Theo thống kê của BHXH Hoành Bồ, tính đến 30-6, toàn huyện có 30.156 người tham gia Bảo hiểm y tế (BHYT); trong đó, đối tượng tham gia BHYT theo hộ gia đình là 6.017 người. So với 6 tháng đầu năm 2014, đã giảm 1.325 người, tập trung chủ yếu ở đồng bào dân tộc thiểu số của 4 xã: Bằng Cả, Quảng La, Vũ Oai, Hoành Bồ.
Đến xã Bằng Cả, chúng tôi gặp chị Triệu Thị Hoa. Tuy hoàn cảnh và điều kiện kinh tế gia đình chị không mấy dư dả nhưng ngay khi có chủ trương mua thẻ BHYT theo hộ gia đình, chị đã cố gắng mua thẻ cho các thành viên trong gia đình. Chị Hoa bảo: Hiện tổng thu nhập của cả gia đình tôi được khoảng 3 triệu đồng/tháng. Lo cho 4 thành viên rất khó khăn, nhưng tôi vẫn cố gắng tham gia mua thẻ BHYT cho cả nhà. Bởi, sau khi được tuyên truyền, vận động tôi đã hiểu ra rằng, việc tham gia BHYT trước hết là tự bảo vệ mình và người thân, đặc biệt những người có hoàn cảnh khó khăn như chúng tôi nếu chẳng may bị ốm đau, bệnh tật.
Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận thức và suy nghĩ được như chị Hoa. Gia đình bà Lý Thị Minh, thôn 2, xã Bằng Cả có 8 nhân khẩu nhưng chỉ 3 người có thẻ BHYT, trong đó 1 người đóng theo đơn vị làm việc, 2 người là học sinh đóng theo trường học, còn lại 5 người đều không có thẻ BHYT. Bà Minh bộc bạch: Năm nay, gia đình tôi không được cấp thẻ BHYT theo diện người dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Để được cấp thẻ BHYT chúng tôi phải tham gia cho các thành viên trong gia đình theo diện hộ gia đình và nộp phí hoàn toàn. Hiện tại, gia đình có 4 lao động chính nhưng công việc thường không ổn định, thu nhập bấp bênh, trong khi đó nếu mua thẻ cho 5 người còn lại thì số tiền cũng ngót nghét gần 2 triệu đồng. Mua thẻ BHYT rồi thì không biết lấy gì chi tiêu hàng ngày. Tuy “kêu khó” là vậy nhưng thực tế, hộ gia đình bà Minh không thuộc hộ nghèo, cận nghèo của địa phương. Ngoài thu nhập từ sản xuất nông, lâm nghiệp, những lúc nông nhàn, các thành viên trong gia đình bà vẫn làm thêm theo thời vụ cho Xí nghiệp than Hoành Bồ. Trong nhà cũng sắm sửa được nhiều đồ dùng tiện nghi như: Ti vi, tủ lạnh, xe máy… Tìm hiểu thêm, ở xã Bằng Cả, số hộ có suy nghĩ như bà Minh không phải hiếm gặp.
Trao đổi với chúng tôi, Phó Chủ tịch UBND xã Bằng Cả Lý Văn Ba cho biết: Ngoài nguyên nhân kinh tế gia đình thực sự khó khăn, thì một số hộ dân vẫn còn tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước, nhiều hộ gia đình chỉ mua cho người ốm, người mắc bệnh mãn tính trong gia đình, nhiều người còn chủ quan chưa có ý thức mua phòng khi ốm đau hay chia sẻ rủi ro với người khác. Nắm được tâm lý chung nên địa phương cũng tích cực tuyên truyền, vận động bà con, toàn xã có 1.692 nhân khẩu thì đến nay đã có 1.355 người tham gia BHYT; trong đó, 671 người dân tộc thiểu số thuộc hộ gia đình tự đóng, chiếm 27,8% dân số. Ông Ba cũng nhấn mạnh thêm: Với 20% còn lại chưa tham gia, thực tế xét về điều kiện kinh tế, các hộ gia đình đều có thể tham gia BHYT nhưng lại không tham gia mặc dù đã được tuyên truyền, vận động.
Không chỉ ở Bằng Cả mà 3 xã miền núi khác là Quảng La, Vũ Oai và Hoà Bình, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống cũng trong tình trạng tương tự. Lý do được xác định là theo Quyết định 1049/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 26-6-2014 ban hành danh mục các đơn vị hành chính thuộc vùng khó khăn, 4 xã trên của huyện Hoành Bồ đã thoát khỏi vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Theo đó, 3.900 người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại 4 xã này sẽ không còn được hưởng chính sách BHYT theo điểm h khoản 3 điều 12 Luật BHYT sửa đổi, bổ sung năm 2014.
Giám đốc BHXH huyện Hoành Bồ Trương Đắc Thời, cho biết: Mặc dù Luật BHYT sửa đổi, bổ sung năm 2014 quy định việc tham gia BHYT là bắt buộc, tuy nhiên, hiện nay lại chưa có một chế tài hành chính nào để xử lý các đối tượng theo nhóm hộ gia đình không tham gia BHYT. Điều này cần sớm được quan tâm tháo gỡ. Trong thời gian tới để thực hiện tốt hơn chính sách BHYT đối với người dân tộc thiểu số đang sinh sống trên địa bàn tỉnh nói chung và trên địa bàn huyện Hoành Bồ nói riêng, huyện Hoành Bồ cũng đã đề nghị tỉnh có chính sách hỗ trợ tiền mua BHYT cho người dân tộc thiểu số tham gia theo nhóm đối tượng hộ gia đình được hỗ trợ ngang bằng với người thuộc hộ gia đình nông dân, ngư dân, diêm dân có mức sống trung bình (bằng 30% mức đóng) góp phần vào thực hiện kế hoạch số 47 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đến năm 2020 có 95% dân số tham gia BHYT.
Thanh Hoa
