Mùa xuân là mùa lễ hội. Hầu như ai cũng nô nức đi trẩy hội, cầu mong những điều may mắn, tốt lành sẽ đến trong năm mới. Tuy nhiên, tại các lễ hội, dịch vụ kinh doanh ăn uống còn tạm bợ, các điều kiện chế biến, bảo quản thức ăn vẫn còn nhiều hạn chế... do đó các lễ hội cũng là nơi ẩn nhiều nguy cơ mất vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) và cần được các ngành chức năng quản lý chặt chẽ.
Theo thống kê của Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch, hiện nay trên địa bàn tỉnh có khoảng 60 lễ hội truyền thống diễn ra trong năm. Tuy nhiên, hầu hết các lễ hội đều diễn ra vào mùa xuân, bắt đầu từ tháng Giêng cho đến tháng 3 âm lịch, đặc biệt là các lễ hội lớn tổ chức vào dịp sau Tết Nguyên đán như: Lễ hội Tiên Công, lễ hội Yên Tử, đền Cửa Ông, đình Đầm Hà… Dịp lễ hội còn là nơi tập trung nhiều loại hình kinh doanh ăn uống mở ra để kiếm lời, điều này gây nguy cơ mất VSATTP rất lớn cho người dân và du khách khi tham gia các lễ hội.
Trong những ngày đầu năm, chúng tôi có mặt tại đền Cửa Ông, phường Cửa Ông, TP Cẩm Phả. Hoà trong dòng người đông đúc, chúng tôi được chứng kiến sự nô nức, nhộn nhịp nơi đây. Ăn theo du khách, hàng quán bán đồ ăn cũng mọc lên nhan nhản. Trong số đó, không ít lều quán ngoài trời, được dựng lên tạm bợ để kinh doanh mà không hề được che đậy tránh bụi bẩn. Nhiều hàng bún, phở, đồ nướng, thức ăn chín, sống được bày lẫn lộn, người phục vụ không găng tay mà vẫn thoăn thoắt bốc thức ăn để phục vụ thực khách. Tìm hiểu mới biết, hầu hết những hàng quán ở đây đều do người dân sở tại tranh thủ kinh doanh trong những ngày diễn ra lễ hội nên không được tập huấn về VSATTP, không đeo khẩu trang, không dùng găng tay khi chế biến thức ăn cho khách. Một người bán hàng cho biết: “Mỗi năm cũng chỉ có một tháng kinh doanh được như thế này chứ trong năm hàng quán bày ra làm gì có người mua. Hàng quán ở gần đường, làm gì có chỗ mà bày bàn ghế, bán cho khách đồ ăn nhanh tại chỗ hoặc gói mang đi thôi chứ. Mấy hàng ở đây thì bán bánh ngon nổi tiếng, mà làm cũng sạch sẽ nên yên tâm…”. Chẳng biết có nên “yên tâm” hay không khi mà đi từ đoạn đường chính vào đến đền chừng 500m, nhưng hàng quán ăn uống: Bún, phở, xúc xích, bánh, trứng vịt lộn, hoa quả,... thì giăng như mắc cửi ở hai bên đường đi. Ngay tại trục đường chính nơi có nhiều xe cộ qua lại, còn có đường tàu hoả chở than chạy qua thường xuyên mà hàng quán vẫn bày bán tràn lan, mặt hàng cũng chẳng được che đậy. Nhiều người kinh doanh vì lợi nhuận vẫn cố tình vi phạm các quy định về VSATTP, còn du khách thì “khuất mắt trông coi”, biết là mất VSATTP nhưng vẫn sử dụng.
Không chỉ ở đền Cửa Ông, ở khu vực Yên Tử (TP Uông Bí) hay tại Lễ hội Tiên Công (TX Quảng Yên), quanh chùa Lôi Âm, Long Tiên (TP Hạ Long)… chúng tôi cũng được chứng kiến những hàng ăn không che đậy, xung quanh bừa bãi rác rưởi, chủ quán bốc thức ăn bằng tay trần… Ngoài những điều mất vệ sinh có thể nhìn bằng mắt thường ấy, các hàng ăn tại những nơi này còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ chế biến thức ăn mất vệ sinh, nguồn gốc thực phẩm không rõ ràng, thực phẩm không đảm bảo… Đồng thời, ý thức của một số người đi lễ đầu năm ăn uống xong vẫn tuỳ tiện vứt rác bừa bãi rất ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường và gây mất VSATTP. Thực tế này cho thấy, nguy cơ mất VSATTP vẫn đang thường trực ở các lễ hội.
Do đó, hơn lúc nào hết, các ngành chức năng cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát về an toàn thực phẩm. Qua đó, phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để đảm bảo cho người dân yên tâm tham gia các lễ hội. Bên cạnh đó, cùng với sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, hơn ai hết những người sản xuất, kinh doanh cũng cần đề cao trách nhiệm vì cộng đồng của mình, đừng vì lợi nhuận trước mắt mà ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng. Người tiêu dùng cũng cần tỉnh táo, sáng suốt trong việc lựa chọn những loại sản phẩm an toàn.
Nguyễn Thanh
