Mặt dù phải thực thi nhiệm vụ xét xử các loại án trong điều kiện tình hình hoạt động của tội phạm, các sự vụ liên quan đến hôn nhân, hành chính, dân sự ngày càng tăng và có xu hướng phức tạp, nhưng thời gian qua, do triển khai đồng bộ, toàn diện các mặt công tác, Tòa án Nhân dân (TAND) TP Hạ Long đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, đơn vị đã thụ lý 688 vụ, việc và đã giải quyết dứt điểm gần 600 vụ, việc, đạt tỷ lệ trên 80%. Kết quả đó đã góp phần giữ vững kỷ cương pháp luật, bảo vệ pháp chế, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan trong các vụ, việc.
Chánh án TAND TP Hạ Long Vũ Văn Đoan cho biết: Thời gian gần đây, tình hình vi phạm pháp luật hình sự, tranh chấp dân sự, hành chính, kinh doanh trên địa bàn có xu hướng ngày càng phức tạp. Nổi lên là về dân sự, hôn nhân và gia đình, tranh chấp đất đai, khiếu kiện hành chính. Trong bối cảnh như vậy, một mặt, đơn vị đã chủ động phối hợp chặt chẽ với cơ quan tố tụng, thống nhất nhanh chóng đưa ra xét xử các vụ án theo đúng trình tự của pháp luật, mặt khác không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động của đội ngũ thẩm phán, thư ký. Đặc biệt, đơn vị đã tập trung nâng cao chất lượng cải cách tư pháp theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh, nên đã thu được kết quả cao.
Công tác cải cách tư pháp của TAND TP Hạ Long được chú trọng vào những nội dung chủ yếu như: Tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan có liên quan trong quá trình giải quyết các vụ án; nâng cao hiệu quả công tác hòa giải. Mỗi khi hoàn thiện một bản án, đơn vị đều đăng tải công khai bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử của TAND thành phố để các đương sự nghiên cứu có ý kiến khiếu nại khi thấy bất hợp lý.
Một trong những giải pháp trọng tâm mà đơn vị triển khai có hiệu quả trong công tác cải cách tư pháp mà đơn vị thực hiện thời gian gần đây chính là rút ngắn thời gian phân công thẩm phán, thư ký tham gia giải quyết vụ án. Cụ thể là việc tiếp nhận hồ sơ và đơn khởi kiện được chuyển cho chánh án và phân công cho thẩm phán và thư ký ngay trong ngày. Căn cứ vào thời gian theo quy định, thẩm phán sẽ nhanh chóng có quyết định thụ lý hay không thụ lý để tiến hành các hoạt động tố tụng. Đồng thời, thẩm phán và thư ký sẽ có thời gian phối hợp để xây dựng kế hoạch giải quyết vụ, việc cụ thể để kịp thời báo cáo lãnh đạo cơ quan khi nảy sinh những vướng mắc, khó khăn. Việc áp dụng giải pháp một thẩm phán, một thư ký được phân công giải quyết nhiều loại vụ án thay cho việc thẩm phán, thư ký chỉ chuyển giải quyết một loại án cũng mang lại hiệu quả rõ nét. Việc làm này đã khắc phục được tình trạng "người làm không hết, người ngồi chơi" do phân công chuyên trách như trước đây. Mặt khác, thông qua đó cũng tạo cho đội ngũ thẩm phán, thư ký được cọ sát với nhiều mảng, nhiều lĩnh vực.
Hơn thế, lãnh đạo TAND TP Hạ Long cũng tăng cường hoạt động kiểm tra, đôn đốc giải quyết án. Hàng tháng, bộ phận thống kê tổng hợp số vụ, việc thụ lý, giải quyết của từng thẩm phán để báo cáo lãnh đạo, từ đó, chánh án sẽ cân đối, phân bổ lại đầu việc cho hợp lý hơn.
Để có điều kiện thuận lợi trong việc chỉ đạo xét xử, TAND TP Hạ Long đã tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng trong giải quyết vụ, việc dân sự và khiếu kiện hành chính. Mỗi khi xuất hiện những khó khăn, vướng mắc, lãnh đạo Tòa đều chủ động làm việc với UBND thành phố, các địa phương để tìm giải pháp tháo gỡ kịp thời. Đối với Viện Kiểm sát Nhân dân, Công an thành phố, Tòa đã ký kết quy chế phối hợp và thường xuyên giao ban để bàn biện pháp giải quyết các vụ án phức tạp.
Một trong những điểm “đột phá” rõ nét nhất trong việc đẩy mạnh công tác cải cách tư pháp của TAND TP Hạ Long được triển khai từ đầu năm 2018 đến nay là đảm bảo công tác tranh luận, tranh tụng tại phiên tòa. Hoạt động này được thực hiện cả trên 3 nội dung là về chứng cứ, yêu cầu và chứng minh. Nền tảng để thực hiện khâu “đột phá” này là đơn vị đã phát động và triển khai có hiệu quả phong trào thi đua năm 2018 với chủ đề “Nâng cao hiệu lực, hiệu quả và tính chính xác của các bản án, quyết định của tòa án” gắn kết chặt chẽ với các cuộc vận động, các phong trào thi đua. Mỗi khi chuẩn bị xét xử vụ án, đơn vị đã tạo điều kiện cho đội ngũ luật sư tiếp cận hồ sơ và đương sự, bị can, bị cáo để thu thập hồ sơ, củng cố chứng cứ để bào chữa. Hơn thế, hội đồng xét xử cũng luôn tôn trọng, lắng nghe các ý kiến phản biện và bằng chứng mới khi các đương sự đưa ra.
Đặc biệt, đơn vị đã chỉ đạo thực hiện nghiêm túc việc xem xét tính hợp pháp của các cơ quan điều tra, tố tụng ở địa phương mỗi khi xét xử một vụ án để thực hiện tốt việc giải quyết khiếu nại về hình vi tiến hành tố tụng. Nếu xét thấy các quá trình tố tụng bị được sự khiếu nại thì đơn vị chỉ đạo hội đồng xét xử cương quyết trả lại hồ sơ, yêu cầu thực hiện đúng các trình tự quy định của pháp luật. Cùng với đó, ngay từ đầu năm 2018, lãnh đạo đơn vị đã chỉ đạo rà soát lại toàn bộ các bản án đã xét xử từ ngày 1/10/2017 đến nay để đánh giá, phân loại chỉ ra những tồn tại, hạn chế cả về nội dung và hình thức của bản án. Trên cơ sở đó, xây dựng quy chuẩn về thể thức án văn và yêu cầu áp dụng trong bộ các loại án để khắc phục tình trạng khó thực thi khi bản án có hiệu lực...
Thông qua việc thực hiện đồng bộ các giải pháp cải cách tư pháp đã làm cho chất lượng xét xử của TAND TP Hạ Long không ngừng được nâng lên.
Quang Minh
