Trong những năm qua, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng nhanh các công nghệ tiên tiến vào sản xuất. Tìm hiểu thực tế, chúng tôi nhận thấy, ở nhiều doanh nghiệp thuộc các tập đoàn kinh tế, các tổng công ty lớn, việc đổi mới công nghệ diễn ra với tốc độ nhanh, nhiều công nghệ hiện đại được chuyển giao đưa vào sản xuất mang lại hiệu quả cao.
Theo ông Nguyễn Quang Mâu, Tổng Giám đốc Công ty CP Viglacera Hạ Long, công nghệ là điều kiện rất quan trọng để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Ông Mâu cũng cho biết, từ năm 1999 đến nay, Công ty đã tập trung đầu tư công nghệ, thiết bị tiên tiến để đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất. Cụ thể là đầu tư công nghệ sấy nung nhanh tự động hoá hoàn toàn từ nghiền nguyên liệu đến nung đốt, phân loại thành phẩm; đầu tư 2 dây chuyền tại Nhà máy Cotto Giếng Đáy, nâng công suất lên 2 triệu m2/năm. Tại Nhà máy gạch Tiêu Giao, Công ty đã đầu tư hệ thống đốt dầu Fo số 2 để thay than. Nhờ vậy, không những chất lượng sản phẩm được nâng cao rõ rệt mà khối lượng sản phẩm cũng được tăng lên. Đến nay, Công ty đã có trên 30 loại sản phẩm, trong đó có 28 loại sản phẩm cao cấp. Gần đây, Công ty đã nghiên cứu và chế tạo thành công loại gạch nung ốp tường cỡ lớn không liên kết, giá trị 1kg đất sét ở loại sản phẩm này đã bằng giá trị 1kg xi măng (khoảng 9.000 đồng). Với công nghệ mới này, sản phẩm của Công ty đã được một số tập đoàn nước ngoài đặt hàng.
Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn nguồn vốn để đầu tư cho việc đổi mới công nghệ. Bên cạnh đó, có một nghịch lý là các doanh nghiệp không mặn mà với nguồn vốn do tỉnh hỗ trợ về lĩnh vực này bởi lượng kinh phí được nhận rất khiêm tốn. Theo thông tin từ Sở KH&CN, trong những năm gần đây, các đề tài, dự án thuộc lĩnh vực nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệp trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh thường chiếm tỷ lệ rất thấp (khoảng trên 10%) so với các đề tài phát triển ứng dụng khoa học công nghệ trong các ngành nông - lâm - ngư nghiệp. Giám đốc một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất VLXD đã thẳng thắn trao đổi: Để có đề tài, dự án nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệp thực sự rất mất thời gian, qua nhiều khâu trong khi nguồn hỗ trợ từ tỉnh chưa nhiều, doanh nghiệp vẫn phải chủ động bỏ vốn. Thời gian chờ cấp kinh phí cũng là vấn đề khiến các doanh nghiệp do dự trong việc xin hỗ trợ theo “kênh” đề tài, dự án.
Vì vậy, muốn nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệp, bản thân doanh nghiệp cần vận dụng nhiều mối quan hệ hợp tác để luân chuyển nguồn vốn linh hoạt. Theo đó, doanh nghiệp phải xác định rõ chiến lược đổi mới công nghệ. Từ đó, xác định thứ tự ưu tiên trong đầu tư và chuyển giao công nghệ để tạo ra sản phẩm công nghiệp chất lượng cao song chi phí bỏ ra ở mức có thể cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại đã có trên thị trường.
Đi đôi với yếu tố đổi mới công nghệ, để tạo ra được những sản phẩm công nghiệp chất lượng, hiện nay các doanh nghiệp còn gặp vướng mắc lớn trong vấn đề đào tạo con người làm chủ máy móc. Qua thống kê, hiện nay trên địa bàn tỉnh, 60% số lao động trong ngành công nghiệp là trình độ lao động phổ thông, chỉ đáp ứng được những yêu cầu cơ bản trong sản xuất. Số lao động có trình độ cao, đáp ứng tốt nhu cầu của nhà tuyển dụng chiếm một tỷ lệ rất nhỏ.
Trước những vấn đề nêu trên, tỉnh đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệp. Được biết, ngành Công nghiệp tỉnh đã và đang thực hiện nhiều biện pháp nhằm tăng cường hơn nữa chất lượng quản lý sản phẩm hàng hóa công nghiệp. Đó là, tăng cường xây dựng hệ thống tiêu chuẩn ngành, tiêu chuẩn Việt Nam cho các sản phẩm. Chú trọng đầu tư xây dựng nhiều đề tài khoa học về nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệp. Bên cạnh đó, việc phổ biến sâu rộng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng tiên tiến của thế giới đến các doanh nghiệp trên địa bàn phải được quan tâm đúng mức.
Cùng với những giải pháp nêu trên, các ngành chức năng như Công thương, KH&CN cần chủ động hơn nữa trong việc tranh thủ các chương trình hỗ trợ của trung ương cũng như quốc tế, đặc biệt là các chương trình tập huấn, đào tạo về quản lý chất lượng cho cán bộ cấp cơ sở. Điều này góp phần không nhỏ trong việc nâng cao hiểu biết về công tác quản lý chất lượng sản phẩm ở địa phương. Đây được coi là đối tượng mới được hướng tới của công tác phổ biến kỹ thuật quản lý chất lượng theo hệ thống của Bộ Công nghiệp. Ngành Công nghiệp tỉnh cần tiếp tục giới thiệu, hỗ trợ các doanh nghiệp phát huy hiệu quả của các phương pháp quản lý chất lượng như TQM, ISO 9000, HACCP... đầu tư sâu hơn vào các công nghệ quản lý tiên tiến có áp dụng công nghệ thông tin. Đưa các chương trình đào tạo, hỗ trợ các địa phương thông tin và kiến thức về các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến (5S, ISO 9000, IQM...). Không chỉ vậy, việc đẩy mạnh và tăng tốc công tác điều tra trình độ công nghệ sản xuất các sản phẩm ngành công nghiệp trong bối cảnh hiện nay là rất cần thiết. Bên cạnh đó, cũng cần có biện pháp nhằm tăng cường phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ trình độ cao và đội ngũ công nhân lành nghề. Cùng với những yếu tố nêu trên, việc đầu tư phát triển công nghệ cao một cách hợp lý, tập trung phải được chú trọng đặc biệt.
Tuy nhiên, bên cạnh nỗ lực của mỗi doanh nghiệp thì rất cần những cơ chế, chính sách hỗ trợ của tỉnh để Quảng Ninh ngày càng có nhiều sản phẩm công nghiệp đứng vững trên thị trường trong và ngoài nước.
