Tiết kiệm không cần khởi đầu bằng những mục tiêu lớn lao, mà bắt đầu từ ba thay đổi nhỏ, bền bỉ trong sinh hoạt hằng ngày của mỗi gia đình.
Năm mới luôn đi kèm những kế hoạch tài chính: mua nhà, nuôi con, lo học hành, dưỡng già. Nhưng với nhiều gia đình, “tiết kiệm” vẫn là mục tiêu khó chạm tới vì thu nhập có hạn, chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Thực tế, theo các chuyên gia tài chính gia đình, vấn đề không nằm ở việc kiếm bao nhiêu tiền, mà ở cách chúng ta quản lý và sử dụng tiền như thế nào.
Với góc nhìn hôn nhân, gia đình, việc hình thành thói quen tiết kiệm không chỉ giúp ổn định tài chính mà còn giảm căng thẳng, hạn chế mâu thuẫn vợ chồng. Và điều đó hoàn toàn có thể bắt đầu từ ba việc rất đơn giản.
Bắt đầu từ việc nhìn thẳng vào chi tiêu hằng ngày
Điều đầu tiên, nhưng cũng hay bị né tránh nhất, là theo dõi chi tiêu. Nhiều gia đình không thực sự biết tiền của mình đã đi đâu mỗi tháng. Những khoản nhỏ như cà phê, ăn ngoài, mua sắm theo cảm xúc chính là “lỗ rò” âm thầm của ngân sách.
Tiến sĩ Brad Klontz, nhà tâm lý tài chính tại Đại học Creighton (Hoa Kỳ), nhận định: “Nhận thức rõ dòng tiền cá nhân là bước nền tảng để thay đổi hành vi tài chính. Khi con người nhìn thấy thói quen chi tiêu của mình trên giấy, họ bắt đầu kiểm soát được nó".
Việc ghi chép không cần phức tạp. Một cuốn sổ nhỏ hoặc ứng dụng trên điện thoại, ghi lại tất cả các khoản chi trong tháng, đủ để mỗi thành viên trong gia đình hiểu tiền đang được sử dụng như thế nào. Đây cũng là cách giúp vợ chồng minh bạch tài chính, tránh những hiểu lầm không đáng có.
Tiết kiệm trước, chi tiêu sau
Sai lầm phổ biến của nhiều người là “chi xong rồi mới tiết kiệm”. Khi đó, tiền gần như không còn. Nguyên tắc ngược lại, tiết kiệm trước, chi tiêu sau được nhiều chuyên gia khuyến nghị.
Theo bà Rachel Cruze, chuyên gia tài chính cá nhân tại Hoa Kỳ, giảng viên chương trình giáo dục tài chính gia đình Ramsey Solutions: “Hãy coi khoản tiết kiệm như một hóa đơn bắt buộc phải trả mỗi tháng. Khi bạn ưu tiên nó ngay từ đầu, việc tiết kiệm sẽ trở thành thói quen chứ không phải sự cố gắng".
Mức tiết kiệm ban đầu không cần cao. Có thể chỉ là năm phần trăm hoặc mười phần trăm thu nhập. Quan trọng là tính đều đặn. Với các cặp vợ chồng trẻ, việc thống nhất một khoản tiết kiệm chung còn giúp củng cố cảm giác cùng đồng hành, cùng trách nhiệm với tương lai gia đình.
Đặt mục tiêu nhỏ, cụ thể và có thể nhìn thấy
Tiết kiệm sẽ rất dễ bỏ cuộc nếu mục tiêu quá mơ hồ. “Để dành tiền” là khái niệm trừu tượng, nhưng “để dành mười triệu đồng cho quỹ dự phòng trong sáu tháng” lại là mục tiêu cụ thể, đo lường được.
Tiến sĩ Brad Klontz cho rằng: “Bộ não con người phản ứng tích cực hơn với các mục tiêu nhỏ, rõ ràng. Mỗi lần đạt được một cột mốc tiết kiệm, bạn đang tạo ra động lực tâm lý để tiếp tục".
Gia đình có thể chia mục tiêu lớn thành từng chặng nhỏ: quỹ khẩn cấp, quỹ học tập cho con, quỹ nghỉ hưu. Khi nhìn thấy số tiền tăng dần, việc tiết kiệm không còn là áp lực, mà trở thành niềm an tâm.
Năm mới không cần những lời hứa tài chính hoành tráng. Chỉ cần ba điều đơn giản: biết mình chi gì, tiết kiệm ngay từ đầu và đặt mục tiêu vừa sức. Tiết kiệm, suy cho cùng, không chỉ là giữ tiền, mà là giữ sự bình yên cho gia đình.
