Bảo tàng Quảng Ninh được đầu tư lớn với mong muốn khai thác, phục vụ du lịch theo chủ trương chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh” của tỉnh. Tuy vậy, “con tàu” Bảo tàng Quảng Ninh từ ngày khánh thành đến nay gần như vẫn “giậm chân tại chỗ”. Để có cái nhìn toàn diện về vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Trần Trọng Hà, Giám đốc Bảo tàng Quảng Ninh.
- Thưa ông, ông có thể cho biết là từ khi đi vào hoạt động, Bảo tàng đã thu hút số lượng khách tham quan ra sao?
+ Từ ngày mở cửa (13-10-2013) đến nay. Bảo tàng đón gần 7 vạn lượt người, trong đó khách nước ngoài chiếm khoảng 15%, chủ yếu là khách Âu, Mỹ, chưa kể gần 5.000 khách, chủ yếu là khách Trung Quốc chỉ xem trưng bày ngoài trời. Số lượng khách nước ngoài đông như vậy cũng làm nhiều người… ngỡ ngàng. Theo đại diện Saigon tourist, đơn vị vẫn thường xuyên đưa khách du lịch tới đây, nếu bán vé 3USD/khách cũng là rất xứng đáng. Tất nhiên, bán vé được là điều quan trọng, nhưng tôi nghĩ có thể giữ chân họ ở đây nửa ngày còn quan trọng hơn nhiều đối với du lịch...
- Số khách đến Bảo tàng thời gian qua là hoàn toàn tự phát…?
+ Không hẳn vậy. Học sinh, sinh viên đến tham quan Bảo tàng là có chỉ đạo của tỉnh, của Sở GD-ĐT, của các trường học; khách du lịch đến cũng là từ sự chỉ đạo của Sở VH,TT&DL. Chỉ có một số ít khách Trung Quốc đi du lịch kiểu tự do và người dân trong và ngoài tỉnh muốn tìm hiểu thì tự đến.
- Chưa hoàn thiện trưng bày, Bảo tàng hiện có đảm bảo đủ các điều kiện để phục vụ khách du lịch không, thưa ông?
+ Bảo tàng khánh thành đi vào phục vụ nhân dân và du khách đã được 4 tháng, những phần đã làm xong được người xem đánh giá rất cao. Cơ sở vật chất được đánh giá tốt, từ các phương tiện giao thông (thang máy, thang cuốn...), thoát hiểm đến vệ sinh đạt tiêu chuẩn, không gian trưng bày đẹp. Bảo tàng được thiết kế hiện đại, có đẳng cấp quốc tế là điều được ghi nhận từ nhiều du khách nước ngoài và các công ty lữ hành từng dẫn khách tới đây. Còn về phần trưng bày thì nổi trội là khu lòng thuyền và khu cổ vật. Ở các nội dung trưng bày khác cũng có những điểm nhấn nhất định, tạo ấn tượng với du khách, như phần “cách mạng, kháng chiến” có bộ súng, pháo cổ, bộ tiền cách mạng, kháng chiến chẳng hạn...
Tuy nhiên, Bảo tàng hiện cũng còn những hạn chế quan trọng, như chưa có sơ đồ, bản đồ tham quan, hệ thống âm thanh, ánh sáng cũng chưa hoàn thiện. Các phần trưng bày còn dở dang nên chưa khép kín được các tuyến tham quan, vì vậy người xem có cảm giác bị hẫng. Những phần giới thiệu phụ trợ như phòng chiếu phim, các màn hình và màn hình cảm ứng còn trống về nội dung nên chưa phát huy hết tác dụng, tạo “lỗ hổng” khiến người xem ngơ ngác. Cái yếu nữa là đội ngũ hướng dẫn viên; tỉnh cần gấp rút cho Bảo tàng xây dựng đội ngũ này, nhất là các hướng dẫn viên giỏi ngoại ngữ với tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn, riêng thuyết minh tiếng Anh hiện tạm ổn, chỉ cần bồi dưỡng thêm. Rồi nhân viên kỹ thuật vận hành máy móc cũng rất cần thiết, bởi hệ thống máy móc của Bảo tàng không chỉ nhiều, mà còn được trang bị rất hiện đại nữa; bộ máy nghiên cứu khoa học hiện cũng chưa có gì. Đời sống của cán bộ, nhân viên thì hiện rất khó khăn. Tỉnh đã có Quyết định số 3568 (ngày 23-12-2013) về việc giao dự toán thu, chi ngân sách nhà nước năm 2014, trong đó Bảo tàng - Thư viện có nguồn vốn 6 tỷ đồng cho vận hành công trình mới, một phần trong khoản 18,6 tỷ đồng cấp riêng cho Bảo tàng để đảm bảo về bộ máy nhân sự. Nhưng đến nay, chúng tôi vẫn đang đợi phân khai, chưa biết khi nào sẽ nhận được nguồn kinh phí này. Để đảm bảo các khoản chi phục vụ cho hoạt động của Bảo tàng, trong đó có thuê vệ sinh, bảo vệ, tiền lương của các lao động hợp đồng, một số anh em khác trong cơ quan phải lấy danh nghĩa cá nhân đi vay ngân hàng để trang trải mấy tháng nay.
- Tiến độ trưng bày là vấn đề được nhiều người quan tâm, ông có thể cho biết, khi nào Bảo tàng sẽ hoàn thiện toàn bộ hệ thống trưng bày không?
+ Theo chỉ đạo của tỉnh thì cuối tháng 2, Sở VH,TT&DL phải xong đề cương trưng bày chi tiết. Trên cơ sở đó, Kiến trúc sư Salvado thiết kế trưng bày, sau đó BQL Đầu tư các công trình VHTT sẽ xây dựng theo thiết kế, Bảo tàng tiến hành trưng bày. Dự kiến đến hết tháng 6 tới sẽ trưng bày xong phần tự nhiên trong các ống núi, tiền sảnh tầng 1 và phần còn lại của khối hội nghị; 6 tháng cuối năm trưng bày xong phần dân tộc học, than, chuyên đề Bác Hồ với Quảng Ninh. Những phần đã trưng bày chủ yếu chỉ bổ sung phần nội thất như trần, tường, đèn, tủ... Như vậy, theo kế hoạch đến hết năm nay là hoàn thiện toàn bộ Bảo tàng Quảng Ninh.
Trong thời gian này, chúng tôi mong là các đơn vị sẽ tiến hành kiểu “cuốn chiếu”, đến đâu xong đến đấy để Bảo tàng có thể vừa hoàn thiện vừa vẫn có thể phục vụ khách tham quan.
- Vậy còn hướng khai thác thì sao, liệu có chuyện Bảo tàng đảm bảo “thu bù chi” chăng?
+ Tỉnh đã có chủ trương là phần nào hoàn thiện, có thể khai thác được thì cứ khai thác. Như vậy, “con tàu” Bảo tàng nhất định phải chạy và chạy tốt. Tôi mong trước mắt có thể bán vé cho khách du lịch đi theo các tour tuyến, còn các đối tượng khác vẫn miễn phí. Từ nay đến hết năm 2014, tạm thời ngân sách vẫn bao cấp cho Bảo tàng, phần thu được còn ít, để trang trải một phần. Còn sau năm 2014, Bảo tàng hoàn thiện trưng bày sẽ bước đầu phấn đấu thu bù chi khoảng 15-20%. Khi đi vào vận hành tổng thể, công trình sẽ cần khoảng 10-12 tỷ đồng/năm, nếu Bảo tàng khép tour với Vịnh Hạ Long, chỉ cần 1/7 số khách tham quan Vịnh (khoảng 1 triệu khách) tới tham quan Bảo tàng, với khoản cộng thêm vào giá vé thăm Vịnh thấp nhất là 10.000 đồng/người thì đã đảm bảo chi rồi.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!
Phan Hằng (Thực hiện)
