Trẻ bị rối nhiễu tâm trí (RNTT), tự kỷ nếu được phát hiện và can thiệp sớm thì hầu hết đều có thể tương tác xã hội nhanh, hòa nhập cộng đồng và học tập như mọi trẻ em bình thường khác. Để nhiều trẻ em RNTT, tự kỷ được tiếp cận và sử dụng các dịch vụ xã hội có chất lượng, UBND tỉnh đã phê duyệt đề án “Thí điểm tổ chức hoạt động sàng lọc, can thiệp và trị liệu tâm lý cho trẻ RNTT, tự kỷ có thu phí tại Trung tâm Công tác xã hội tỉnh”.
Bà Hoàng Minh Hoa, Giám đốc Trung tâm Công tác xã hội tỉnh, cho biết: Đề án là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay, góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng cung cấp các dịch vụ xã hội ở tỉnh, từ đó, hỗ trợ được nhiều hơn cho các đối tượng có nhu cầu, hướng đến xây dựng hệ thống an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh ngày càng đầy đủ, toàn diện. Theo thống kê, trên thế giới hiện nay có từ 15-20% dân số đang mắc một hay nhiều chứng RNTT, đặc biệt là trẻ em bị mắc các chứng như: Tự kỷ, tăng động giảm tập trung, giảm chú ý, chậm nói cơ học... đã trở thành mối quan tâm của cha mẹ và toàn xã hội. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy, chỉ có khoảng 30% trẻ này có thể hòa nhập xã hội, 70% còn lại không hòa nhập được và có nguy cơ cao trở thành người tâm thần.
Hiện nay, tại khu vực phía Bắc có một số cơ sở công lập, tư nhân đang thực hiện can thiệp và trị liệu tâm lý cho trẻ RNTT, tự kỷ có uy tín, như: Bệnh viện Tâm thần Trung ương; Bệnh viện Nhi Trung ương, Văn phòng Tư vấn và trị liệu tâm lý trẻ em (Cục Trẻ em)... Tuy nhiên, các đơn vị này chủ yếu can thiệp, trị liệu cho trẻ em RNTT, tự kỷ tại địa bàn cư trú. Trẻ em các tỉnh, thành phố khác ít có cơ hội được tiếp cận dịch vụ do thời gian trị liệu kéo dài, điều kiện ăn, ở sinh hoạt của nhiều gia đình gặp khó khăn.
Tại Quảng Ninh, các cơ sở công lập và ngoài công lập mới chỉ đáp ứng, can thiệp được gần 2% số trẻ RNTT, tự kỷ trên địa bàn. Ở Hạ Long, Cẩm Phả cũng đã hình thành một số cơ sở tư nhân trị liệu tâm bệnh như: Trung tâm Nghiên cứu tham vấn và trị liệu tâm lý Hải Hà; Trường dạy trẻ tự kỷ Hạ Long; Trung tâm “Vì ngày mai”. Tuy nhiên, các cơ sở này trị liệu còn chưa bài bản, đa phần phục vụ nhu cầu của một nhóm nhỏ các gia đình có trẻ mắc RNTT, tự kỷ trên địa bàn, chưa có sự kiểm chứng về mức độ hài lòng, sự tin cậy và tính bền vững.
Đối với Trung tâm Công tác xã hội tỉnh, từ năm 2013, đơn vị đã thực hiện Mô hình tâm lý trị liệu cho trẻ em RNTT, tự kỷ miễn phí. Tuy nhiên, từ đầu năm 2018, thực hiện Đề án 25, trung tâm phải cắt giảm một số nhân viên hợp đồng. Vì vậy, số lượng trẻ được trị liệu tâm lý cũng giảm từ 60 trẻ năm 2017 xuống còn 11 trẻ năm 2018.
Chị H.T.B, phụ huynh của cháu V.D.Đ, 39 tháng tuổi, đang trị liệu tại trung tâm, chia sẻ: Con tôi đến giờ vẫn chưa biết gọi mẹ. Trước đây gia đình tôi cũng có một thời gian đưa cháu lên Hà Nội để trị liệu, nhưng đi lại rất vất vả, tốn kém. Vì thế, khi biết Trung tâm Công tác xã hội tỉnh tổ chức thí điểm trị liệu, chúng tôi đăng ký ngay. Hiện tại, mỗi ngày cháu học 1 ca từ 9h30' tới 11h. Ngoài thời gian trị liệu tại trung tâm, cháu vẫn tới trường mầm non hòa nhập cùng các bạn.
Thực hiện đề án, trung tâm sẽ áp dụng phương pháp trị liệu tâm bệnh không dùng thuốc, được thực hiện bởi sự tương tác hỗ trợ một - một, giữa nhân viên công tác xã hội và trẻ, kết hợp sử dụng bộ công cụ đánh giá trong quá trình can thiệp trị liệu như: Test Denver II; Test PEP-R; thang đo tăng động giảm chú ý Vanderbilt; bảng đánh giá mức độ tự kỷ trẻ em CARS...
Năm 2019, trung tâm đặt ra mục tiêu sẽ có 10% (trên 3.300 trường hợp) gia đình có trẻ em RNTT, tự kỷ có cơ hội được tiếp cận dịch vụ truyền thông, tư vấn, tập huấn hướng dẫn kỹ năng, sàng lọc phát hiện sớm và thụ hưởng các dịch vụ khác có liên quan của trung tâm; đồng thời, tiếp nhận đánh giá từ 100-150 trẻ; trị liệu (thu tự nguyện) từ 24-30 trẻ. Tới năm 2021, sẽ có từ 15% trở lên các gia đình có trẻ em RNTT, tự kỷ có cơ hội được tiếp cận dịch vụ nói trên; tiếp nhận đánh giá từ 200-250 trẻ; trị liệu (thu tự nguyện) từ 40 trẻ trở lên.
Phương pháp can thiệp, trị liệu của trung tâm sẽ góp phần giải quyết vấn đề khó khăn mà trẻ RNTT, tự kỷ đang gặp phải, từ đó, hỗ trợ trẻ hòa nhập cộng đồng toàn diện và bền vững. Đó cũng chính là sự khác biệt giữa phương pháp trị liệu của Trung tâm Công tác xã hội tỉnh với các cơ sở, trung tâm khác hiện có tại Quảng Ninh.
Lan Anh
[links()]
