Theo thống kê của Sở Công Thương, trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 130 chợ có hoạt động liên quan đến chế biến, kinh doanh các mặt hàng thực phẩm. Trong đó, một số chợ đã chú trọng hơn đến vấn đề VSATTP thông qua việc bố trí các ngành hàng, khu vực kinh doanh thực phẩm riêng biệt.
Nhiều quầy bán hàng ăn sẵn như: Giò, chả, bánh... đã có dụng cụ che đậy để tránh ruồi, muỗi, bụi... Ở các chợ hạng I, người kinh doanh các mặt hàng ăn uống, bánh kẹo... đã được tập huấn và cấp chứng chỉ tập huấn VSATTP...; một số hộ kinh doanh cũng đã phần nào chú ý đến nguồn gốc hàng hoá, hạn sử dụng hàng hoá... Đặc biệt, từ năm 2013, trên địa bàn tỉnh đã có chợ Hồng Hà (phường Hồng Hà, TP Hạ Long) hoạt động theo mô hình chợ ATTP với hệ thống thu gom rác thải đảm bảo, nước thải được thu gom, xử lý qua hệ thống bể lọc trước khi thải ra cống chung của thành phố... Tại đây, các hộ kinh doanh còn trang sắm thêm thiết bị, dụng cụ để bày bán thực phẩm...
Tuy nhiên, đó mới chỉ là bề nổi ghi nhận ở những chợ lớn - chợ hạng I, hạng II, còn thực tế, toàn tỉnh vẫn có tới 97 chợ hạng III. Qua kiểm tra của các cơ quan chức năng (Sở Công Thương, Sở Y tế và UBND các địa phương), hệ thống cấp, thoát nước; hệ thống thu gom, xử lý rác thải; hệ thống chiếu sáng... ở hầu hết các chợ hạng III chưa đảm bảo VSATTP. Một số hộ kinh doanh không có dụng cụ bán thịt, cá mà chủ yếu bày bán trên dụng cụ đơn giản, như: Bao dứa, bạt... rải trực tiếp xuống nền đất... Thêm nữa, các hộ kinh doanh và cả ban quản lý chợ cũng chưa chú trọng đến nguồn gốc thực phẩm. Một phần là do lượng thực phẩm đánh bắt, sản xuất, nuôi trồng trên địa bàn tỉnh mới chỉ đáp ứng 35-40% nhu cầu của người dân; số còn lại phải nhập từ các tỉnh, thành khác về nên rất khó kiểm soát nguồn gốc. Mặt khác, còn có nguyên nhân là do chính quyền địa phương và ban quản lý chợ chưa kiên quyết xử lý triệt để thực phẩm không đảm bảo an toàn vào chợ.
Đơn cử như ở TP Hạ Long, TP Cẩm Phả... đã có lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung, nhưng chính quyền địa phương vẫn để các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư tồn tại; ban quản lý các chợ vẫn để gia súc giết mổ ở các lò nhỏ lẻ vào chợ bày bán... Điều này dẫn đến các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung rơi vào tình trạng “sống dở, chết dở” và các địa phương khác không kêu gọi được doanh nghiệp đầu tư xây dựng các lò giết mổ tập trung. Ở một số điểm chợ vẫn có tình trạng hàng không rõ nguồn gốc, hàng thực phẩm chất lượng kém bày bán. Một số địa phương còn để các chợ cóc, không đảm bảo VSATTP tồn tại.
Nguồn thực phẩm là vậy lại thêm việc kiểm tra, kiểm soát VSATTP ở các chợ chưa thể thực hiện được thường xuyên; các địa phương, cơ quan liên ngành chỉ tiến hành kiểm tra vào các dịp lễ, Tết; thiết bị kiểm tra còn đơn giản, chủ yếu là các test thử nhanh theo định tính. Hầu hết các chợ chưa bố trí cán bộ chuyên trách có đầy đủ chuyên môn về ATTP để kiểm tra thường xuyên thực phẩm; chưa có thiết bị kiểm tra nhanh chất lượng thực phẩm tại chỗ; chưa xây dựng nội quy cụ thể về đảm bảo ATTP trong chợ... Chính vì vậy, người sản xuất, chế biến, kinh doanh ở nhiều điểm chợ, nhất là chợ hạng III vẫn chưa tham gia tập huấn kiến thức VSATTP và thực hiện kiểm tra sức khoẻ định kỳ; chưa có cam kết với đơn vị quản lý chợ về đảm bảo ATTP theo quy định; chưa quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm.
Để đảm bảo sức khoẻ cho người tiêu dùng đòi hỏi thực phẩm phải được đảm bảo an toàn theo cả một xâu chuỗi, từ nuôi, trồng, đánh bắt đến vận chuyển, chế biến, bảo quản... Tuy nhiên với nhu cầu sử dụng thực phẩm tại các chợ như hiện nay của người dân đòi hỏi công tác đảm bảo VSATTP ở các chợ phải được tăng cường hơn. Điều này phụ thuộc vào sự kiên quyết của các cơ quan chức năng, các địa phương và ban quản lý các chợ trên địa bàn.
Thu Nguyệt
