Từ ngày 19 đến 23-9-2011, TAND tỉnh mở phiên toà xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với 39 bị cáo liên quan đến vụ khai thác trái phép trên 28.000 tấn than ở khu vực thuộc khai trường của Công ty TNHH MTV Than Mạo Khê (Đông Triều), gây thiệt hại gần 17 tỷ đồng. Trong số này có 7 bị cáo nguyên là lãnh đạo chủ chốt của Công ty TNHH MTV Than Mạo Khê bị xét xử về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, “Nhận hối lộ”.
Vụ việc xảy ra vào dịp Tết Nguyên đán Canh Dần 2010, một số đối tượng đã huy động hàng chục xe ủi, máy xúc, xe tải để tổ chức khai thác than trái phép tại 13 điểm trong ranh giới quản lý tài nguyên của Công ty TNHH MTV Than Mạo Khê; trong đó điểm gần nhất chỉ cách trạm kiểm soát của phòng bảo vệ Công ty khoảng 100m, các phương tiện đi chung tuyến đường vận chuyển than của Công ty.
Ngay những ngày đầu tháng 2-2010, khi lực lượng bảo vệ báo cáo về việc các đối tượng ngoài xã hội chuẩn bị phương tiện để đưa vào khai thác than tại các lộ vỉa vào Tết Nguyên đán 2010, nhưng Giám đốc Công ty là Nguyễn Viết Ngự đã không có biện pháp gì để ngăn chặn. Đến ngày 10-2-2010 (27 Tết), khi được báo cáo trong ranh giới mỏ đã có 9 điểm bị khai thác trái phép, Nguyễn Viết Ngự mới cho mời UBND huyện, Công an huyện Đông Triều, UBND các xã, thị trấn Yên Thọ, Hoàng Quế, Mạo Khê và đơn vị X91 họp để thông báo tình hình khai thác than trái phép và bàn biện pháp ngăn chặn. Tại cuộc họp này thống nhất giao cho Công ty Than Mạo Khê chủ trì, chủ động phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra, xử lý, sử dụng các phương tiện của Công ty để san lấp các điểm khai thác than trái phép. Chiều cùng ngày, Nguyễn Viết Ngự tổ chức họp, nhưng không chỉ đạo các bộ phận chức năng kiểm tra, xử lý, mà chỉ phân công các Phó Giám đốc Trần Văn Thiện, Phạm Văn Khôi, Nguyễn Văn Tuân, Uông Hồng Hải trực Tết, còn Ngự về nghỉ Tết với gia đình tại TP Hạ Long. Trong thời gian nghỉ Tết, hàng ngày Ngự được các Phó Giám đốc và Trưởng Phòng bảo vệ báo cáo qua điện thoại về tình hình khai thác than trái phép, nhưng Ngự không đến để kiểm tra, mà bỏ mặc hậu quả xảy ra. Ngày 3 Tết, Ngự về Mạo Khê chúc Tết, tiếp tục được báo cáo về tình hình khai thác than trái phép, nhưng vẫn không đến tận nơi để kiểm tra, mà điện cho Tuân bố trí xe máy san lấp, không đánh giá thiệt hại, không báo cáo cho Tập đoàn và các lực lượng chức năng biết. Sau khi việc khai thác than trái phép bị báo chí phanh phui, Ngự chỉ đạo hợp thức hoá sổ giao ca, nhật lệnh, sổ phản ánh tình hình, thống nhất nội dung báo cáo không trung thực. Đến ngày 30-3-2010, khi làm việc với các cơ quan chức năng của tỉnh, Ngự vẫn khẳng định không hề có số lượng máy móc, phương tiện vào khai thác than trái phép như báo chí nêu.
Sáng 29 Tết, Phó Phòng bảo vệ Phạm Duy Nghĩa cùng một số nhân viên phát hiện 15 điểm thuộc địa bàn xã Yên Thọ, thị trấn Mạo Khê đã bị nhiều đối tượng cho xe máy ủi, bốc xúc đất, đá để khai thác than trái phép; trong đó tại khu vực vỉa 9 cánh Nam (khu Đồi sắn), mặt vỉa than đã được xúc lộ ra khoảng 500m2, khối lượng than đã được bốc xúc rộng khoảng 300m3, sâu 3m. Nghĩa đã báo cáo cho Lê Khắc Hùng, trưởng phòng bảo vệ, nhưng vì Hùng đã “ăn tiền” của một số đối tượng khai thác than trái phép (40 triệu đồng), nên một mặt “bật đèn xanh” cho các đối tượng này tiếp tục khai thác, mặt khác chỉ đạo Nghĩa tăng cường kiểm tra ở khu vực khác. Đến khi thấy việc khai thác than ở đây diễn ra ồ ạt, không thể kiểm soát được, Nghĩa đã buông xuôi, bỏ mặc, không chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, dẫn đến khu vực do Nghĩa chịu trách nhiệm bảo vệ, các đối tượng khai thác than trái phép đã lấy đi một lượng lớn than.
Lê Khắc Hùng sau khi nhận được báo cáo của Nghĩa đã báo cáo lại với Phó Giám đốc trực Trần Văn Thiện. Sau đó Thiện đã báo cáo cho Giám đốc Nguyễn Viết Ngự và chỉ đạo phòng bảo vệ có công văn gửi Tập đoàn và UBND huyện Đông Triều báo cáo về tình hình hình diễn biến khai thác than trái phép trên, nhưng không chủ động phối hợp với chính quyền địa phương để tổ chức lực lượng ngăn chặn, mà phó thác cho lực lượng bảo vệ.
Trong những ngày nghỉ Tết, các phó giám đốc chỉ trực ban ngày, ban đêm về nhà nghỉ. Phạm Văn Khôi, Nguyễn Văn Tuân, Uông Hồng Hải tuy trong thời gian trực có cùng với bảo vệ đi kiểm tra, thấy có khai thác than trái phép, nhưng không vào tận nơi để kiểm tra, không phối hợp với chính quyền địa phương để có biện pháp ngăn chặn.
Sau khi vụ việc bị vỡ lở, lãnh đạo Công ty Than Mạo Khê biện minh rằng đây là một vụ “cướp than” trắng trợn của những đối tượng giang hồ, do lực lượng bảo vệ của đơn vị quá mỏng nên không ngăn chặn được. Tuy nhiên, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh đã xác định trong vụ việc này có sự thông đồng, móc ngoặc giữa các đối tượng khai thác than trái phép với một số cán bộ của Công ty Than Mạo Khê. Nhóm 7 bị cáo nguyên là lãnh đạo chủ chốt của Công ty Than Mạo Khê (Giám đốc, 4 phó giám đốc, trưởng, phó phòng bảo vệ) bị xét xử về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, riêng bị cáo Lê Khắc Hùng bị xét xử thêm về tội “Nhận hối lộ”.
Hội đồng xét xử đã tuyên phạt: Nguyễn Viết Ngự, Trần Văn Thiện mỗi bị cáo 10 tháng 27 ngày tù (đã chấp hành xong hình phạt); Lê Khắc Hùng 1 năm tù về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, 4 năm tù về tội “Nhận hối lộ” tổng hợp hình phạt là 5 năm tù; Uông Hồng Hải, Nguyễn Văn Tuân mỗi bị cáo 6 tháng cải tạo không giam giữ; Phạm Văn Khôi phạt cảnh cáo; Phạm Duy Nghĩa 9 tháng tù treo, thời gian thử thách 12 tháng.
Số bị cáo còn lại phạm tội “Vi phạm các quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên”, “Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có” cũng phải nhận những bản án đích đáng.
Yên Thanh
