Việc lạm dụng màn hình, thiếu ngủ và căng thẳng đang tạo thành vòng luẩn quẩn khiến trẻ em dễ cáu kỉnh, bồn chồn và mất kiểm soát cảm xúc.
Vòng luẩn quẩn khiến trẻ quá tải cảm xúc
Nhiều phụ huynh lo lắng khi con thường xuyên cáu gắt, khó tập trung hoặc bồn chồn. Theo các chuyên gia tâm lý, đây không phải hiện tượng cá biệt mà phản ánh một xu hướng đáng chú ý liên quan đến lối sống hiện đại.
Tiến sĩ Sumalatha Vasudeva - nhà tâm lý học tại Bệnh viện Gleneagles BGS, Bengaluru (Ấn Độ) - cho biết: “Những gì chúng ta đang thấy không hẳn là vấn đề cá nhân của từng đứa trẻ, mà là một vòng luẩn quẩn giữa việc sử dụng màn hình, giấc ngủ và căng thẳng”.
Màn hình điện tử ngày nay xuất hiện dày đặc trong cuộc sống trẻ em, từ học tập, giải trí đến giao tiếp. Dù mang lại nhiều lợi ích, việc sử dụng quá mức lại gây ra những tác động tiêu cực đến não bộ.
Theo Tiến sĩ Vasudeva: “Hình ảnh chuyển động nhanh và các kích thích liên tục từ màn hình khiến não bộ luôn trong trạng thái tỉnh táo. Khi điều này kéo dài đến buổi tối, trẻ khó thư giãn và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ”.
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa cảm xúc, kiểm soát hành vi và phục hồi năng lượng. Khi thiếu ngủ, não bộ, đặc biệt là vùng kiểm soát cảm xúc, hoạt động kém hiệu quả, khiến trẻ dễ nổi nóng và khó kiểm soát bản thân.
Căng thẳng khuếch đại hành vi tiêu cực
Bên cạnh màn hình và giấc ngủ, căng thẳng là yếu tố thứ ba góp phần làm trầm trọng tình trạng này. Trẻ em hiện nay phải đối mặt với nhiều áp lực như học tập, kỳ vọng từ gia đình, so sánh trên mạng xã hội và thiếu thời gian vui chơi tự do.
“Khi trẻ bị kích thích quá mức, thiếu ngủ và chịu áp lực cảm xúc, hệ thần kinh sẽ luôn ở trạng thái căng thẳng. Khi đó, chỉ một tác động nhỏ cũng có thể gây ra phản ứng mạnh”, Tiến sĩ Vasudeva giải thích.
Điều này lý giải vì sao nhiều trẻ phản ứng thái quá hoặc không thể bình tĩnh khi bị nhắc nhở. Theo chuyên gia, trong trạng thái quá tải, não bộ của trẻ chưa đủ khả năng tự điều chỉnh cảm xúc.
Để cải thiện, phụ huynh cần thiết lập thói quen sinh hoạt lành mạnh: hạn chế thời gian sử dụng màn hình, đặc biệt trước giờ ngủ; duy trì giờ ngủ ổn định; đồng thời tạo điều kiện cho trẻ vận động và giao tiếp trực tiếp.
Tiến sĩ Vasudeva nhấn mạnh: “Một đứa trẻ cáu kỉnh không phải là ‘khó bảo’, mà thường đang mệt mỏi và quá tải. Điều trẻ cần là sự hỗ trợ và thấu hiểu, không phải sự trừng phạt”.
