Tiễn con lên đường nhập ngũ để rồi khóc thầm lặng lẽ suốt cuộc đời bởi những người con của các mẹ không bao giờ trở về. Các anh đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường. Song các mẹ vẫn kiên trung, vượt qua nỗi đau tinh thần để tiếp tục sống xứng đáng và coi đây là niềm tự hào, bởi con của mẹ đã hy sinh thân mình cho công cuộc giải phóng đất nước.
“Hai lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ...”
Theo con đường ngoằn ngoèo, chúng tôi đi sâu vào ngõ nhỏ của phố Thống Nhất (thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên) để tìm đến nhà Mẹ Việt Nam Anh hùng (VNAH) Bùi Thị Thơi. Năm nay mẹ đã 84 tuổi nhưng vẫn còn tinh anh và nhanh nhẹn lắm. Chúng tôi đến thấy mẹ vẫn ngồi cặm cụi đan len, khuôn mặt mẹ rạng rỡ khi có khách tới thăm nhà.
Nhớ lại ký ức thời bom đạn, mẹ Thơi chậm rãi kể về những tháng ngày phải đi làm thuê, cùng chồng vất vả nuôi con trưởng thành: Thời đấy khổ lắm, tôi phải đi xin gạo về nấu cơm, vặt lá dâu da để lấy nước, nuôi mấy đứa con. Một mình vừa đi làm thuê, vừa nuôi con nhỏ cơ cực lắm. Tháng 5, trời nắng như thiêu, như đốt nhưng tôi vẫn địu con trên lưng đi làm, nghĩ thương con mà ứa nước mắt...
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, mẹ tích cực sản xuất, tham gia tốt các phong trào ở địa phương, động viên chồng, con phục vụ kháng chiến. Mẹ đã đưa tiễn người con trai thứ 5 và thứ 6 của mình gia nhập quân đội, nguyện đóng góp một phần công sức nhỏ bé của gia đình cho cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc. Trong một trận chiến ác liệt năm 1971, người con trai thứ 5 của mẹ là anh Hoàng Tiến Vương đã anh dũng hy sinh khi mới 22 tuổi. Nỗi đau chưa nguôi thì 3 năm sau, người con trai thứ 6 - anh Hoàng Tiến Long cũng hy sinh. Khi cầm tờ giấy báo tử của các con trên tay, trái tim mẹ Thơi như bị bóp nghẹt... Đất nước đã thống nhất gần 40 năm, nỗi lòng người mẹ vẫn luôn quặn đau, nhưng cũng rất tự hào về những người con của mình...
Mong đợi của mẹ Kỳ
Đã gần 100 tuổi, sức khoẻ không cho phép Mẹ VNAH Trần Thị Kỳ (SN 1919, khu Công Nông, thị trấn Mạo Khê, huyện Đông Triều) kể chuyện cho chúng tôi, nhưng dường như những ký ức đau thương, mất mát do chiến tranh vẫn còn in hằn trên khuôn mặt của mẹ. Qua lời kể của con trai út của mẹ là ông Trần Văn Thi, chúng tôi phần nào cảm nhận được những gì mẹ đã hy sinh cho Tổ quốc.
“Năm 1967, bác thứ hai nhà tôi là Trần Văn Thực, sinh năm 1950, lên đường nhập ngũ. Ngày tiễn bác hai lên đường, mẹ tôi đã khóc rất nhiều. Hai mẹ con cứ ôm nhau khóc, bác hai hứa sẽ gặp mẹ trong ngày đất nước thống nhất. Nhưng không ngờ hôm đó là ngày cuối cùng mẹ và gia đình nhìn thấy mặt bác hai. Bởi, năm 1968, bác hai đã hy sinh trong một trận chống càn giặc Mỹ…” - ông Thi kể. Chưa kịp nguôi nỗi đau, hơn 2 năm sau, người con trai đầu của mẹ là chiến sĩ Trần Quang Thành (SN 1942) cũng anh dũng ngã xuống. Với những người mẹ, không có nỗi đau nào lớn hơn khi mất đi những đứa con dứt ruột đẻ ra, mẹ đã cạn khô nước mắt vì khóc thương con.
Chiến tranh đã lùi xa, mẹ trở về với cuộc sống bình thường trong sự tri ân của gia đình và xã hội. Lúc còn khoẻ mạnh, mẹ cùng gia đình lặn lội đi đến nhiều nghĩa trang liệt sĩ và nơi các con mẹ đã từng chiến đấu và ngã xuống để tìm mộ 2 người con. Nhưng, đến nay, dù chưa tìm thấy, mẹ vẫn không hết hy vọng. Ông Thi ngậm ngùi: “Anh em trong gia đình vẫn đang nỗ lực tìm kiếm mộ của 2 anh để thoả lòng mong đợi của mẹ tôi cũng như của cả gia đình. Hàng năm, gia đình lấy ngày đơn vị báo tử là ngày cúng giỗ cho các anh…”.
“Không biết mộ mấy đứa nằm ở đâu?”
Chiến tranh đã cướp đi của mẹ 2 người con trai. Hàng chục năm qua, mẹ Nguyễn Thị Thực (SN 1933, ở tổ 12, khu 7, phường Cao Xanh, TP Hạ Long), nén nỗi đau trong lòng, nuôi dạy 7 người con còn lại lớn khôn, trưởng thành.
Tiếp chuyện chúng tôi, mẹ ngồi lặng như hoá đá nhìn lên bàn thờ các con, đôi mắt đã mờ đục chảy những hàng lệ, mãi rồi giọng mẹ nghèn nghẹn: “Lúc ấy, đất nước đang chìm trong khói lửa bom đạn, nên khi thằng cả nó xin đi bộ đội tôi đồng ý ngay cho con vào chiến trường đánh giặc. Tôi nhớ như in hình dáng, khuôn mặt lúc nó lên đường nhập ngũ vào 8 giờ sáng một ngày tháng 1 năm 1970…”.
Mẹ dừng lại nén xúc động rồi kể tiếp: “Hai đứa nó nhập ngũ, được về thăm nhà có 1 lần. Mà nhà nghèo quá, lại đông anh em, nên khi con về thăm nhà, tôi cũng chẳng có gì cho con. Tôi phải chạy vạy khắp xóm để xin ít gạo về nắm cơm cho con mang theo dọc đường…”. Năm 1973, người con cả của mẹ là Nguyễn Văn Đông (SN 1952) đã hy sinh tại chiến trường ở Mỹ Tho. 2 năm sau, người con trai thứ hai của mẹ là Nguyễn Xuân Thay tiếp tục lên đường nhập ngũ. Nhập ngũ mới được 1 năm, mẹ Thực lại đau đớn cầm trên tay giấy báo tử của con…
Đưa tay áo lau nhanh những giọt nước mắt đang lăn dài, giọng mẹ nghẹn lại: “Hôm 22 tháng Chạp, thằng Thay nó còn gửi thư chúc Tết gia đình, hẹn 3 đến 5 hôm nữa con về thăm nhà. Vậy mà…”. Ngày 25 Tết, mẹ nhận được một bức thư của đồng đội của con báo tin con mẹ đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường Tây Ninh… Mấy mươi năm qua, nỗi lòng của mẹ không thể nào yên vì mộ của các con vẫn bị thất lạc. Mẹ luôn hỏi các con của mình: “Không biết mộ mấy đứa nó giờ nằm ở đâu? Mong muốn lớn nhất của mẹ là tìm được hài cốt các con trai để đưa về an táng tại nghĩa trang quê nhà, thế là mãn nguyện rồi…”
Lưu Linh
| Năm 2014, Quảng Ninh có thêm 17 mẹ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ VNAH, nâng tổng số lên 142 Bà mẹ VNAH trên địa bàn được truy tặng, phong tặng đến nay; trong đó hiện 21 mẹ còn sống. Bên cạnh được hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của Đảng, Nhà nước, tỉnh còn tập trung nhiều nguồn lực, huy động cả cộng đồng cùng chung tay phụng dưỡng, chăm sóc mẹ VNAH nói riêng, người có công, gia đình chính sách nói chung, đưa việc làm này trở thành nét đẹp trong đời sống xã hội, tạo nên các phong trào đền ơn đáp nghĩa, hoạt động tri ân thiết thực. |
