Đa sắc nhưng chưa đậm hương

So với nhiều ngành, tỷ trọng giá trị công nghiệp trong GDP của tỉnh chiếm khá cao, các sản phẩm khá đa dạng, phong phú. Tuy nhiên, những sản phẩm này chủ yếu là do khai thác tài nguyên khoáng sản tạo ra. Một số sản phẩm thuộc các ngành công nghiệp khác như: Cơ khí, điện, chế biến thuỷ sản, vật liệu xây dựng, chế biến thực phẩm... đã được biết đến trên thị trường song sức cạnh tranh chưa cao.

Với rất nhiều nỗ lực, các đơn vị thuộc ngành Công nghiệp Quảng Ninh đã và đang từng bước giải quyết khó khăn trong quá trình hội nhập, tự tăng cường năng lực cạnh tranh bằng chất lượng hàng hoá, nhằm xây dựng hình ảnh thương hiệu của mình.

Trước hết, phải kể đến nhóm ngành công nghiệp cơ khí. Đây là nhóm ngành có chủng loại sản phẩm rất đa dạng. Tuy năng lực sản xuất còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế, nhưng trong những năm qua, ngành cơ khí đã đóng góp ngày càng nhiều vào sự phát triển của các ngành sản xuất khác như: nông nghiệp, thuỷ lợi, giao thông, xây dựng, chế biến nông, lâm, thuỷ sản...  Lĩnh vực máy và thiết bị công nghiệp sản xuất thiết bị toàn bộ, sản xuất dụng cụ và phụ tùng có nhiều khởi sắc và chiếm tỷ trọng khoảng 35 - 40% giá trị sản xuất. Nhìn chung, các sản phẩm và nhóm sản phẩm cơ khí có chất lượng khá tốt. Hầu hết các doanh nghiệp lớn trong ngành đều áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9000. Nhiều loại sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao như: xe ô tô và các máy móc phục vụ ngành mỏ, tàu thủy, cơ khí nông cụ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.

Điển hình là các sản phẩm của Công ty Công nghiệp ô tô - TKV. Doanh nghiệp này đã hợp tác cùng Công ty cổ phần Avtokraz (Ukraina) xây dựng một dây chuyền lắp ráp xe Kraz có trọng tải từ 8 tấn trở lên; hợp tác với Công ty cổ phần Kamaz (Liên bang Nga) để lắp xe Kamaz; hợp tác với hãng Scania (Thụy Điển) lắp xe ô tô tự đổ có tải trọng 35 tấn. Đây là các loại xe đã có uy tín lâu năm ở Việt Nam nổi tiếng với độ bền cao, thích hợp với mọi địa hình, sử dụng và sửa chữa dễ dàng, thuận lợi. Chất lượng xe ô tô lắp ráp tại Công ty được các chuyên gia đánh giá cao. Hiện tại, nhiều chi tiết của xe đã được sản xuất thành công tại Công ty như: thùng ben, thùng chứa dầu, vỏ xe. Một doanh nghiệp khác đó là Công ty TNHH một thành viên Đóng tàu Hạ Long (Tập đoàn Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam). Bằng việc tập trung đầu tư công nghệ kỹ thuật đóng tàu hiện đại, Công ty đã vươn lên chế tạo thành công những con tàu trọng tải 6.500 tấn, 12.500 tấn, tàu chuyên chở container 1.700 TEU. Hiện nay, Công ty đang thực hiện dự án đầu tư nâng cấp mở rộng sản xuất đến năm 2010. Các doanh nghiệp đóng tàu khác cũng đang đầu tư chiều sâu, từng bước phát triển ngành công nghiệp phụ trợ, nâng cao năng lực chế tạo và lắp đặt các loại thiết bị điện tử, hàng hải, điều khiển; sản xuất vật liệu trang trí nội thất tàu thuỷ...

Đối với công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng thì xi măng được coi là một điển hình trong việc chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 4 dự án nhà máy xi măng. Đó là dự án Nhà máy xi măng Cẩm Phả,  dự án Nhà máy xi măng Hạ Long, dự án Nhà máy xi măng Thăng Long và Nhà máy xi măng Lam Thạch. Hiện 3 Nhà máy đã đi vào sản xuất. Đáng chú ý là Nhà máy xi măng Cẩm Phả có sản lượng lớn nhất trên toàn tỉnh được đầu tư hệ thống dây chuyền thiết bị hiện đại do các tập đoàn nổi tiếng của Nhật Bản, Pháp, Đức cung cấp. Toàn bộ dây chuyền sản xuất, từ nhập nguyên liệu, cho tới nghiền, nung, trộn, kiểm tra chất lượng, đóng bao, xuất sản phẩm... được điều khiển, quản lý hoàn toàn tự động. Sản phẩm xi măng Cẩm Phả đã được Viện Khoa học Công nghệ xây dựng và các tổ chức giám định quốc tế SGS ITS kiểm định, đánh giá cao về chất lượng. Cuối tháng 3 vừa qua, xi măng Cẩm Phả xuất lô hàng đầu tiên sang thị trường châu Phi. Theo ông Hoàng Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty xi măng Cẩm Phả thì ngay từ khi vận hành, song song với việc tiêu thụ trong nước, Nhà máy đã tìm kiếm khách hàng ở châu Âu, châu Mỹ, châu Phi. Ông cũng cho biết, Nhà máy xi măng Cẩm Phả là doanh nghiệp đầu tiên của Việt Nam đã ký hợp đồng khung tiêu thụ sản phẩm Clinker và xi măng tại thị trường Mỹ và Nam Mỹ với sản lượng hàng triệu tấn mỗi năm.

Đối với ngành may mặc, nhìn chung đã được đổi mới khá nhiều về thiết bị, công nghệ. Do đó, chất lượng sản phẩm và giá thành có thể cạnh tranh được với các nước trong khu vực để đẩy mạnh xuất khẩu. Các doanh nghiệp ngành may mặc đã áp dụng và được cấp chứng chỉ hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001 : 2000.

Riêng nhóm sản phẩm công nghiệp chế biến trong đó có sản phẩm rượu bia và nước giải khát, là những sản phẩm được sản xuất từ những cơ sở sử dụng thiết bị công nghệ nhập ngoại của Đức và Đan Mạch nên chất lượng đạt cao. Những sản phẩm như bia Hạ Long, nước khoáng Quang Hanh… đang chiếm thị trường lớn trong tỉnh và trong nước. Ngoài hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001 : 2000, các đơn vị trong lĩnh vực này còn áp dụng các hệ thống quản lý đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm như GMP, HACCP...

Ở bình diện tổng thể, sản phẩm công nghiệp trên địa bàn tỉnh có sự đa dạng hóa, giá trị gia tăng trên một sản phẩm đạt cao. Tuy nhiên, so với mặt bằng chất lượng sản phẩm trong nước, sản phẩm công nghiệp của Quảng Ninh mới đạt trình độ trung bình và chưa thỏa mãn yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Những sản phẩm nêu trên chỉ là những đại diện tiêu biểu cho mỗi nhóm, ngành sản phẩm trong ngành công nghiệp tỉnh. Trên thực tế, những sản phẩm tương tự có tỷ lệ rất thấp. Ví như ngành công nghiệp cơ khí hiện tại có khoảng 100 sản phẩm thì chỉ có khoảng 10 sản phẩm có thương hiệu và chiếm thị phần lớn trên thị trường. Hay ngành sản xuất vật liệu xây dựng với trên 1.000 sản phẩm mới có 15 sản phẩm đạt chất lượng tiêu chuẩn trong nước và quốc tế…

Như vậy, để các sản phẩm ngành công nghiệp ngày càng  được nâng cao chất lượng, tăng lợi thế cạnh tranh, ngành công nghiệp tỉnh cần chủ động, tích cực hơn trong việc cải tiến, đổi mới, ứng dụng và phát triển khoa học công nghệ để tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, đặc biệt đối với các sản phẩm của ngành công nghiệp chủ lực.