Chiều 4/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Mức phạt cần phân hóa theo tính chất, mức độ và hậu quả vi phạm
Phát biểu tại hội trường, các ý kiến đại biểu tán thành với việc sửa đổi Luật và đánh giá dự thảo Luật lần này thể hiện rõ tinh thần đổi mới: giảm gánh nặng thủ tục cho người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn giữ được các nguyên tắc bảo vệ quyền công dân.
Tại dự thảo Luật điều chỉnh mức phạt tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.
Đồng tình với việc điều chỉnh mức phạt tối đa, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh Vĩnh Long cho rằng việc điều chỉnh mức phạt bảo đảm tính răn đe, tương xứng với lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được, nhất là đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy và những lĩnh vực có nguy cơ gây thiệt hại lớn cho cộng đồng. Tuy nhiên, đại biểu lưu ý cần phân biệt rất rõ giữa việc tăng mức phạt để tăng tính răn đe và việc tăng mức phạt nhưng không bảo đảm khả năng thi hành.
Đại biểu cho rằng, khi quy định khung tiền phạt đối với từng lĩnh vực, Chính phủ cần đánh giá tác động trên cơ sở ít nhất ba yếu tố: mức độ nguy hiểm của hành vi, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng thực tế của việc thi hành quyết định xử phạt.
Đặc biệt, cần ưu tiên áp dụng đồng bộ các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, buộc xử lý ô nhiễm, phá dỡ công trình vi phạm, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Đại biểu Đặng Ngọc Huy (Đoàn Quảng Ngãi) cũng cho rằng, tăng tính răn đe là cần thiết, nhất là đối với các hành vi cố ý vi phạm để thu lợi bất chính. Tuy nhiên, mức phạt chỉ mang lại hiệu quả thực sự khi đánh trúng nguyên nhân vi phạm và được thi hành nghiêm trên thực tế.
Đại biểu phân tích, vi phạm tiếp diễn còn xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như không bị phát hiện kịp thời, khâu xử lý thiếu kiên quyết, hoặc quyết định xử phạt không được thi hành đến nơi đến chốn.
Bên cạnh đó, đại biểu nhấn mạnh mức phạt phải đi đôi với khả năng thi hành.
Theo đại biểu, cần có sự phân biệt rõ ràng giữa hành vi cố ý vi phạm để trục lợi với các sai sót không cố ý; giữa hành vi gây hậu quả nghiêm trọng với các vi phạm thủ tục có thể khắc phục. Mức phạt cần được phân hóa theo các tiêu chí cụ thể, tránh việc áp dụng chung một mức tăng cho mọi lĩnh vực. Đối với các hành vi vi phạm nhằm thu lợi bất chính, đại biểu đề xuất giải pháp căn bản là phải loại bỏ triệt để lợi ích kinh tế từ hành vi sai phạm.
Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Điều 24 và Điều 25 theo hướng chỉ nâng mức phạt tối đa ở những lĩnh vực có cơ sở thực tiễn rõ ràng; phân hóa mức phạt tương xứng với lỗi, mức độ nguy hiểm và hậu quả của hành vi. Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế thu hồi lợi ích bất hợp pháp, khắc phục hậu quả và bảo đảm tính nghiêm minh trong thi hành quyết định xử phạt.
Kết hợp xử phạt với giáo dục, nâng cao hiệu quả phòng ngừa
Ở một góc độ khác, đại biểu Lê Thị Song An (Đoàn Tây Ninh) cho rằng, bên cạnh các hình thức xử phạt truyền thống như cảnh cáo hoặc phạt tiền, cần nghiên cứu bổ sung những hình thức xử lý mang tính giáo dục, phục hồi và hướng đến lợi ích cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm pháp luật.
Đại biểu dẫn chứng, theo thông tin báo chí phản ánh, Công an xã Phú Giáo, Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức cho gần 20 thanh thiếu niên từ 13 đến 16 tuổi có biểu hiện chuẩn bị đánh nhau tham gia dọn dẹp vệ sinh, chăm sóc các phần mộ tại nghĩa trang liệt sĩ.
Sau khi được tuyên truyền, giáo dục, hoạt động này nhận được sự đồng tình, ủng hộ, thể hiện cách tiếp cận mang tính nhân văn và giáo dục truyền thống yêu nước, giúp thanh thiếu niên nhận thức về trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng, đồng thời góp phần phòng ngừa những hành vi vi phạm pháp luật.
Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung hình thức xử phạt lao động phục vụ cộng đồng vào khoản 1 Điều 22, đồng thời xây dựng các quy định hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, phạm vi, thời gian và cơ quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện, bảo đảm việc áp dụng thống nhất, có kiểm soát, phù hợp với từng nhóm đối tượng và tính chất, mức độ vi phạm.
Nghiên cứu bổ sung hình thức lao động công ích thay thế phạt tiền
Phát biểu, giải trình làm rõ các nội dung đại biểu quan tâm, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an (đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo) cho biết: Về mức phạt tiền tối đa, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đề xuất quy định mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực cụ thể tại dự thảo Luật để phù hợp với tính chất, mức độ, quy mô, hậu quả của một số hành vi vi phạm trong các lĩnh vực. Trong đó, chỉ quy định mức phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức trong các lĩnh vực: kinh doanh bảo hiểm, cung cấp dịch vụ xác thực điện tử, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định danh và xác thực điện tử, bảo vệ môi trường…, để phù hợp với tính chất phức tạp, nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống hằng ngày, sức khỏe, an toàn của người dân đối với các hành vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực này.
Đồng thời, tiếp thu ý kiến của đại biểu, cơ quan soạn thảo đề xuất bỏ quy định mức phạt tiền cao hơn nhưng không quá 2 lần mức phạt chung đối với địa bàn khu vực thành phố, để cùng một hành vi vi phạm sẽ áp dụng thống nhất một khung hình phạt trên phạm vi cả nước.
Đối với hình thức này, các nội dung cụ thể như loại hình lao động công ích, thời gian thực hiện và cách thức áp dụng sẽ được nghiên cứu, quy định phù hợp trong nghị định của Chính phủ, nghị quyết hoặc báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét.
Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát kỹ các nội dung và tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự án Luật, bảo đảm đủ điều kiện trình Quốc hội.
