Thực hiện Nghị quyết T.Ư 4 (khoá X) “Về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020”, tỉnh đã xây dựng các chương trình, kế hoạch hành động với những cách làm và bước đi phù hợp. Nhờ đó đã phát huy có hiệu quả các nguồn vốn để các địa phương có biển, đảo đẩy mạnh phát triển toàn diện các lĩnh vực, tạo ra những bước chuyển biến quan trọng, khai thác ngày càng bền vững, hiệu quả tiềm năng, thế mạnh vùng biển, hải đảo của tỉnh.
Nhận thức đúng đắn, sâu sắc về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của kinh tế biển, đảo trong quá trình phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội cũng như củng cố quốc phòng - an ninh trong tình hình mới, triển khai Nghị quyết T.Ư 4 (khoá X) của Đảng “Về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020”, tỉnh đã đề ra Chương trình hành động với những cách làm và bước đi cụ thể, phù hợp, nhằm đầu tư cả về bề rộng và chiều sâu hệ thống cơ sở hạ tầng khu vực ven biển, hải đảo của tỉnh. Trong đó, trọng tâm là chỉ đạo các ngành, các địa phương tập trung phát huy, khai thác có hiệu quả mọi tiềm năng, thế mạnh của biển, ven biển, vùng biển đảo để phát triển mạnh các ngành kinh tế hàng hải, cảng biển và dịch vụ khai thác cảng biển, vận tải biển, đóng và sửa chữa tàu thuyền, phát triển nhanh và đa dạng các loại hình du lịch biển, ven biển, du lịch trên đảo; khai thác, nuôi trồng, chế biến thuỷ sản; hình thành các trung tâm kinh tế phát triển hướng ra biển, như Vân Đồn, Hải Hà, làm động lực thúc đẩy sự phát triển của vùng và toàn tỉnh; xây dựng huyện đảo Cô Tô thành trung tâm dịch vụ hậu cần đánh bắt hải sản xa bờ; tiến hành thăm dò, khai thác tài nguyên khoáng sản ở biển kết hợp chặt chẽ với bảo vệ tài nguyên biển, môi trường sinh thái biển, ven biển; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với giữ vững an ninh - quốc phòng và bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia trên vùng biển, đảo; đồng thời mở rộng quan hệ hợp tác cùng phát triển với các tỉnh lân cận trong nước, chủ động hội nhập, quan hệ hợp tác hữu nghị với các nước trong khu vực.
Để đưa những chủ trương đó trở thành hiện thực, những năm qua, tỉnh đã tập trung mọi nguồn lực đầu tư, xây dựng nhiều dự án, công trình mang tính chiến lược nhằm khai thác các tiềm năng của biển đảo, tạo ra những bước tiến mới trong đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân trên tuyến biển, đảo. Cụ thể là, thực hiện Quyết định số 289 (ngày 18-3-2008) và Quyết định 965 (ngày 21-7-2008) của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh đã triển khai hỗ trợ ngư dân mua sắm, nâng cấp phương tiện đánh bắt hải sản, kết quả đã có hàng trăm tàu thuyền khai thác và làm dịch vụ nghề cá của ngư dân được nâng cấp, sửa chữa, tạo điều kiện cho nhiều hộ ngư dân duy trì hoạt động đánh bắt xa bờ; hỗ trợ tiền dầu và mua bảo hiểm cho ngư dân với tổng số tiền hàng trăm tỷ đồng. Cùng với đó, tỉnh đã hỗ trợ đầu tư xây dựng một số công trình cơ sở hạ tầng phục vụ nuôi trồng thuỷ sản ở các xã nghèo, xã ven biển và xã đảo, tạo ra tiền đề vững chắc để phát triển lĩnh vực này. Thực hiện chủ trương này, nhiều năm nay, tỉnh đã tạo điều kiện cho các đơn vị, cá nhân vay vốn giải quyết việc làm, nhất là vay vốn nuôi tôm, ngọc trai, nhuyễn thể (tu hài, ngao, sò...) ở dọc tuyến biển và các huyện đảo. Tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư phát triển các cơ sở sản xuất con giống, thức ăn công nghiệp phục vụ nuôi trồng thuỷ sản. Đặc biệt là thời gian gần đây, tỉnh đang tập trung chỉ đạo các địa phương tập trung phát triển kinh tế thuỷ sản theo hướng thân thiện với môi trường, thông qua việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật ở các vùng bãi triều, hạn chế nuôi quảng canh, di chuyển các lồng bè ra khỏi khu vực bảo tồn di sản, khuyến khích nuôi các loài nhuyễn thể để bảo vệ hệ sinh thái vùng bờ. Tỉnh cũng khuyến khích và kêu gọi các nhà đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến thuỷ sản công nghệ cao tại các khu vực có sản lượng thuỷ sản lớn như Yên Hưng, Vân Đồn, Cô Tô, Đầm Hà, Hải Hà và Móng Cái.
Để phát triển nghề đánh bắt thuỷ sản cần phải xây dựng hệ thống cảng cá, các trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá, các khu neo đậu tránh trú bão tàu thuyền cho ngư dân tại các huyện, thị ven biển và huyện đảo. Do vậy, tỉnh đã chỉ đạo nghiên cứu và trình T.Ư phê duyệt về xây dựng các khu neo đậu tránh trú bão tàu thuyền ngư dân, các trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá tại các huyện, thị ven biển gồm Móng Cái, Yên Hưng, Tiên Yên, Hải Hà và huyện đảo Cô Tô; phát triển hệ thống chợ cá có quy mô vừa và nhỏ ở Thanh Lân (Cô Tô), Hạ Mai (Vân Đồn)... để tạo thêm nguồn thu cho ngân sách tỉnh. Đến nay, các dự án này đã và đang được thi công, vừa góp phần hạn chế những thiệt hại do thiên tai, vừa tăng cường khả năng phối hợp, liên kết trong khai thác, chế biến, tiêu thụ sản phẩm đánh bắt và khai thác trên biển. Từ năm 2008 đến nay, tỉnh đã lồng ghép một cách hợp lý các nguồn vốn đầu tư từ ngân sách tỉnh, Chương trình Biển đông - Hải đảo, Chương trình các xã bãi ngang, kết hợp với các chương trình hỗ trợ khác, ngân sách huyện và vốn huy động từ các thành phần kinh tế... để tăng cường phát triển kinh tế - xã hội. Tổng mức đầu tư cho các lĩnh vực liên quan đến phát triển kinh tế biển giai đoạn này là 6.928 tỷ đồng; trong đó ngân sách tỉnh là 5.080 tỷ đồng, vốn T.Ư hỗ trợ có mục tiêu là 1.246 tỷ đồng... Các công trình được đầu tư đã và đang đáp ứng tốt nhu cầu ổn định dân sinh, nâng cao dân trí vùng biển, đảo và ven biển, bảo đảm gắn kết chặt chẽ chiến lược phát triển kinh tế với chiến lược quốc phòng - an ninh trong tình hình mới, tạo nền tảng vững chắc để thu hút các dự án đầu tư vào khu vực này. Việc tổ chức đưa dân ra một số đảo lớn đã được tỉnh triển khai khá bài bản, đồng thời thực hiện tốt chính sách hỗ trợ hộ chính sách, hộ nghèo về nhà ở, đáp ứng được nguyện vọng của đông đảo nhân dân sinh sống trên các tuyến đảo. Trong quá trình triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn nói chung, khu vực biển, đảo nói riêng, tỉnh luôn chú trọng quy hoạch theo hướng hình thành các vùng đô thị gắn với khu công nghiệp ven biển, quy hoạch ngành, địa phương, nhằm phát triển đồng bộ, phù hợp hơn với đặc thù của từng vùng, miền cả về kinh tế - xã hội với quốc phòng - an ninh.
Từ khi thực hiện Nghị quyết T.Ư 4 đến nay, tình hình kinh tế - xã hội khu vực biển, hải đảo của tỉnh đã có bước chuyển toàn diện cả về bề rộng và chiều sâu, mở ra hướng đi và lộ trình thực hiện trong phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn; khẳng định tính đúng đắn khi thực hiện các mục tiêu Chiến lược biển đối với các địa bàn đặc thù của tỉnh, là cơ sở, động lực đưa tỉnh trở thành địa phương mạnh về biển, giàu lên từ biển, kết hợp với đảm bảo quốc phòng - an ninh vùng Đông Bắc của Tổ quốc.
Quang Minh
