Làm việc với Quảng Ninh, đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, đánh giá cao sự quyết tâm, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị tỉnh Quảng Ninh trong việc mạnh dạn thí điểm triển khai mô hình Cơ quan Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội. Đồng chí mong muốn các bộ, ban, ngành Trung ương đồng hành, tham gia góp ý cùng với Quảng Ninh trên tinh thần chung là tăng cường tính đoàn kết của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Khối, bảo vệ quyền, lợi ích của hội viên và quyền, lợi ích của nhân dân.
[links()]
Bài học từ sự đồng lòng
Xây dựng mô hình Cơ quan Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội, Quảng Ninh đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng; sự hướng dẫn, hỗ trợ, giúp đỡ của MTTQ và các đoàn thể. Từ mục tiêu rất rõ ràng là tinh gọn, nâng cao hiệu quả của tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, Quảng Ninh đã đề xuất và được Ban Bí thư cho phép thí điểm thực hiện mô hình tại Văn bản số 9787-CV/VPTW ngày 27/2/2015. Ngay sau đó tháng 3/2015, tỉnh Quảng Ninh đã thông qua Nghị quyết 19-NQ/TU về đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng; thực hiện tinh giản bộ máy, biên chế. Đến tháng 11/2015, tỉnh tiếp tục ban hành Quyết định số 44-QĐ/TU để phê duyệt đề án và xây dựng Cơ quan Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp huyện.
Quá trình hoàn thiện mô hình, Quảng Ninh đã thận trọng, nghiên cứu kỹ các văn bản của Trung ương cũng như nghiên cứu cơ cấu, cơ chế đang vận hành của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội để sáng tạo, đổi mới với mục tiêu mô hình mới không chỉ gọn hơn mà còn mạnh hơn. Đặc biệt, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã có chỉ đạo về mô hình Cơ quan Khối tại Nghị quyết số 18-NQ/TW về một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả: “Tổng kết mô hình cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc chung Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp huyện; mở rộng thí điểm ở cấp tỉnh và thực hiện ở cấp huyện những nơi có đủ điều kiện”. Chỉ đạo của Trung ương Đảng chính là thuận lợi, mở đường cho Quảng Ninh mạnh dạn thành lập, đưa Cơ quan Khối ở cấp tỉnh đầu tiên trong cả nước đi vào hoạt động từ tháng 3/2018.
Đồng chí Nguyễn Văn Đọc, Bí thư Tỉnh ủy, chia sẻ: “Quảng Ninh tiên phong và thực hiện thành công mô hình chính là nhờ vào sự đồng thuận với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị. Sắp xếp lại tổ chức bộ máy không phải là đơn giản mà kéo theo nhiều vấn đề như ảnh hưởng đến tư tưởng do thay đổi môi trường làm việc, phải rời bỏ bộ phận mà công chức, viên chức đang làm, phải làm thêm nhiều việc hơn, làm những việc mới, chưa quen... Rồi còn các vấn đề liên quan đến công tác cán bộ, đến chế độ, chính sách khi thực hiện tinh giản do sắp xếp lại... Trong khi mô hình Cơ quan Khối chưa có trong tiền lệ, nên không có khuôn mẫu, không có hướng dẫn thực hiện. Đáng mừng là đội ngũ cán bộ MTTQ, các đoàn thể từ tỉnh đến huyện, xã đều hiểu và đồng thuận với mục tiêu “Vì lợi ích chung của đất nước, của xã hội; việc gì thấy rõ hiệu quả, có lợi cho nhân dân, cho đất nước, cho sự nghiệp chung thì kiên quyết thực hiện”. Đặc biệt là đội ngũ người đứng đầu các cơ quan, đoàn thể đã hết sức quyết liệt, dám làm và biết cách làm, tạo động lực để cơ quan mới hoạt động tốt hơn”.
Tìm hiểu thực tế mô hình ở Quảng Ninh, đồng chí Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Dân vận Trung ương, cũng đánh giá cao sự đồng thuận, quyết tâm của Quảng Ninh. Đồng chí nhấn mạnh: “Những kết quả mà Quảng Ninh đã làm được để thực hiện mô hình Cơ quan Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội rất thuyết phục, lay động bằng thực tiễn. Thực hiện mô hình mới như thế, vấn đề tư tưởng rất quan trọng, “nhận thức không thông, vác bình tông cũng nặng”. Các đơn vị đang riêng rẽ đưa chung vào một khối là phải quán triệt xuyên suốt toàn hệ thống để cùng đồng lòng. Quảng Ninh đã làm được điều đó và đó là một trong những lý do để Quảng Ninh thành công mà chưa chắc các nơi khác làm được nếu không có là sự đoàn kết, nhất trí, đồng tâm, đồng lòng quyết tâm chính trị từ trên xuống dưới…”.
Hoàn thiện để nhân rộng
Thực tế cho thấy, sau khi đi vào hoạt động, mô hình Cơ quan Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp đã đạt được hiệu quả thiết thực. Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở được mở rộng và có hiệu quả hơn, nhất là ở xã, phường. Sau 6 tháng đi vào hoạt động, các nhiệm vụ chính trị của tỉnh cũng như nhiệm vụ chuyên môn của các tổ chức đã được Cơ quan Khối tỉnh tổ chức triển khai thực hiện đảm bảo đồng bộ, hiệu quả và bước đầu đạt kết quả tích cực. Cơ quan Khối tỉnh đã thường xuyên chỉ đạo tổ chức, hướng dẫn thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến, tư vấn pháp luật; thực hiện hiệu quả công tác tiếp công dân; giải quyết và đề ra các giải pháp xử lý đơn thư, khiếu nại, tố cáo, các vụ việc phức tạp trên địa bàn; công tác tham gia xây dựng chính quyền…
Quan trọng hơn, việc thành lập Cơ quan Khối không hạn chế vai trò, vị trí, tính chất độc lập của các tổ chức mà tạo sức mạnh tổng hợp, tạo động lực thúc đẩy, tăng cường hiệu quả các hoạt động chung trong Khối cũng như các hoạt động chuyên biệt của từng tổ chức. MTTQ và các đoàn thể nhân dân phát huy tốt hơn vai trò tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; củng cố, mở rộng tổ chức, phát triển đoàn viên, hội viên, tổ chức nhiều phong trào thi đua, nhiều cuộc vận động có hiệu quả thiết thực. Thông qua hoạt động của Cơ quan Khối, khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được mở rộng và tăng cường; quyền lợi, lợi ích chính đáng của hội viên và nhân dân tiếp tục được bảo vệ. Tỉnh tiến hành khảo sát, điều tra xã hội học từ đại diện của các tầng lớp nhân dân thì có 80,83% người dân được hỏi cho rằng mô hình mới huy động được lực lượng, góp phần thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ quan trọng của địa phương. 73% số người được hỏi đánh giá mô hình mới đã mở rộng dân chủ, có điều kiện để đại diện bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân, ảnh hưởng tích cực tới cộng đồng, phát huy sức mạnh từ nhân dân.
Từ thực tiễn sinh động ở Quảng Ninh, từ những hiệu quả tích cực mà mô hình mang lại, nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước như Lào Cai, Yên Bái, Quảng Nam... đã đến học tập kinh nghiệm, bước đầu triển khai ở địa phương. Ban Tổ chức Trung ương cũng đã chọn mô hình Cơ quan Khối là một trong 4 phương án đổi mới mô hình tổng thể của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội. Điều này cho thấy, sự đúng hướng, hiệu quả của Quảng Ninh trong thực hiện đổi mới mô hình và phương thức hoạt động của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội. Theo ông Nguyễn Túc, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, trong bối cảnh hiện nay, để có sự đồng thuận cao và yên tâm khi quyết định đổi mới tổ chức cần tiếp tục thí điểm mô hình cơ quan tham mưu giúp việc chung trong Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội ở một số địa phương như Hà Nội, Quảng Ninh, Thừa Thiên - Huế, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, sau đó tổng kết và báo cáo với Trung ương.
Nhằm hoàn thiện mô hình, Quảng Ninh cũng đang đề xuất với Trung ương, rà soát, bổ sung sửa đổi Quy định số 282-QĐ/TW ngày 1/4/2015 của Ban Bí thư “về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc Ủy ban MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cấp tỉnh, cấp huyện” theo hướng "mở" có nhiều mô hình để khuyến khích các địa phương chủ động lựa chọn phù hợp. Hướng dẫn việc giải quyết các cơ chế, chính sách cho đội ngũ cán bộ, công chức sau sắp xếp, tinh giản, giảm cán bộ lãnh đạo, quản lý. Đồng thời, đề nghị Trung ương nghiên cứu mô hình Đảng đoàn đối với Khối MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp tỉnh; nghiên cứu, hướng dẫn để Tổng LĐLĐ Việt Nam tiếp tục đổi mới về công tác quản lý biên chế; quản lý, sử dụng tài chính công đoàn để thống nhất trong quản lý, điều hành đối với những địa phương hoạt động theo mô hình Cơ quan Khối...
Việc triển khai mô hình Cơ quan Khối ở Quảng Ninh đã góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, thực tiễn đổi mới mô hình tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội. Từ đó đề xuất một số giải pháp khả thi nhằm tiếp tục đổi mới mô hình tổ chức, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội trong giai đoạn tới.
Hà Chi - Minh Thu
