt Hưng. Bệnh nhân có tiền sử hút thuốc, xuất hiện cơn đau ngực trái, khó thở kéo dài nhưng chủ quan không đi khám sớm. Khi vào viện, kết quả chụp mạch vành cho thấy động mạch vành bị hẹp tới 99%. Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong bất cứ lúc nào.
Ekip tim mạch đã nhanh chóng tiến hành đặt stent, tái thông mạch máu. Sau can thiệp, người bệnh hồi phục ổn định. Thạc sĩ, bác sĩ Đinh Danh Trình (Trưởng Khoa Tim mạch), khuyến cáo: “Người hút thuốc lá, đặc biệt là nam giới trẻ, rất dễ mắc hội chứng vành cấp và nhồi máu cơ tim. Khi có dấu hiệu đau ngực, khó thở, vã mồ hôi bất thường, cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời”.
Thực tế cho thấy, nhiều ca bệnh ung thư, tim mạch, hô hấp liên quan đến thuốc lá đều rơi vào người trong độ tuổi lao động, gây tổn thất lớn về sức khỏe và kinh tế. Hút thuốc không chỉ làm hại chính bản thân người hút mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của những người xung quanh qua khói thuốc thụ động.
Để giảm thiểu tác hại của thuốc lá, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần từ bỏ thói quen hút thuốc, đồng thời tăng cường tầm soát, kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bệnh lý liên quan. Mỗi gia đình, mỗi cộng đồng cần chung tay xây dựng môi trường sống không khói thuốc, bảo vệ thế hệ trẻ khỏi nguy cơ nghiện nicotine.
Thuốc lá là kẻ thù thầm lặng nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chúng ta quyết tâm. Hạn chế và tiến tới loại bỏ thuốc lá chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe, giảm gánh nặng bệnh tật và xây dựng một xã hội lành mạnh.
