Trong bối cảnh hội nhập quốc tế diễn ra sâu rộng, các nguy cơ về xâm phạm an ninh quốc gia và tội phạm có tổ chức ngày càng phức tạp, với những hoạt động xuyên quốc gia, liên tỉnh, núp bóng doanh nghiệp, hoặc mạng xã hội để điều hành từ xa. Quảng Ninh là cửa ngõ giao thương quốc tế, khu vực biên giới trọng điểm, do đó yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hết sức cấp thiết, trong đó lực lượng An ninh điều tra (Công an tỉnh) giữ vai trò chủ đạo, trực tiếp phát hiện, điều tra, triệt phá các vụ án, đường dây xâm phạm an ninh quốc gia.
Một trong những chuyên án điển hình Công an Quảng Ninh là triệt phá đường dây tổ chức cho người nước ngoài nhập cảnh trái phép và cư trú bất hợp pháp trên địa bàn TP Hạ Long (cũ). Lợi dụng thời điểm dịch Covid-19 bùng phát, công tác kiểm soát biên giới phải thực hiện dàn trải, các đối tượng đã tổ chức đưa hàng trăm người vượt biên trái phép vào Việt Nam.
Cách thức tổ chức mang tính khép kín, nhóm đối tượng ở nước ngoài đóng vai trò tìm người, trong khi các đối tượng trong nước đảm nhiệm khâu đón, dẫn, bố trí nơi ở tại nhiều địa điểm khác nhau nhằm tránh bị phát hiện. Người nhập cảnh trái phép được chia nhỏ, di chuyển liên tục giữa các căn nhà, hạn chế tiếp xúc bên ngoài và được hứa hẹn bố trí việc làm với mức lương lớn. Từ tin báo của người dân về dấu hiệu bất thường trong cư trú, lực lượng An ninh điều tra (Công an tỉnh) đã nhanh chóng triển khai xác minh, kiểm tra, phát hiện hàng chục người không có giấy tờ hợp pháp; mở rộng điều tra, bóc tách toàn bộ đường dây với nhiều mắt xích liên quan.
Một chuyên án khác cũng tiếp tục được triệt phá liên quan đến đường dây đưa người Việt Nam xuất cảnh lao động trái phép sang nước ngoài. Các đối tượng sử dụng mạng xã hội làm công cụ chính để tiếp cận người lao động, đăng tải thông tin “việc nhẹ, lương cao”, sau đó đưa vào hệ thống trung gian nhiều tầng nấc. Người lao động phải nộp số tiền 13.000-18.000 USD/người, được tổ chức làm hồ sơ giả, hoặc hướng dẫn xuất cảnh trái phép.
Đây không chỉ là hành vi môi giới lao động trái phép đơn thuần, mà là một đường dây có tổ chức chặt chẽ, có sự phân công vai trò rõ ràng và có đối tượng cầm đầu điều hành từ xa, thậm chí bỏ trốn ra nước ngoài khi bị phát hiện. Bằng các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng công an đã lần theo dòng tiền, dữ liệu liên lạc và hành trình di chuyển, qua đó làm rõ toàn bộ hệ thống, khởi tố hàng chục bị can, thu hồi tài sản liên quan.
Ở một lĩnh vực khác, đường dây sản xuất, mua bán và lưu hành tiền giả liên tỉnh cũng cho thấy mức độ tinh vi của tội phạm trong giai đoạn hiện nay. Các đối tượng không trực tiếp giao dịch, mà sử dụng tài khoản mạng xã hội ảo, tài khoản ngân hàng trung gian để che giấu danh tính, đồng thời chia nhỏ các công đoạn, từ vận chuyển, đến tiêu thụ để tránh bị phát hiện. Từ những vụ việc đơn lẻ ban đầu, lực lượng An ninh điều tra phân tích dữ liệu điện tử và giao dịch tài chính, qua đó bóc gỡ toàn bộ đường dây, thu giữ số lượng lớn tiền giả chưa kịp đưa ra thị trường.
Điểm chung nổi bật của các vụ án là tính chất xuyên quốc gia, liên tỉnh, được tổ chức theo mô hình phân tầng, sử dụng công nghệ và không gian mạng để che giấu hành vi phạm tội. Các đường dây không tồn tại theo dạng cá nhân rời rạc, mà là hệ thống có cấu trúc, có điều hành, có trung gian và có cơ chế đối phó lực lượng chức năng.
Từ thực tiễn đấu tranh cho thấy, vai trò của lực lượng An ninh điều tra không chỉ nằm ở việc khởi tố, điều tra, mà quan trọng hơn là khả năng phát hiện sớm dấu hiệu hình thành đường dây. Thông qua công tác nắm tình hình địa bàn, tiếp nhận tin báo của quần chúng và phân tích dữ liệu nghiệp vụ, lực lượng đã chủ động xác lập chuyên án, tổ chức đấu tranh theo hướng bóc tách toàn bộ hệ thống tội phạm thay vì xử lý đơn lẻ từng đối tượng.
Quá trình này đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh và khả năng phối hợp đa lực lượng, đồng thời kết hợp giữa nghiệp vụ truyền thống và các phương pháp điều tra hiện đại như phân tích dòng tiền, dữ liệu điện tử và dấu vết trên không gian mạng. Mỗi chuyên án làm rõ không chỉ giúp xử lý hành vi phạm tội mà còn cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ dự báo, phòng ngừa, nhận diện phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm trong tình hình mới.
Đại tá Nguyễn Đức Hán, Trưởng Phòng An ninh điều tra (Công an tỉnh) cho biết: Công tác đấu tranh với các loại tội phạm hiện nay đòi hỏi phải chủ động nắm chắc tình hình từ cơ sở, kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm ngay từ khi mới manh nha hình thành, đồng thời tăng cường phối hợp trong và ngoài nước để xử lý triệt để các đường dây có tổ chức, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Bởi, không chỉ là lực lượng trực tiếp đấu tranh với các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia và tội phạm có tổ chức, chúng tôi xác định rõ trách nhiệm đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa chiến lược, góp phần giữ vững an ninh chính trị trên địa bàn.
