Năm 2012, ngoài việc phải đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn trước rất nhiều khó khăn, thách thức đã được dự báo trước, Quảng Ninh cũng đặt rất nhiều nhiệm vụ phải thực hiện trong năm này để tạo đột phá cho đổi mới mô hình tăng trưởng phù hợp với xu thế phát triển trong tình hình mới. Nhân dịp bước vào năm mới 2012, đồng chí Nguyễn Văn Đọc, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Quảng Ninh về vấn đề này.
2011 - thành quả của sự chung sức, đồng lòng
- 2011 là năm nền kinh tế gặp rất nhiều khó khăn, có những khó khăn mà khi xây dựng kế hoạch chúng ta chưa lường trước được vì vậy đã tác động rất lớn đến tốc độ phát triển của tỉnh, xin Chủ tịch cho biết những giải pháp mà tỉnh đã chỉ đạo triển khai thực hiện trong năm qua để vượt qua khó khăn này?
| CHỈ TIÊU KINH TẾ - XÃ HỘI CHỦ YẾU NĂM 2012 * Tổng sản phẩm trong tỉnh (GDP,giá so sánh 1994) tăng 12,5-13% |
+ Như chúng ta đã biết khi chúng ta xây dựng kế hoạch năm 2011 là trên đà thắng lợi của những năm trước, đặc biệt rất nhiều chỉ tiêu của năm 2010 chúng ta đã vượt rất cao so với cả nước. Mặc dù trong quá trình xây dựng kế hoạch chúng ta đã lường trước tình hình nhưng có những yếu tố bất ngờ xuất hiện mà chúng ta chưa lường được như tình hình lạm phát trên thế giới và trong nước rất lớn buộc Chính phủ phải ra Nghị quyết 11 về tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội, lần đầu tiên Ban Bí thư ra Chỉ thị yêu cầu các cấp uỷ, chính quyền, cả hệ thống chính trị tập trung kiềm chế lạm phát. Trong bối cảnh cả nước khó thì Quảng Ninh cũng khó, chúng ta phải rà soát lại các mục tiêu đặc biệt liên quan đến đầu tư phát triển, phải đình, hoãn, giãn tiến độ rất nhiều công trình mà chúng ta đã đề ra. Rồi Trung ương không cho khởi công các công trình mới cũng như mua sắm các thiết bị liên quan đến phục vụ cho yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng với sự quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân toàn tỉnh và sự quan tâm chỉ đạo, ủng hộ, giúp đỡ của Chính phủ, các Bộ, ngành T.Ư tỉnh ta đã vượt qua khó khăn giữ vững được ổn định kinh tế - xã hội. Tốc độ tăng trưởng GDP đạt 12,7%, thu ngân sách đến thời điểm này được 28.286 tỷ đồng, đây là số thu lớn nhất từ trước đến nay. Mặc dù một số chỉ tiêu không đạt so kế hoạch đề ra nhưng theo đánh giá của Chính phủ tại Hội nghị tổng kết năm 2011 và triển khai nhiệm vụ 2012 thì Quảng Ninh là một trong những địa phương giữ vững ổn định, giữ được tăng trưởng kinh tế cao so với nhiều địa phương trong cả nước. Chúng ta đã tập trung cho thu ngân sách nội địa để đạt được vượt thu 40% đảm bảo các nhiệm vụ chi nhất là chi đầu tư phát triển. Với nguồn chi đầu tư phát triển lớn nhất từ trước đến nay tỉnh đã tập trung đầu tư có trọng tâm trọng điểm để sớm phát huy hiệu quả đầu tư trong thời gian tới. Việc tỉnh tăng đầu tư từ vốn ngân sách đã kích thích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư trên địa bàn nên năm 2011 đạt trên 41 ngàn tỷ đồng. Bằng nhiều giải pháp, chính sách hỗ trợ, giải quyết việc làm mới cho 2,65 vạn lao động đã giúp cho 4.502 hộ thoát nghèo, đưa tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh giảm từ 7,68% năm 2010 xuống còn 6,18% cuối năm 2011...
Phân cấp, uỷ quyền tăng tính chủ động
- Tại buổi gặp mặt các cơ quan báo chí vừa qua, Chủ tịch cho biết, năm 2012 sẽ cải tiến công tác điều hành của chính quyền từ tỉnh xuống các địa phương, UBND tỉnh sẽ phân cấp, uỷ quyền tối đa cho Chủ tịch UBND các địa phương, vậy mục đích của việc phân cấp, uỷ quyền tối đa này là gì, thưa Chủ tịch?
+ 2012 sẽ tiếp tục là năm khó khăn do hậu quả của lạm phát, khủng hoảng kinh tế của năm 2011 và những năm trước đó. Tỉnh cũng đã xác định để vượt qua khó khăn này phải huy động mọi nguồn lực, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, cả xã hội để có những bước đột phá trong phát triển. Một trong những giải pháp mà tỉnh sẽ làm trong năm 2012, đó là UBND tỉnh sẽ phân cấp, uỷ quyền tối đa cho Chủ tịch UBND các địa phương. Tỉnh sẽ không giao công trình cho các địa phương như những năm trước mà sẽ giao tổng vốn, trên cơ sở đó các địa phương sẽ tự xây dựng kế hoạch, ra quyết định đầu tư, thực hiện các quy trình theo quy định... UBND tỉnh sẽ giao kinh phí kèm theo các mục tiêu cụ thể; thực hiện kiểm tra, giám sát để đảm bảo sự chủ động của các địa phương nhưng vẫn đảm bảo các mục tiêu phát triển của tỉnh.
- Nhiều người lo lắng về sự phân cấp, uỷ quyền tối đa cho các địa phương vì nhân lực ở các địa phương chưa thể đáp ứng được yêu cầu này?
+ Nếu không giao quyền, không phân việc thì biết bao giờ mới khắc phục được tính ỷ lại trông chờ vào cấp trên của các địa phương. Với cách làm mới này, Chủ tịch UBND tỉnh sẽ chịu trách nhiệm trước quyết định phân cấp và Chủ tịch UBND các địa phương sẽ phải chịu trách nhiệm trước tỉnh khi thực hiện nhiệm vụ được phân cấp. Và điều này bắt buộc các địa phương phải xây dựng tốt bộ máy, đòi hỏi “guồng máy” cán bộ phải tự phân công, phải trưởng thành. UBND tỉnh cũng sẽ chỉ đạo các ngành chủ động phối hợp với các địa phương thực hiện các chỉ tiêu, kế hoạch và tiến hành thanh tra, kiểm tra đảm bảo không chồng chéo, không gây phiền hà tới các địa phương. Nhân đây tôi muốn nói thêm về chỉ đạo của tỉnh trong thời gian tới trên lĩnh vực văn hoá - xã hội, đó là sẽ tập trung nâng cao chất lượng giáo dục và chấn chỉnh việc dạy thêm, học thêm. Đối với công tác y tế, xây dựng các mô hình khám chữa bệnh cho nhân dân vùng sâu, vùng xa, yêu cầu các bệnh viện lớn như Bệnh viện tỉnh, Bãi Cháy phải có ê kíp đủ trang thiết bị đến các thôn, khe bản vùng sâu, vùng xa thăm khám cho nhân dân để người dân được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ. Dần dần cũng tiến tới phân cấp cho các địa phương về văn hoá - xã hội.
Đổi mới mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu
- Trong nhiều năm qua Quảng Ninh luôn nằm trong tốp các tỉnh có số thu ngân sách cao nhất toàn quốc, nhưng phân tích ra thì nguồn thu này chủ yếu từ than và đất, thưa Chủ tịch?
+ Năm 2011 tỉnh ta tiếp tục nằm trong tốp 5 tỉnh có số thu ngân sách Nhà nước cao nhất toàn quốc. Đúng là chúng ta vẫn đang phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ than và đất nhưng điều này hoàn toàn hợp lý bởi Quảng Ninh là tỉnh trọng điểm về công nghiệp khai khoáng và sản xuất nhiệt điện với trên 90% sản lượng than của cả nước hiện nằm trên địa bàn tỉnh. Các doanh nghiệp chủ đạo của Tập đoàn công nghiệp Than - khoáng sản Việt Nam đều đang hoạt động sản xuất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh nên sự đóng góp của họ vào số thu ngân sách Nhà nước của tỉnh chiếm tỷ lệ lớn cũng là điều đương nhiên. Nhìn lại bối cảnh khó khăn của năm 2011 nếu như không có sự nỗ lực cố gắng của Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam để đảm bảo sản lượng than khai thác 44 triệu tấn và điều chỉnh tăng thêm 0,5 triệu tấn than tiêu thụ so với kế hoạch giao đầu năm thì làm sao chúng ta có được mức tăng trưởng cao so với mức bình quân chung của cả nước.
- Nhưng không thể cứ mãi phụ thuộc vào nguồn tài nguyên thiên nhiên không tái tạo này, thưa Chủ tịch?
+ Đúng vậy, theo lộ trình thì sản lượng khai thác của ngành Than trên địa bàn tỉnh sẽ giảm theo từng năm và dần chuyển hết khai thác lộ thiên sang khai thác hầm lò để đảm bảo vấn đề về môi trường và sự phát triển bền vững. Tỉnh Quảng Ninh đã xác định rất rõ không thể phụ thuộc và cần có giải pháp rất cụ thể để dần dần “thoát khỏi” than và đất. Và đây cũng là lý do vì sao chúng ta chọn chủ đề cho năm 2012 là năm tập trung cho quy hoạch và khoa học công nghệ. Tập trung vào quy hoạch là để chúng ta có bước đi bài bản hơn, khoa học hơn và có tầm nhìn mới hơn. Giải pháp số 1 mà năm 2012 tỉnh sẽ triển khai thực hiện đó là đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh. Nghĩa là đổi mới mô hình tăng trưởng từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, từ dựa chủ yếu vào tăng vốn đầu tư, khai thác tài nguyên và lao động sang dựa vào hiệu quả, năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh. Đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa cơ bản và lâu dài.
Quy hoạch - để tạo điểm nhấn
- Như Chủ tịch đã nói, năm 2012 là năm tập trung quy hoạch và khoa học công nghệ, vậy các quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội cấp tỉnh và huyện giờ có còn phù hợp không?
+ Quy hoạch có nhiệm vụ quan trọng nhất là dự báo và đưa ra định hướng, mục tiêu phát triển gắn với những nhiệm vụ, giải pháp theo từng giai đoạn cụ thể trong niên độ quy hoạch. Song việc dự báo cũng luôn kèm theo rủi ro do sự biến động, tác động từ các yếu tố ngoại cảnh và thực tế những mâu thuẫn phát sinh trong quá trình phát triển và các yếu tố về tiềm năng, lợi thế chưa được tính toán kỹ khi xây dựng quy hoạch. Do vậy, Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội được coi là “quy hoạch mềm” và luôn được điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh tình hình và đáp ứng yêu cầu của sự phát triển trong một giai đoạn nhất định là 5-10 năm, định hướng đến 20 năm theo quy định của Chính phủ. Năm 2012 cũng là năm chúng ta bước vào giai đoạn mới để xây dựng quy hoạch theo chỉ đạo của Chính phủ, chúng ta muốn phát huy được tiềm năng thế mạnh thì trước hết phải có quy hoạch tốt, có dự án tốt thì có nhà đầu tư tốt. Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý về nguyên tắc cho Quảng Ninh được thuê tư vấn nước ngoài lập các Quy hoạch gồm: tổng thể phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng đô thị và hạ tầng kỹ thuật; sử dụng đất đai và tài nguyên; phát triển nguồn nhân lực. Tỉnh đang nghiên cứu xem xét lựa chọn đơn vị tư vấn có uy tín, kinh nghiệm. Đối với phát triển khoa học công nghệ tỉnh đã báo cáo Chính phủ, Bộ Khoa học công nghệ và đã cụ thể hoá ra thành chương trình cụ thể, tranh thủ sự giúp đỡ của Trung ương, các tổ chức nước ngoài. Dự kiến nguồn lực chi cho lĩnh vực này năm 2012 khoảng 500 tỷ đồng để khoa học công nghệ sẽ có những đột phá mới.
- Nghĩa là chúng ta sẽ có một hướng đi khác, thưa Chủ tịch?
+ Theo các quy hoạch đã có về mục tiêu tăng trưởng cơ bản vẫn hợp lý (GDP giai đoạn 2011-2020 tăng 14,2%), song về định hướng và giải pháp phát triển đã không còn phù hợp. Nếu theo định hướng cho giai đoạn này thì tốc độ tăng trưởng bình quân chỉ đạt khoảng 10%/năm. Để đạt trên 13%/năm như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII đề ra cần nghiên cứu xem xét định hướng và giải pháp phù hợp hơn, trong một tầm nhìn mới, đó là chuyển đổi hài hoà hợp lý từ mô hình tăng trưởng nóng sang tăng trưởng xanh, từ phát triển chiều rộng sang chiều sâu, chưa ổn định sang ổn định. Các quy hoạch đã có là nền tảng để các quy hoạch mới kế thừa nâng tầm để có những đột phá. Nhân đây tôi muốn nói mọi giải pháp đưa ra thực hiện chỉ có thể thành công khi có được sự chung sức, đồng lòng của cả tỉnh, đặc biệt với năm 2012, năm mà chúng ta sẽ còn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn và thách thức. Vì vậy tôi mong rằng toàn Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các dân tộc và cộng đồng các doanh nghiệp trên địa bàn phát huy truyền thống đồng tâm, đồng sức, đồng lòng để giành thắng lợi trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2012.
- Trân trọng cảm ơn Chủ tịch!
Lan Hương
