Xét nghiệm HIV sớm: Giải pháp dự phòng lây nhiễm hiệu quả

20 năm qua, công tác phòng, chống HIV/AIDS ở Quảng Ninh đã thu được những kết quả đáng khích lệ. Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS; sự phối hợp liên ngành ngày càng chặt chẽ, ý thức của người dân về phòng, chống HIV/AIDS được nâng cao; công tác tuyên truyền được tăng cường và thực hiện hiệu quả; hệ thống phòng, chống HIV/AIDS được kiện toàn đáp ứng với yêu cầu thực tế tại địa phương.

Tại hội nghị AIDS toàn cầu diễn ra ở Australia vào tháng 7/2017, Liên Hợp Quốc đã đưa ra các mục tiêu đến năm 2020 có 90% số người nhiễm HIV biết được tình trạng của mình; 90% số người đã chẩn đoán nhiễm HIV được điều trị ARV và 90% số người được điều trị ARV kiểm soát được lượng virut ở mức thấp để sống khỏe mạnh và làm giảm nguy cơ lây truyền HIV cho người khác. Quảng Ninh cũng đang tiến gần đến các mục tiêu 90-90-90 mà Liên Hợp Quốc đề ra. Quảng Ninh đã có khoảng 85% người nhiễm HIV biết được tình trạng nhiễm HIV của mình; 86% người nhiễm HIV ở Quảng Ninh được điều trị ARV; 90% người nhiễm HIV được điều trị ARV ở Quảng Ninh đã kiểm soát được lượng virut ở mức thấp và ổn định.

Trên địa bàn tỉnh hiện đang triển khai 12 phòng khám ngoại trú tại 9 huyện, thị xã, thành phố. Các hoạt động xét nghiệm, hỗ trợ, điều trị ARV, chăm sóc được duy trì. Đến nay, trên 90% số trẻ sinh ra từ người mẹ nhiễm HIV được điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Hiện trên toàn tỉnh đang có gần 1.250 người nghiện ma túy được điều trị và nhận thuốc Methadone tại 5 cơ sở điều trị thay thế nghiện chất dạng thuốc phiện. Số người nhiễm HIV mới, số người tử vong do HIV/AIDS đã giảm dần hằng năm; 91% số bệnh nhân điều trị ARV đã tham gia BHYT. Duy trì được tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư ở mức 0,42%. Đây là thành công lớn của chương trình phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác phòng, chống HIV/AIDS trong giai đoạn tới còn gặp nhiều khó khăn, thách thức. Tình hình lây nhiễm HIV vẫn tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp. Sự lây truyền HIV qua quan hệ tình dục có xu hướng gia tăng, kéo theo sự gia tăng nhiễm HIV trong phụ nữ và trẻ em. Trong khi đó, kiến thức chung về HIV/AIDS và việc thực hiện hành vi an toàn phòng lây nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư vẫn còn hạn chế, đặc biệt là trong nhóm người sử dụng ma túy, người mua bán dâm… Cùng với đó, sự kỳ thị và phân biệt đối xử với những người nhiễm, ảnh hưởng bởi HIV/AIDS vẫn còn nặng nề; việc cung cấp dịch vụ và nhận dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS ở một số địa bàn vùng sâu, vùng xa còn những khó khăn. Đây chính là những nguy cơ tiềm tàng có thể gây bùng nổ dịch HIV/AIDS trở lại.

Nhiễm HIV ở người được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xem như đại dịch, hiện nay, chưa có vacxin hay thuốc điều trị HIV mà chỉ có thuốc kháng virut để kiềm chế sự nhân lên của virut và tăng sức đề kháng cho người nhiễm bệnh. Vì vậy, việc phát hiện sớm có bị nhiễm HIV hay không sau khi có nguy cơ là việc rất quan trọng để phòng lây nhiễm cho người thân và mọi người xung quanh. Trước thực tế đó, Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2017 đã chính thức được phát động với chủ đề “Xét nghiệm HIV sớm-Hướng tới mục tiêu 90-90-90 vào năm 2020”. Đồng chí Nguyễn Mạnh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Y tế, khẳng định: Chỉ có xét nghiệm HIV sớm mới giúp mọi người biết tình trạng nhiễm HIV/AIDS. Xét nghiệm còn giúp giải tỏa băn khoăn, lo lắng cho người có hành vi nguy cơ, giúp người nhiễm HIV dự phòng lây nhiễm HIV cho người thân, để có kế hoạch tốt hơn cho cuộc sống và tiếp cận điều trị cũng như các dịch vụ chăm sóc sức khỏe kịp thời, giúp giảm chi phí thuốc men, chi phí khám, chữa bệnh. Đặc biệt, người nhiễm HIV được sống khỏe mạnh, dài lâu và có thể lao động, học tập như những người bình thường khác.

Mặc dù xét nghiệm HIV rất quan trọng, nhưng đến nay, vẫn còn nhiều người nhiễm HIV chưa biết tình trạng nhiễm HIV. Toàn tỉnh mới có 5.391/6.100 người nhiễm HIV hiện còn sống được phát hiện HIV và xác định đúng địa chỉ. Như vậy vẫn còn trên 700 người nhiễm HIV chưa biết tình trạng nhiễm HIV của mình. Họ sẽ có thể “vô tình” là nguồn lây nhiễm HIV cho cộng đồng do không được tư vấn và tiếp cận các dịch vụ dự phòng.

Hiện nay, các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh đều có thể xét nghiệm sàng lọc để phát hiện sớm nhiễm HIV. Ngoài ra, xét nghiệm HIV được thực hiện lưu động tại cộng đồng thông qua các cán bộ y tế đã được hướng dân, tập huấn kiến thức.
 

Tường Vi