Quảng Ninh có trên 118km đường bộ biên giới, 191km đường phân định trên biển tiếp giáp với Trung Quốc, với nhiều cửa khẩu, lối mở và đường mòn biên giới. Chính vì vậy, các đối tượng mua bán người từ các tỉnh, thành khác thường lấy địa bàn Quảng Ninh làm nơi trung chuyển, lừa dẫn phụ nữ và trẻ em sang Trung Quốc. Tại đây, cũng không ít nạn nhân đã được giải cứu, trở về với gia đình, quê hương.
Đáng mừng, những năm qua, Quảng Ninh thực hiện có hiệu quả công tác tiếp nhận và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về. Hằng năm, tỉnh ban hành Kế hoạch triển khai công tác hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về để định hướng, chỉ đạo các ngành, địa phương triển khai thực hiện. Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội (TNXH) phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh); Phòng chống ma túy, tội phạm (Bộ đội Biên phòng tỉnh) thường xuyên rà soát, cập nhật, tổng hợp số liệu nạn nhân bị mua bán trở về, để kịp thời hỗ trợ nạn nhân ổn định tâm lý, hòa nhập cộng đồng.
Cùng với đó, phối hợp với các đơn vị, địa phương nắm tình hình lao động dịch chuyển qua biên giới làm việc trái phép, tham mưu và triển khai Bản ghi nhớ hợp tác quản lý lao động qua biên giới, phòng chống di cư trái phép đi lao động thời vụ giữa Quảng Ninh với Quảng Tây (Trung Quốc), nhằm hạn chế nguyên nhân phát sinh tội phạm mua bán người.
Không chỉ dừng lại ở đó, Chi cục Phòng chống TNXH tổ chức 120 hội nghị tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về mua bán người và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán tới 102.300 lượt người; biên soạn, in và phát miễn phí 144.000 tờ rơi, tờ gấp cùng 5.200 sách mỏng, sổ tay hướng dẫn sinh kế, sinh hoạt nhóm cho nhóm phụ nữ bán dâm và nạn nhân bị mua bán trở về; chuyển tải hơn 300 cuốn sách Hỏi đáp về phòng chống buôn bán phụ nữ, trẻ em, 500 tờ gấp Văn phòng hỗ trợ nạn nhân, địa chỉ hỗ trợ nạn nhân đến người dân...
Các huyện, thị xã, thành phố cũng chủ động tổ chức 423 hội nghị tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật; trên 2.000 bản tin trên loa truyền thanh cấp xã về phòng chống mại dâm, ma túy, mua bán người. Cùng với đó, Chi cục Phòng chống TNXH tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác phòng chống TNXH thuộc Phòng LĐ-TB&XH cấp huyện và UBND cấp xã về công tác phòng chống mại dâm, cai nghiện ma túy và tiếp nhận, hỗ trợ nạn nhân; cử cán bộ tham gia đầy đủ các khóa tập huấn, đào tạo kiến thức, kỹ năng xác minh, xác định, tiếp nhận, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán do Bộ Công an, Bộ LĐ-TB&XH cũng như các đơn vị khác tổ chức.
Hiện tỉnh có 3 đơn vị đảm bảo cơ sở vật chất, nhân lực, được giao nhiệm vụ tiếp nhận, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về, là: Trung tâm Công tác xã hội, Trung tâm Bảo trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và Trung tâm Bảo trợ xã hội. Giai đoạn từ năm 2016 đến nay, Ngành LĐ-TB&XH phối hợp với lực lượng công an, bộ đội biên phòng, tiếp nhận 228 nạn nhân bị mua bán trở về, trong đó có 7 nạn nhân là người Quảng Ninh, 221 người của các tỉnh khác. 100% nạn nhân sau khi được tiếp nhận đã được lực lượng chức năng tổ chức gặp gỡ, tư vấn, trợ giúp pháp lý để họ ổn định tâm lý, tinh thần và được hỗ trợ tiền tàu xe, sinh hoạt trở về địa phương đoàn tụ gia đình, ổn định cuộc sống.
Đối với số nạn nhân có hộ khẩu Quảng Ninh, khi trở về đã được ngành phối hợp với chính quyền địa phương khảo sát nhu cầu, hướng dẫn làm hồ sơ đề nghị được hỗ trợ khó khăn ban đầu, hỗ trợ học nghề. Đến nay, đã có 2/7 nạn nhân làm hồ sơ đề nghị, được hỗ trợ học nghề mức 2.000.000đ/người và hiện đang sống ổn định cùng gia đình tại phường Phương Nam, TP Uông Bí.
Bà Hà Thị Thanh Lê, Chi cục trưởng Chi cục Phòng chống TNXH cho biết: Nạn nhân bị mua bán trở về, hầu hết đều bị tổn thương nặng nề về sức khỏe cả thể chất lẫn tinh thần. Song, do tâm lý mặc cảm, nên một số người khi trở về không thông tin cho chính quyền cơ sở, cơ quan chức năng hoặc được cơ quan chức năng đưa về nhưng không muốn tiếp xúc nên khó cho công tác tiếp cận, tư vấn và hỗ trợ nạn nhân. Thời gian tới, Chi cục phối hợp với các địa phương tăng cường tuyên truyền về tội phạm mua bán người, các chính sách hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về, chú trọng cộng đồng dân cư vùng biên giới, dân tộc thiểu số và các nhóm có nguy cơ cao; rà soát, hướng dẫn nạn nhân tự trở về làm bảng kê khai và đề nghị các cơ quan chức năng xác định là nạn nhân để được tiếp cận với các dịch vụ hỗ trợ, nhằm giúp họ sớm ổn định cuộc sống để hòa nhập tốt với cộng đồng xã hội...
Ngô Dịu
