Truyền thông trong cộng đồng
Nhằm thay đổi nhận thức của cộng đồng về chăm sóc SKSS-KHHGĐ và từng bước nâng cao chất lượng dân số, Chi cục Dân số - Kế hoạch hoá gia đình (DS-KHHGĐ) tỉnh đã chú trọng tổ chức các hoạt động truyền thông một cách mạnh mẽ và sâu rộng dưới nhiều hình thức. Hàng năm, Chi cục đều phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng tuyên truyền các hoạt động trong công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn tỉnh, hưởng ứng kỷ niệm Ngày Dân số thế giới 11-7, Ngày Dân số Việt Nam 26-12... Cụ thể là, Báo Quảng Ninh duy trì đều đặn 2 bài/tháng trong chuyên mục “Dân số và Phát triển” trên số báo thường; Đài PT-TH tỉnh xây dựng chuyên mục “Dân số và Hạnh phúc” trên sóng phát thanh; Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khoẻ xây dựng hàng chục tin, bài, phóng sự các hoạt động về DS-KHHGĐ.
Cùng với đó, Chi cục tiếp tục phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tuyên truyền các văn bản pháp luật của Đảng và Nhà nước về công tác DS-KHHGĐ, như: Phối hợp tuyên truyền trên bản thông tin chi bộ của Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ; phối hợp với Hội LHPN tỉnh tiếp tục triển khai mô hình “5 không, 3 sạch”; phối hợp với Sở GD-ĐT triển khai mô hình tư vấn và khám sức khoẻ tiền hôn nhân; Uỷ ban MTTQ, Liên đoàn Lao động, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên... tuyên truyền nội dung về công tác DS-KHHGĐ trong đội ngũ cán bộ của ngành từ tỉnh đến cơ sở.
Phát huy hiệu quả truyền thông phải kể đến hoạt động của những cộng tác viên dân số ở khắp các thôn, bản, khu phố. Họ đến từng nhà, từng đối tượng để tuyên truyền, vận động, thuyết phục nhằm chuyển đổi hành vi về DS-KHHGĐ và cả tư vấn, chăm sóc sức khoẻ vị thành niên, thanh niên. Bên cạnh đó, Chi cục chỉ đạo các Trung tâm DS-KHHGĐ các cấp tuyên truyền về chính sách DS-KHHGĐ phù hợp với hoạt động của mỗi địa phương. Hằng năm, Chi cục đã cấp phát hàng trăm cuốn tài liệu, hàng chục nghìn tờ rơi, ấn phẩm truyền thông về DS-KHHGĐ.
Cùng với đó, trong năm 2014, Chi cục tiếp tục phát động chiến dịch tăng cường tuyên truyền, vận động lồng ghép dịch vụ SKSS-KHHGĐ đến vùng đông dân, vùng có mức sinh cao và vùng khó khăn đợt 1. Theo đó, các thông tin về chăm sóc SKSS-KHHGĐ được đưa đến với phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, đặc biệt là chị em ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn còn thiếu hiểu biết về công tác dân số. Các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ được tham gia gói dịch vụ KHHGĐ như: Làm mẹ an toàn, phòng chống viêm nhiễm đường sinh sản, các bệnh lây lan qua đường tình dục, các dịch vụ phòng tránh thai… Từ đó tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức cũng như hành động về xây dựng quy mô gia đình ít con, gắn với thực hiện các mục tiêu của chiến dịch với việc vận động các cặp vợ chồng không sinh con thứ 3 trở lên.
Hiệu quả từ các mô hình
Nét nổi bật trong công tác truyền thông là các địa phương đã thành lập và duy trì các mô hình nâng cao chất lượng dân số như: Mô hình sàng lọc trước sinh và sơ sinh; mô hình chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng; mô hình can thiệp và giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; mô hình nâng cao chất lượng dân số đối với vùng đồng bào dân tộc ít người; mô hình tư vấn sức khoẻ tiền hôn nhân. Qua đó, người dân được tham gia các buổi nói chuyện chuyên đề về DS-KHHGĐ; các buổi truyền thông trực tiếp tại cộng đồng về chăm sóc SKSS-KHHGĐ cho chị em phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ...
Được tư vấn, hướng dẫn kịp thời, vợ chồng anh Vũ Văn Gầy, chị Dương Thị Thuý, thôn 1, xã Điền Công, TP Uông Bí đã áp dụng biện pháp tránh thai hiệu quả. Anh Vũ Văn Gầy nói: “Vợ chồng tôi có 2 con, cháu lớn sinh năm 2009 và cháu bé sinh năm 2014. Chúng tôi được cán bộ chuyên trách dân số của xã thường xuyên vận động, tư vấn để thực hiện các biện pháp tránh thai. Năm 2014, sau khi sinh đứa con thứ 2, vợ tôi đã được áp dụng biện pháp triệt sản miễn phí. Nhờ đó, vợ chồng tôi yên tâm chăm sóc con và tập trung phát triển kinh tế. Không chỉ vợ chồng anh Gầy, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động về DS-KHHGĐ nên trong năm 2014 này, xã Điền Công không có trường hợp sinh con thứ 3.
Từ hiệu quả công tác truyền thông, giáo dục chuyển đổi hành vi nên nhận thức của người dân về DS-KHHGĐ ngày càng được nâng lên. Vì vậy, trong năm 2014 các chỉ tiêu kế hoạch của ngành Dân số đều đạt và vượt kế hoạch đề ra. Số người được khám và tư vấn sức khoẻ tiền hôn nhân là hơn 11.000 người. Số trẻ sinh ra là con thứ 3 trở lên là 1.014 trẻ, giảm 32 trẻ so với năm 2013; tỷ lệ áp dụng các biện pháp tránh thai đạt trên 80%; tỷ lệ bà mẹ được sàng lọc trước sinh đạt 65,78%, vượt chỉ tiêu kế hoạch năm là 65%; tỷ suất sinh là 17,25 phần nghìn, giảm 0,2 phần nghìn so với năm 2013 (hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch). Đặc biệt là thông qua mô hình sàng lọc sơ sinh, toàn tỉnh có 3.189 trẻ được sàng lọc sơ sinh (tương đương 15%), góp phần nâng cao chất lượng dân số…
Theo bà Nguyễn Thị Luyến, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh thì trong năm 2015, mục tiêu mà ngành Dân số tỉnh hướng đến là giảm sinh vững chắc, duy trì mức sinh ổn định ở những nơi có mức sinh thấp, giảm nhanh mức sinh ở những nơi có mức sinh cao; giảm nhanh tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên ở các huyện miền núi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống; giảm tỷ số giới tính khi sinh; đẩy mạnh các hoạt động nhằm đảm bảo cơ cấu dân số hợp lý, nâng cao chất lượng dân số, xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh…
Tường Vi
