Từ giữa năm 2011, Quảng Ninh tiếp tục được chọn cùng 11 tỉnh, thành phố khác trong cả nước tham gia thực hiện dự án Choices- “Đẩy mạnh giáo dục tình dục toàn diện và cung cấp thông tin, dịch vụ thân thiện cho vị thành niên, thanh niên Việt Nam”. Choices là “sự nối dài” của dự á - “Đẩy mạnh các dịch vụ thân thiện thanh niên cho thanh niên Việt Nam” (còn gọi là dự án Salin) do Chính phủ Hà Lan tài trợ.
Dự án Salin được Hội KHHGĐ tỉnh Quảng Ninh triển khai, thực hiện từ cuối năm 2009 tại các trường: Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh, Tiểu học - THCS, THPT Văn Lang; Chuyên Hạ Long và một số trường THCS ở Ba Chẽ, Tiên Yên. Qua hai năm triển khai, Hội KHHGĐ tỉnh đã tổ chức được 28 chuyến dịch vụ lưu động chăm sóc SKSS, 4 cuộc họp vận động chính sách, 2 chiến dịch truyền thông, 1 cuộc thi tìm hiểu về sức khoẻ sinh sản/ sức khoẻ tình dục (SKSS/SKTD), 1 đội giáo dục viên đồng đẳng, 1 CLB “Cha và con trai, mẹ và con gái”… Dự án đã góp phần tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về SKSS/SKTD cho (vị thành niên/thanh niên) VTN/TN các địa bàn thực hiện dự án. Tuy vậy, những hoạt động của dự án vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu được giáo dục, được tìm hiểu, trang bị kiến thức về SKSS/SKTD của VTN/TN. Điều này được chứng minh qua những tâm sự rất thật và cởi mở của đại diện cơ quan, ban, ngành có liên quan và các em học sinh đã thụ hưởng dự án tại buổi hội thảo vận động giáo dục tình dục toàn diện vừa diễn ra ngày 20-3 vừa qua tại Hội KHHGĐ tỉnh.
Trong buổi hội thảo, bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Chi cục Dân số - KHHGĐ tỉnh chia sẻ: “Từ năm 2006, Chi cục đã đưa các mô hình, CLB giáo dục, chăm sóc SKSS VTN/TN vào trường học. Tuy vậy, hiện nay mới chỉ có 47 trường THPT, THCS được triển khai trên tổng số hơn 200 trường trong toàn tỉnh. Các trường dạy nghề, các trường hệ giáo dục thường xuyên, công nhân trẻ ở khu công nghiệp v.v thì hầu như chưa được tiếp cận mô hình. Thực tế, nhu cầu được giáo dục, tìm hiểu về SKSS/SKTD của các em là rất lớn. Chúng tôi thấy lo ngại khi đi kiểm tra ở một số trường, học sinh tâm sự rằng phát hiện nhiều que thử thai ở nhà vệ sinh nữ hay việc có một số trường hợp trên địa bàn tỉnh mang thai ngoài ý muốn, phải nghỉ học để ở nhà sinh con…”. Còn bà Trần Thị Minh, Phó Giám đốc Sở GD& ĐT tỉnh cho hay: “Tuy nội dung liên quan đến giáo dục giới tính đã được lồng ghép giảng dạy ở một số môn, tiết học ngoại khoá ở các trường nhưng học sinh vẫn thiếu, vẫn “khát” thông tin và cần được tìm hiểu, tư vấn, giải đáp. Việc học sinh yêu sớm, có quan hệ tình dục sớm hiện nay đang dần trở nên phổ biến và là vấn đề rất đáng lo ngại. Do vậy, cần phải giúp cho các em có kiến thức để bảo vệ chính mình”. Em Bàn Thị Chiều, học sinh lớp 10B, Trường PT Dân tộc nội trú tỉnh bộc bạch: “Những bài học giáo dục giới tính, SKSS, tuổi dậy thì v.v chúng em được thầy, cô trong trường lồng ghép khi dạy ở các môn học như: văn, địa, sinh học, giáo dục, kỹ năng sống. Tuy nhiên, chúng em cảm thấy vẫn chưa thật sự bài bản, chưa đủ so với nhu cầu. Chúng em rất mong được các thầy cô tư vấn, nói chuyện, nhất là trong các buổi ra chơi giữa giờ học buổi tối ở trường…”.
Thực tế cho thấy, giáo dục về giới tính, về SKSS/SKTD đã được nhà nước đưa vào chương trình học phổ thông, tuy nhiên việc dạy thế nào, dạy cái gì, dạy bao nhiêu v.v thì vẫn chưa có sự đồng nhất. Các em học sinh ở nhiều nơi vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ thông tin; thậm chí có nơi, giáo dục SKSS/SKTD vẫn là “mảng trống”. Theo ông Lê Đình Phương, Phó Chủ tịch Hội KHHGĐ Việt Nam, dự án Choices vẫn do Chính phủ Hà Lan tài trợ trong giai đoạn từ 2011 đến 2014. Mục tiêu là làm tăng số thanh niên tiếp cận với gói dịch vụ thân thiện thanh niên; tăng cường tiếp cận giáo dục tình dục toàn diện dựa trên quyền và vấn đề nhạy cảm giới; vận động, tác động thay đổi chính sách dành ưu tiên cho việc đáp ứng những nhu cầu SKSS/SKTD của thanh niên trong hệ thống y tế quốc gia. Ở Quảng Ninh, ngay sau khi được tiếp nhận, triển khai dự án Choices, Hội KHHGĐ đã phối hợp với Trường PT Dân tộc nội trú tỉnh thành lập CLB “Vị thành niên với giáo dục tình dục toàn diện” và đang đi vào hoạt động có nền nếp.
Các hoạt động cho mục tiêu của dự án Choices cũng được đề ra rõ ràng, như: mua sắm trang thiết bị y tế cho các phòng khám, tổ chức các chuyến cung cấp dịch vụ lưu động, đào tạo đội ngũ giáo dục viên đồng đẳng, thành lập mô hình câu lạc bộ VTN với giáo dục tình dục toàn diện, đào tạo cho giáo viên, hội thảo vận động chính sách để đưa giáo dục tình dục toàn diện vào nhà trường v.v. Trong các hoạt động này có việc dịch, biên soạn, in ấn và phổ biến tài liệu về giáo dục tình dục toàn diện (viết tắt là CSE). Giáo trình CSE là một tài liệu thực tiễn để phát triển giáo trình giảng dạy, đặc biệt là trong các lĩnh vực giới tính, tình dục, và HIV. Đây thực sự là “cẩm nang” đầy đủ thông tin, hữu ích đối với các giáo viên và học sinh không chỉ ở Quảng Ninh mà còn ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước.
Hoàng Nhi
