Mỹ phẩm là mặt hàng được nhiều người ưa chuộng, sử dụng phổ biến hiện nay. Thị trường mỹ phẩm trên địa bàn tỉnh theo đó cũng trở nên sôi động hơn. Tuy nhiên, thực tế dù đây là mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ người tiêu dùng, nhưng việc quản lý chưa được chặt chẽ dẫn tới có nhiều hàng giả, hàng nhái xuất hiện.
Bát nháo thị trường mỹ phẩm ở Hạ Long
Trong vai khách hàng, tôi đến các quầy bán mỹ phẩm tại chợ Hạ Long I. Ở đây có vô vàn loại mỹ phẩm, từ kem dưỡng da, tắm trắng đến son môi, bút mắt, phấn... mang các nhãn hiệu khác nhau, chủ yếu tên nước ngoài. Nhiều sản phẩm trong số đó không bao bì, nhãn mác, không phụ đề tiếng Việt, thậm chí không thấy ghi nơi sản xuất, dù bằng tiếng nước ngoài. Tại quầy hàng Oanh Nail, khi tôi hỏi về phụ đề tiếng Việt của hộp phấn mắt, người bán hàng vội thu lại sản phẩm và giới thiệu cho tôi hộp phấn mắt có ghi rõ phụ đề tiếng Việt, nơi sản xuất ở TP Hồ Chí Minh. Trên quầy của chị còn rất nhiều sản phẩm khác cũng không nhãn mác. Khi được hỏi nếu cơ quan chức năng đi kiểm tra thì họ có thu sản phẩm này không, chị bán hàng cười bảo: “Thấy bóng dáng quản lý thị trường là phải giấu hết”. Còn ở chợ Hồng Hà, TP Hạ Long, một người bán mỹ phẩm tiết lộ: Để giới thiệu mỹ phẩm có nguồn gốc hay không tuỳ vào nhận biết của người mua. Gặp người mua hiểu biết, hay hỏi... họ sẽ đưa các sản phẩm có nguồn gốc hoặc hàng xách tay, nhưng với những người ít sử dụng họ đưa hàng nhái sản phẩm của các hãng nổi tiếng. Những sản phẩm giả có giá rất mềm, chỉ 10.000 - 70.000 đồng/sản phẩm, chủ yếu là phục vụ lứa tuổi học sinh vì các cháu ít tiền.
Thực trạng là vậy nhưng việc quản lý mỹ phẩm gặp không ít khó khăn. So với các địa phương trên địa bàn tỉnh, Hạ Long là nơi có nhiều cơ sở buôn bán mỹ phẩm hơn cả. Theo thống kê của Phòng Y tế thành phố, ngoài 10 cơ sở kinh doanh độc lập về mỹ phẩm, TP Hạ Long còn có gần 40 cơ sở thẩm mỹ, cửa hàng tạp hoá và khoảng 150 nhà thuốc, quầy thuốc có bán kèm mỹ phẩm. Do nhân lực có hạn nên việc kiểm tra, giám sát nguồn gốc mỹ phẩm của các cơ quan chức năng mới thực hiện thường xuyên được ở các nhà thuốc, quầy thuốc vì đây là những cơ sở kinh doanh có điều kiện. Còn với những cửa hàng tạp hoá bán lẻ, việc kiểm tra cũng chỉ theo định kỳ.
Trở ngại trong quản lý
Không chỉ TP Hạ Long mà quản lý chất lượng mỹ phẩm là khó khăn chung của các địa phương trong tỉnh cũng như trong cả nước. Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, so với trước kia, mỹ phẩm bày bán trên thị trường hiện nay đã có nhiều sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ. Những chuyển biến này là do trong nước đã có nhiều cơ sở đầu tư sản xuất mỹ phẩm, một phần nữa là do một số hãng mỹ phẩm nổi tiếng trên thế giới đã quan tâm, đưa sản phẩm vào thị trường Việt Nam, trong đó có Quảng Ninh.
Mặc dù vậy, trên thị trường vẫn xuất hiện nhiều loại mỹ phẩm giả, nhái thương hiệu của các hãng nổi tiếng, trong khi đó việc kiểm soát chất lượng mỹ phẩm hiện nay vô cùng khó. Bà Bùi Thị Tuyết, Trưởng phòng Nghiệp vụ Dược, Sở Y tế, cho biết: “Mặc dù mỹ phẩm là loại sản phẩm ảnh hưởng đến sức khoẻ người tiêu dùng nhưng lại là mặt hàng kinh doanh không có điều kiện kèm theo. Các cơ sở kinh doanh mỹ phẩm tại các chợ, các cơ sở thẩm mỹ viện, thậm chí những hộ kinh doanh nhỏ lẻ chỉ cần đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký kinh doanh dạng tạp hoá đều có thể bán cả mỹ phẩm. Do đó, số lượng cơ sở có bán mỹ phẩm trên địa bàn tỉnh nhiều vô kể, trong khi lực lượng các cơ quan chức năng còn mỏng, khó kiểm soát hết được”. Việc xét nghiệm chất lượng hay tác hại của mỹ phẩm cũng không hề đơn giản. Theo dược sĩ Đặng Cao Định, Giám đốc Trung tâm kiểm nghiệm (Sở Y tế), mặc dù được Sở Y tế giao chức năng kiểm nghiệm chất lượng mỹ phẩm, nhưng thực tế lấy mẫu trên thị trường rất khó. Thêm vào đó, Việt Nam tham gia Hiệp định về hệ thống hoà hợp ASEAN trong quản lý mỹ phẩm nên muốn xem một mỹ phẩm có đạt chuẩn hay không lại phải mua mẫu chuẩn từ các nước. Do vậy, để làm 1 chỉ số xét nghiệm rất tốn kém, Trung tâm không đủ chi phí thực hiện.
Về phía các địa phương trong thời gian qua cũng đã có nỗ lực, song việc kiểm soát thị trường mỹ phẩm không hề đơn giản. Theo Chi cục Phó Chi cục Quản lý thị trường Nguyễn Văn Thoại: “Việc kiểm tra các cơ sở kinh doanh bán lẻ mỹ phẩm trên thị trường tỉnh chưa thực hiện thường xuyên được do số lượng cơ sở nhiều, lực lượng có hạn. Thêm vào đó, khi thấy bóng dáng cơ quan chức năng, chủ các quầy hàng thường thông báo cho nhau để nhanh chóng tẩu tán những sản phẩm không nguồn gốc. Do vậy, ngành mới tập trung nhiều vào việc ngăn chặn, bắt giữ những vụ vận chuyển lớn. Cụ thể, từ đầu năm 2015 đến nay, đội quản lý thị trường ở các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn đã phối hợp cùng các ngành chức năng bắt giữ 87 vụ vận chuyển, tích trữ các lô hàng mỹ phẩm giả, nhái thương hiệu nổi tiếng như Haircare, Oasis, Wly... với số lượng lớn. Nếu không ngăn chặn kịp thời, những lô hàng này không chỉ có mặt trong các quầy hàng bán lẻ trên địa bàn tỉnh mà còn tuồn sâu vào bán trên thị trường cả nước”. Tuy chưa thường xuyên, liên tục, nhưng qua kiểm tra của các cơ quan chức năng cho thấy: Vi phạm chủ yếu của các cơ sở có kinh doanh mỹ phẩm trên địa bàn là bán mỹ phẩm giả, không rõ nguồn gốc, hết hạn sử dụng. Chỉ tính riêng ở TP Hạ Long, trong năm 2015, qua kiểm tra 135 lượt cơ sở có bán mỹ phẩm, Phòng Y tế thành phố đã yêu cầu dừng 14 cơ sở không có giấy đăng ký kinh doanh. Nhiều cơ sở bị nhắc nhở vì có bán những mặt hàng không nhãn mác...
Bởi vậy để đảm bảo cho người tiêu dùng được tiếp cận với mặt hàng mỹ phẩm có chất lượng, không độc hại, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu đề nghị các bộ, ngành Trung ương ban hành những chính sách quản lý mỹ phẩm phù hợp với thực tế hiện tại ở các địa phương; đồng thời cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, có hình thức xử phạt nghiêm với những cơ sở kinh doanh vi phạm. Bản thân mỗi người tiêu dùng cần có thói quen lấy hoá đơn mua hàng để ràng buộc trách nhiệm của người bán; truy rõ nguồn gốc mỹ phẩm mà mình dự định mua để đảm bảo sức khoẻ cho bản thân và góp phần làm mất chỗ đứng của mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, mỹ phẩm giả.
Thu Nguyệt[links()]
