Cùng đoàn liên ngành của tỉnh, chúng tôi có mặt tại nhiều điểm chợ và một số quán ăn, nhà hàng ở các huyện, thị xã, thành phố khu vực miền Tây của tỉnh. Những ngày này, khi bà con sắm tết cũng là thời điểm mà tỉnh, các địa phương dồn sức kiểm tra hàng hoá trên thị trường. Do đó, vấn đề đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) được các đoàn liên ngành, các địa phương chú trọng, tăng cường kiểm tra, kiểm soát...
Sự chuyển biến
Phản ánh sự đa dạng các mặt hàng thực phẩm phục vụ bà con ở các huyện, thị xã, thành phố khu vực miền Tây của tỉnh đón Tết Nguyên đán Nhâm Thìn 2012 phải kể đến các chợ. Năm nay, giá cả mặt hàng thực phẩm khô phục vụ tết như miến, gạo nếp, bánh đa, đỗ xanh không tăng giá so với tết năm trước, thậm chí có mặt hàng còn giảm giá. Chỉ có bánh, kẹo, mứt... tăng nhưng không đáng kể. Điều dễ nhận thấy trong quá trình đi kiểm tra là sự nhận biết về vấn đề VSATTP của nhiều hộ kinh doanh thực phẩm ở các điểm chợ đã có chuyển biến đáng kể, bởi hàng năm, họ được học, được tập huấn kiến thức về VSATTP, được tuyên truyền thường xuyên. Ngay như Uông Bí, trong dịp Tết Nguyên đán 2012 này, Trung tâm Y tế thành phố cũng đã tập huấn VSATTP cho gần 400 người là chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm... Nhờ vậy mà các mặt hàng thực phẩm bày bán ở chợ hầu hết đều có nhãn mác ghi nơi sản xuất, hạn sử dụng, thành phần...
Chị Trần Thị Hồng, chủ quầy hàng bán bánh kẹo ở chợ Trung tâm thành phố Uông Bí, cho biết: “Trước đây, do các loại bánh kẹo của Trung Quốc mẫu mã đẹp, mùi vị đa dạng nên chúng tôi hay nhập loại này về bán Tết. Nhưng một vài năm trở lại đây, bà con chuyển xu hướng sử dụng bánh, kẹo sản xuất ở các công ty có tên tuổi trong nước vì mẫu mã các mặt hàng này đã được cải thiện, bà con có thể đọc chữ để biết gốc gác sản xuất, hạn sử dụng. Bởi vậy, chúng tôi đã chuyển sang nhập bánh kẹo nội về bán”. Qua kiểm tra ở các địa phương khu vực miền Tây, đoàn kiểm tra phát hiện rất ít các mặt hàng thực phẩm trước đây có nguy cơ cao vì hay sử dụng phẩm màu, chất độc hại trong sản xuất, chế biến như: Giò, chả, hạt dưa, hay thực phẩm giả, kém chất lượng như: Rượu, bia... Cụ thể, trong 4 địa phương Quảng Yên, Hoành Bồ, Uông Bí, Đông Triều, cho đến ngày 13-1 (20 tết), chỉ duy nhất có Uông Bí phát hiện 3 mẫu giò, chả của 3 hộ kinh doanh có sử dụng hàn the trong chế biến. 3,7kg giò, chả của các cơ sở này đã được tiêu huỷ tại chỗ và tên tuổi của họ được địa phương thông báo trên loa, đài của chợ để người dân cùng biết. Không chỉ các điểm chợ, mà ngay tại một số nhà hàng lớn, bếp ăn tập thể của các địa phương thường phục vụ khách, công nhân trong dịp Tết cũng đã chuẩn bị sẵn sàng các điều kiện để đón khách, hầu hết quy trình chế biến, phục vụ, vệ sinh môi trường đều đảm bảo theo quy định.
Vẫn tiềm ẩn mối lo
Mặc dù Tết năm nay có sự chuyển biến mạnh về VSATTP, ít hàng giả, hàng kém chất lượng, song nguy cơ tiềm ẩn mất VSATTP vẫn đang diễn ra ở nhiều điểm chợ ở khu vực miền Tây của tỉnh. Tại chợ Trung tâm huyện Đông Triều, các quầy hàng khô kê bán đồ sát mặt đất, trong khi thời tiết mưa phùn, đường ướt rất dễ làm thực phẩm nhiễm bẩn. Vẫn còn một số mặt hàng như bún, bánh đa khô để thành các bọc lớn không thấy ghi nhãn mác, nơi sản xuất, hạn sử dụng, thành phần... Còn tại chợ Trung tâm thành phố Uông Bí, tình trạng người bán thức ăn chín phục vụ ăn ngay không che đậy hàng cũng còn tồn tại. Khi đoàn kiểm tra nhắc nhở, các chủ kinh doanh vẫn lấy lí do là chưa kịp bỏ vào tủ kính hoặc tủ quá bé, không để vừa v.v.. Đặc biệt tại hầu hết các điểm chợ, mặc dù bánh kẹo chủ yếu do các hàng trong nước sản xuất, nhưng thường đóng vào các túi, thùng lớn nên khi bày bán, người kinh doanh đổ thành đống lớn nên người mua khó đọc được nơi sản xuất, hạn sử dụng... Đây cũng là nguy cơ để người bán có thể lợi dụng đưa lẫn cả mặt hàng đã hết hạn vào bày bán cùng tiêu thụ trong dịp Tết này.
Qua kiểm tra cho thấy, khó khăn nhất của các địa phương hiện nay là vấn đề kiểm soát VSATTP mặt hàng nông, lâm, thuỷ sản bởi gần như không truy được nguồn gốc, nhất là vào thời điểm giáp Tết, mặt hàng này lại được người dân tiêu thụ mạnh nhất. Hiện nay, cả 4 địa phương: Hoành Bồ, Quảng Yên, Uông Bí, Đông Triều đều không có lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung mà phân tán nhỏ lẻ trong dân. Ngay như TP Uông Bí có tới 117 hộ giết mổ gia súc, gia cầm. Trong khi đó, lực lượng cán bộ, nhân viên thú y lại ít. Bởi vậy, thay vì kiểm tra, lăn dấu ngay tại các lò mổ, lực lượng này đành phải tiến hành kiểm tra “phần ngọn”, tức là chỉ thực hiện tại các điểm chợ lớn và trong một thời điểm nhất định. Việc kiểm tra lăn dấu ở điểm chợ gần như không tác dụng nhiều, chưa kể các loại thịt từ gia súc, gia cầm dịp Tết vẫn chuyển vào các chợ liên tục.
Hy vọng những tồn tại về vấn đề VSATTP này tiếp tục được các cơ quan chức năng của các địa phương sớm khắc phục để bà con nhân dân tiếp tục đón những cái Tết vui tươi, an toàn, khoẻ mạnh.
Thu Nguyệt
