Theo Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị, việc tăng cường thực hiện đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện, trụ sở làm việc cho hoạt động tư pháp là một trong những nhiệm vụ cải cách tư pháp.
Trong điều kiện kinh tế - xã hội còn gặp nhiều khó khăn, một số địa phương trong tỉnh chưa tự chủ được ngân sách, song cấp ủy, chính quyền các địa phương đã rất quan tâm dành nguồn kinh phí đáng kể hằng năm để hỗ trợ cho công tác cải cách tư pháp. Trong đó, ưu tiên dành quỹ đất cho các cơ quan tư pháp xây dựng trụ sở, một số địa phương thực hiện tốt như: Móng Cái, Hải Hà, Hạ Long, Uông Bí, Đông Triều, Quảng Yên… Từ nguồn đầu tư của các ngành tư pháp Trung ương và hỗ trợ kinh phí của tỉnh, cơ sở vật chất, phương tiện thiết bị phục vụ công tác của các cơ quan tư pháp đang từng bước được đầu tư xây dựng, trang sắm, nhất là các hạng mục cần thiết, cấp bách. Hằng năm, tỉnh đều bố trí kinh phí hỗ trợ cho hoạt động cải cách tư pháp; HĐND tỉnh cũng đã ban hành Nghị quyết và kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách cấp tỉnh giai đoạn 2016-2020 (NQ số 82 ngày 27/10/2017) hỗ trợ đầu tư 19 danh mục các dự án thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, tư pháp, trong đó có một số dự án đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ quan tư pháp trong tỉnh.
Công an tỉnh triển khai, thực hiện nhiều dự án một cách linh hoạt, hiệu quả như: cải tạo, nâng cấp Trại tạm giam Công an tỉnh; nhà thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc; nhà tạm giữ Công an TP Móng Cái, Hải Hà, Vân Đồn, Hoành Bồ, Đầm Hà, Bình Liêu, Móng Cái; hỗ trợ mua sắm thiết bị, phương tiện phục vụ công tác điều tra; phòng, chống tội phạm. Viện kiểm sát nhân dân tỉnh hoàn thành xây dựng trụ sở làm việc của VKSND thành phố Uông Bí, Hạ Long và đưa vào sử dụng năm 2014; Hoành Bồ, Móng Cái năm 2017; hoàn thành đưa vào sử dụng năm 2018 trụ sở VKS Tiên Yên, Cẩm Phả; hỗ trợ kinh phí đầu tư xây dựng trụ sở VKS Hải Hà. Trong đó, dự án trụ sở VKS Hải Hà được địa phương hỗ trợ 100% kinh phí; các trụ sở VKS Hoành Bồ, Tiên Yên, Móng Cái được địa phương hỗ trợ 50% kinh phí. Từng bước đáp ứng được nhu cầu công tác cho hai cấp kiểm sát, 13/14 VKS cấp huyện được trang bị xe ôtô; 100% VKS cấp huyện được lắp đặt hệ thống giao ban trực tuyến với VKSTC- VKS tỉnh...
Tòa án nhân dân tỉnh và trụ sở các Tòa án cấp huyện từng bước được đầu tư nâng cấp như: Lắp đặt cách âm, bố trí loa, đài cho các hội trường xét xử Tòa án tỉnh; xây mới trụ sở Tòa án Cẩm Phả, Hải Hà; sửa chữa trụ sở Tòa án Hoành Bồ, Quảng Yên, Đông Triều, Hạ Long, Móng Cái… Đặc biệt, tỉnh đã thực hiện cơ chế hỗ trợ bồi dưỡng xét xử cho hội thẩm nhân dân từ mức 100 ngày đồng lên 200 ngàn đồng/người/ngày từ ngân sách tỉnh; hỗ trợ xét xử lưu động, đào tạo, tập huấn, mua sắm thiết bị, phương tiện phục vụ công tác, từng bước đáp ứng yêu cầu công tác. Hiện tại 11/14 Tòa án cấp huyện được trang bị xe ôtô; 100% được lắp đặt hệ thống giao ban trực tuyến với Tòa án nhân dân Tối cao và TAND tỉnh.
Cục Thi hành án dân sự tỉnh đang được đầu tư xây dựng mới trụ sở làm việc, một số chi cục thi hành án dân sự (Ba Chẽ, Bình Liêu, Quảng Yên) được hỗ trợ để sửa chữa trụ sở... . Tỉnh và các địa phương cũng quan tâm hỗ trợ trang bị các phương tiện phục vụ công tác, hỗ trợ đào tạo, tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ chấp hành viên.
Tuy nhiên, cơ sở vật chất của các cơ quan tư pháp nhìn chung chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ cải cách tư pháp, nhất là trong điều kiện thực hiện các đạo luật mới về tư pháp có hiệu lực từ 01/01/2018. Đó là trang thiết bị ghi âm, ghi hình phục vụ cho công tác điều tra, kiểm sát, xét xử chưa được trang bị đầy đủ, đồng bộ. Trại tạm giam, các nhà tạm giữ hiện cũng quá tải, chưa đúng quy chuẩn. Trụ sở tòa án một số địa phương đã xuống cấp, phòng xử án chưa đủ diện tích bố trí theo mô hình mới như: Đông Triều, Hoành Bồ, Hải Hà, Đầm Hà. Kho vật chứng của công an và cơ quan thi hành án dân sự các địa phương chưa đảm bảo diện tích, quy mô theo mẫu quy định. Một số cơ sở vật, thiết bị, phương tiện phục vụ công tác tư pháp còn thiếu như: nhà công vụ, xe ô tô, công cụ hỗ trợ..; chế độ chính sách đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ tư pháp, nhất là đội ngũ điều tra viên còn bất cập. Đặc biệt là hoạt động của đoàn Hội thẩm nhân dân cấp tỉnh và các địa phương còn khó khăn về kinh phí.
Trước những vấn đề này, tỉnh cũng đã có những kiến nghị, đề nghị các ngành tư pháp Trung ương quan tâm đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ quan tư pháp ở địa phương. Đồng thời, đổi mới cơ chế tiền lương và đãi ngộ đối với cán bộ tư pháp; quan tâm cân đối, bố trí biên chế cho các ngành tư pháp đảm bảo hợp lý, hiệu quả, nhất là đối với đội ngũ điều tra viên và cán bộ điều tra. Cùng với đó, tỉnh và các địa phương cũng cân đối ngân sách địa phương, có lộ trình, cơ chế hỗ trợ kinh phí phù hợp, góp phần đảm bảo cơ sở vật chất, trang thiết bị công tác cho các cơ quan tư pháp trong tình hình hiện nay.
Bảo Bình
