Nhà đầu tư trong nước lần lượt trắng tay nhìn cổ phần “vàng đen” về hết tay nhà đầu tư nước ngoài. Vì đánh giá quá thấp hay vì không mấy mặn mà?
Những phép thử lần lượt thành công đến bất ngờ đã diễn ra trên sàn Hà Nội. Ngành than đang chứng minh một lực hút mà nhiều nhà đầu tư trong nước không ngờ tới.
Quá tam ba bận
Tháng 12-2005, Than Núi Béo nổ phát súng đầu tiên, khi tất cả số cổ phần chào bán đều về hết tay các nhà đầu tư nước ngoài. Đầu tháng 10 này, Than Cọc Sáu tiếp tục tạo “sửng sốt” thứ hai khi có tới 80% lượng cổ phần chào bán không thuộc về nhà đầu tư trong nước. Và đầu tuần này, đến lượt Than Đèo Nai đi theo xu hướng đó với trên 99% thuộc về vốn ngoại.
Quá tam ba bận. Ba phiên đấu giá trên đều chung một kết quả ấn tượng, khẳng định sức hút cổ phiếu của những doanh nghiệp khai thác “vàng đen”.
Trở lại phiên đấu giá cổ phần than Núi Béo, giá khởi điểm là 10.000 đồng/cổ phần. Một mặt hàng mới được chào bán, nhà đầu tư trong nước khá dè dặt. Phiên đấu giá này thực sự là một phép thử.
Có 214 thành viên tham gia đấu giá 1,2 triệu cổ phần của Than Núi Béo với lượng đặt mua gấp gần 10 lần lượng chào bán. Điều bất ngờ là có 2 tổ chức đầu tư đã đặt mua với giá cao ngất ngưởng: 28.200 đồng và 30.200 đồng/cổ phần (thay vì mức mà nhiều nhà đầu tư cho là chắc ăn với 20.000 đồng/cổ phần). Tất nhiên, 2 tổ chức đó đã giành quyền mua toàn bộ số cổ phần chào bán của Than Núi Béo. Đáng chú ý là họ đều là nhà đầu tư nước ngoài.
Trong phiên đầu tiên, nhà đầu tư trong nước trắng tay. Phiên thứ hai, vừa diễn ra đầu tháng 10 này, là đấu giá cổ phần Than Cọc Sáu.
Có tới 451 nhà đầu tư đăng ký tham gia đấu giá với tổng khối lượng cổ phần đăng ký mua lên tới 16 triệu cổ phần, gấp 8 lần so với tổng khối lượng cổ phần chào bán (2 triệu). Trong đó, có 25 nhà đầu tư là tổ chức đặt mua với khối lượng 11,425 triệu cổ phần, tương đương 71,3% tổng khối lượng cổ phần đăng ký mua.
Một bất ngờ lớn đã xẩy ra khi giá đấu thành công cao nhất lên tới 53.000 đồng/cổ phần (gấp 5 lần so với giá khởi điểm), giá đấu thành công thấp nhất cũng cao gần gấp 3 lần giá khởi điểm (30.200 đồng/cổ phần). Đáng chú ý là một lần nữa các nhà đầu tư nước ngoài ắm gọn tới 80% lượng cổ phần chào bán. Than Cọc Sáu thắng lớn.
Và đầu tuần này, đến lượt Than Đèo Nai ra mắt. 1.600.000 cổ phần được đưa ra đấu giá, mệnh giá 10.000 đồng/cổ phần, giá khởi điểm là 10.500. Có 207 nhà đầu tư đăng ký tham gia đấu giá với tổng khối lượng đặt mua lên tới 8.962.700 cổ phần, gấp 5,6 lần khối lượng chào bán.
Tuy không bất ngờ lớn như Than Cọc Sáu nhưng giá đặt mua cao nhất đối với cổ phần Than Đèo Nai cũng lên đến 35.300 đồng/cổ phần. Chỉ có 3/207 nhà đầu tư trúng giá; và một lần nữa, 2 trong số đó lại là nhà đầu tư nước ngoài với… 99,93% số cổ phần nắm giữ. Chỉ còn lại một nhà đầu tư trong nước duy nhất trúng được 1.000 cổ phần.
Kén khách hay kén hàng?
Khi ngành than bắt đầu bán cổ phần ra công chúng, giới đầu tư đã dành sự quan tâm khá đặc biệt. Một nhà đầu tư tại Tp.HCM cho biết, do chỉ tổ chức đấu giá tại Hà Nội nên đã có một “làn sóng” chuyển vốn ra Bắc để thăm dò nguồn hàng mới này.
Tại phép thử đầu tiên, giá khởi điểm của cổ phần Than Núi Béo là 10.000 đồng. Nhiều nhà đầu tư tại Tp.HCM đã “Bắc tiến” với mức đặt khá phổ biến là 20.000 đồng/cổ phần. Họ tin chắc sẽ sở hữu mặt hàng mới để chờ đợi thành công như đã từng có ở ngành điện.
Tại phép thử thứ hai và thứ ba với cổ phần Than Cọc Sáu và Đèo Nai, mức 20.000 đồng tiếp tục được nhiều ý kiến tán đồng thông qua những dòng tin trao đổi trên thị trường.
Và qua cả ba phép thử, những mức giá trên đều trượt.
Rõ ràng “vàng đen” rất kén khách. Quyền chọn giá cao đã được khẳng định trên thực tế. Nhiều nhà đầu tư đồng tình về quyền đó vì mặt hàng này có tiềm năng.
Nhìn vào bản cáo bạch của cả ba doanh nghiệp trên đều thấy mức tăng trưởng khả quan, trên 20%. Tỷ lệ cổ tức tuy không cao, khoảng 12%, nhưng được đánh giá là ổn định. Và đặc biệt, giá cổ phiếu của ngành than được dự báo là có nhiều lợi thế trong tương lai và ít rủi ro.
Cũng như cổ phiếu ngành điện, cổ phiếu ngành than là hàng của ngành năng lượng. Trong khi giá dầu liên tục tăng cao, giá xăng trong nước đang theo hướng thả nổi, giá than dự báo cũng sẽ có nhiều thuận lợi. Và mới đây nhất, báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội đã đưa ra định hướng hạn chế xuất khẩu than và không bù lỗ giá than; theo đó giá than nhiều khả năng sẽ tăng trong tương lai gần.
Mặt khác, mặt hàng than không phải lo thị trường đầu ra. Nguồn tài nguyên càng khai thác càng cạn và tất nhiên sẽ trở nên đắt đỏ hơn. Đó là thực tế để cổ phiếu ngành này có quyền “kiêu”, kén khách.
Về phía nhà đầu tư, có nhiều lý do để giải thích về lượng trúng thầu quá ít ỏi trong ba cuộc đấu giá nói trên. Cùng giống như cổ phiếu ngành điện, cổ phiếu “vàng đen” được xem như trái phiếu, ổn định, không dễ sinh lời lớn trong ngắn hạn. Lợi nhuận cao chỉ có thể đến trong dài hạn, theo đó là yêu cầu trường vốn. Cái nhìn lâu dài này, yêu cầu lâu dài này có vẻ hợp hơn với nhà đầu tư nước ngoài.
Tất nhiên, cũng có cả nguyên nhân rụt rè. Thậm chí tại phiên đấu giá cổ phần Than Đèo Nai, có nhà đầu tư trong nước chỉ đặt mua ở mức đúng bằng giá khởi điểm: 10.500 đồng/cổ phần. Và cả nguyên nhân không mặn mà nữa. Nhiều trao đổi trong giới đầu tư đã “chậc lưỡi” với mức 20.000 đồng/cổ phần, được thì cũng tốt mà không được cũng không tiếc (!?).
Nhưng, có một nguyên nhân được nhiều nhà đầu tư chú ý: Tính độc lập trong tăng trưởng và lợi nhuận của những doanh nghiệp than nói trên còn lệ thuộc vào kế hoạch chung của Tổng công ty Than Việt Nam. Ngoài ra, điều mà nhà đầu tư cần cho quyết định của mình là những thông tin thăm dò, khai thác mới, mở rộng sản xuất… lại không được công bố đầy đủ.
