Không phải là tỉnh nông nghiệp nhưng với nguồn tài nguyên du lịch sinh thái phong phú, những cánh đồng lúa, vườn cây ăn quả, trang trại nuôi trồng thủy sản, làng nghề truyền thống... chính là những lợi thế để Quảng Ninh phát triển du lịch gắn với nông nghiệp.
Sản phẩm du lịch hấp dẫn
Phát triển du lịch gắn với nông nghiệp không phải loại hình du lịch mới ở Quảng Ninh. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 1 khu du lịch, 33 tuyến, 87 điểm du lịch địa phương đã được UBND tỉnh ban hành quyết định công nhận. Trong đó, một số điểm du lịch gắn với nông nghiệp đã được UBND tỉnh công nhận là điểm du lịch phụ trợ trong tuyến du lịch như: Điểm du lịch làng quê Yên Đức (TX Đông Triều); làng nghề gốm sứ Đông Triều; làng nghề truyền thống Hưng Học (phường Nam Hòa, TX Quảng Yên); thiên đường hoa Quảng La và các điểm phụ trợ trang trại hoa lan Đồng Ho, khu trồng cây ăn quả chất lượng cao xã Dân Chủ, cánh đồng rau, hoa chất lượng cao xã Lê Lợi (huyện Hoành Bồ); nuôi cấy ngọc trai tại vụng Tùng Sâu (Vịnh Hạ Long); khu đồi trà hoa vàng, ba kích tím ở huyện Ba Chẽ.
Thực tế cho thấy, trong các điểm du lịch gắn với nông nghiệp được cho là thành công, thu hút du khách đến nhiều nhất trong thời gian qua phải kể đến là mô hình du lịch làng quê Yên Đức, TX Đông Triều. Được đưa vào khai thác từ cuối năm 2011, đến nay mô hình du lịch làng quê Yên Đức do Công ty CP Du lịch Sen Á Đông đầu tư xây dựng đã đạt được những thành công nhất định và được du khách đánh giá cao. Đến với du lịch làng quê Yên Đức, ngoài phong cảnh thanh bình, yên ả của một làng quê thuần nông, điều làm du khách bất ngờ nhất đó là những người nông dân thực thụ tham gia làm du lịch. Hoạt động du lịch phát triển không chỉ giải quyết việc làm, cải thiện cuộc sống mà còn giúp người dân giữ gìn, bảo tồn những nét đẹp văn hóa độc đáo của quê hương mình.
Từ mô hình du lịch làng quê Yên Đức cho đến những mô hình trang trại, trồng cây ăn quả... tại một số địa phương cho thấy, du lịch gắn với nông nghiệp đã đem lại hiệu quả kinh tế, xã hội cho địa phương, doanh nghiệp. Sự tham gia trực tiếp của người dân trong các hoạt động du lịch nông nghiệp tạo nên sự phong phú, hấp dẫn của các sản phẩm du lịch, đồng thời đem lại thu nhập cao hơn cho bà con nông dân bên cạnh hoạt động nông nghiệp thuần túy.
Đây cũng được coi là một phương thức xóa đói giảm nghèo đặc biệt tại những cộng đồng khó khăn, tạo thêm nguồn sinh kế, việc làm ổn định, cải thiện đời sống của nông dân, giúp người dân gắn bó với quê hương hơn.
Để phát triển bền vững
Bên cạnh những mô hình du lịch gắn với nông nghiệp hiệu quả, thu hút sự quan tâm của du khách, nhiều mô hình du lịch gắn với nông nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn mang tính tự phát mà chưa có chiến lược phát triển lâu dài, thu hút được sự tham gia trực tiếp của người dân địa phương. Kỹ năng giao tiếp, chuyên môn nghiệp vụ, du lịch của người dân tham gia du lịch nông nghiệp còn hạn chế. Thêm nữa, sản phẩm chưa rõ tính đặc trưng và chưa thu hút nhiều doanh nghiệp lữ hành tham gia. Cùng với đó, việc quảng bá xúc tiến hầu như chưa được thực hiện, cơ sở vật chất, hạ tầng phục vụ du lịch nông nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu, các điểm đến còn rời rạc, chưa có sự liên kết, phối hợp chặt chẽ.
Phát huy thế mạnh tiềm năng và lợi thế, để xây dựng mô hình nông nghiệp gắn với du lịch thành những sản phẩm du lịch đặc sắc, ngành Du lịch tỉnh đã chủ trì cùng các ngành, đơn vị, địa phương liên quan tiến hành khảo sát một số mô hình phát triển nông nghiệp tại các địa phương trên địa bàn. Theo đó, đến hết quý III/2018, Sở Du lịch sẽ tiến hành khảo sát mô hình phát triển nông nghiệp bao gồm cả nông nghiệp truyền thống và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Sau đó sẽ tiến hành lựa chọn một số mô hình sản xuất nông nghiệp để xây dựng đề án thí điểm phát triển nông nghiệp gắn với du lịch, tạo ra những sản phẩm du lịch nông nghiệp mang tính đặc thù, hấp dẫn.
Ban Xây dựng nông thôn mới của tỉnh cũng đã tổ chức thí điểm các đoàn công tác đến tham quan, học tập theo tuyến nông nghiệp với những sản phẩm OCOP như: Tuyến Đông Triều - Uông Bí - Hạ Long (tham quan vùng cây na dai của xã An Sinh, nếp cái hoa vàng, rừng mơ và nơi sản xuất rượu mơ Yên Tử, Thượng Yên Công - Uông Bí, Làng quê Yên Đức - Đông Triều); tuyến Quảng Yên - Hoành Bồ (sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP, sản xuất hoa ly); tuyến Vân Đồn - Cẩm Phả (khu chăn nuôi Thiên Thuận Tường, Công ty Sản xuất dược liệu Đông Bắc của Cẩm Phả, vườn cam của Hợp tác xã nông trang Vạn Yên); tuyến Tiên Yên - Bình Liêu (khu sản xuất tôm giống, hợp tác xã mật ong Tiên Yên; Hợp tác xã phát triển xanh Húc Động làm miến dong); tuyến Hải Hà - Móng Cái (khu trồng chanh đào xã Hải Đông, sản xuất tôm giống của Công ty MTV Nông - lâm - ngư).
Với sự cạnh tranh ngày càng gia tăng trên thị trường du lịch trong và ngoài nước, ngành Du lịch Quảng Ninh cũng đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là sản phẩm du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Vì vậy, việc đầu tư phát triển du lịch nông nghiệp ở Quảng Ninh là hết sức cần thiết góp phần nâng cao chất lượng và tính hấp dẫn của chương trình du lịch, nâng cao đời sống người dân và tạo ra những sản phẩm du lịch đặc sắc để thu hút khách.
Để làm được điều đó, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ban, ngành của tỉnh, chính quyền các địa phương và sự hưởng ứng tích cực của tổ chức doanh nghiệp du lịch, đơn vị lữ hành, các cơ sở canh tác và cộng đồng dân cư.
Thu Nguyên
Ý kiến người trong cuộc
Ông Lê Bình Phượng, Phó Chủ tịch UBND huyện Đầm Hà: "Du lịch gắn với nông nghiệp là một hướng đi rất hay"
Không được thiên nhiên ưu đãi nhiều về tài nguyên du lịch như một số địa phương khác trong tỉnh, nhưng Đầm Hà cũng có những thế mạnh riêng để phát triển du lịch. Đối với một huyện ven biển miền núi, cơ cấu kinh tế chủ đạo là nông nghiệp như Đầm Hà (chiếm khoảng 80%) thì du lịch gắn với nông nghiệp là một hướng đi rất hay, góp phần thúc đẩy nông nghiệp địa phương phát triển. Theo tôi, để quảng bá các sản phẩm OCOP của địa phương đến người tiêu dùng một cách nhanh nhất là thông qua con đường du lịch, từ đó tạo lan tỏa rộng rãi và góp phần thúc đẩy sản phẩm kinh tế nông nghiệp của địa phương ngày càng phát triển.
Hiện nay, Đầm Hà đang tích cực kêu gọi các nhà đầu tư phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái gắn liền với du lịch trải nghiệm ở thác Bạch Vân, du lịch về cộng đồng, du lịch lịch sử văn hóa ở khu di tích rừng cò, núi Hứa, chùa Sâu. Đặc biệt, phát triển các sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp như: Tham quan mô hình nuôi tôm công nghệ cao (xã Đại Bình); nuôi cá nước lạnh ở thôn Tầm Làng, xã Quảng An; trồng trà hoa vàng, chế biến các sản phẩm nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm... Tuy nhiên để phát triển được du lịch nông nghiệp cần có sự tham gia của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các địa phương trong huyện. Điều rất quan trọng là sự vào cuộc tích cực của cộng đồng dân cư, đặc biệt là các nhà đầu tư, doanh nghiệp du lịch.
Ông Đoàn Văn Dũng, Tổng Giám đốc Công ty CP Du thuyền Đông Dương (TP Hạ Long): "Phát huy lợi thế địa phương, cho lợi ích lâu bền"
Được ví như "Việt Nam thu nhỏ”, Quảng Ninh có nhiều giá trị văn hóa đặc sắc các vùng miền. Nhiều địa phương có tiềm năng rất lớn phát triển loại hình du lịch nông nghiệp, cộng đồng như: Đông Triều, Quảng Yên... Vì thế, phát triển du lịch nông nghiệp, phát huy giá trị cộng đồng, bản sắc địa phương là một hướng đi rất đúng đắn.
Chúng tôi cho rằng, việc phát triển du lịch nông nghiệp, cộng đồng cần có sự quan tâm, đầu tư bài bản, sự tập hợp thống nhất kiến thức, cách làm... để đưa ra một mô hình chuẩn. Với nguồn lực lớn như vậy, doanh nghiệp không thể đủ lực, mà cần có thêm hỗ trợ từ nhiều phía. Trong đó, cần quan tâm phát huy vai trò 3 bên: Chính quyền - doanh nghiệp - người dân; sự hỗ trợ, tham vấn của chuyên gia, nhà khoa học... Điều này sẽ cân bằng quyền lợi, trách nhiệm cũng như đảm bảo các sản phẩm đưa ra có tính khoa học, sát thực hơn. Đồng thời, doanh nghiệp cũng rất mong muốn sự chia sẻ trách nhiệm, tầm nhìn dài hạn, sự quan tâm của Nhà nước, việc đầu tư hạ tầng... Có như thế sản phẩm mới hấp dẫn, bền vững và quan trọng hơn là đem lại sức sống lâu bền.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin TX Đông Triều: "Gắn phát triển du lịch với thế mạnh về nông nghiệp"
Đông Triều có thế mạnh về nông nghiệp, chúng tôi chú trọng, định hướng xây dựng các mô hình phát triển kinh tế này gắn với hoạt động du lịch. Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, Đông Triều đã định hướng chính cho du lịch Đông Triều là du lịch nông nghiệp, khám phá trải nghiệm làng quê, trồng rau, vườn cây ăn quả.
Để làm được điều đó, địa phương đã có những hành động cụ thể: Tổ chức nhiều hoạt động khảo sát và xây dựng thành công các điểm đến du lịch, điển hình như làng quê Yên Đức; phối hợp với Sở Du lịch thẩm định một số tuyến điểm đăng ký mới như mô hình rau thuỷ canh của Công ty Tân Việt Bắc, mô hình Quảng Ninh Gate… Địa phương cũng đã và đang thúc đẩy mạnh mẽ các mô hình vườn đồi trồng cây ăn quả tập trung ở Việt Dân, rau thủy canh Tân Việt Bắc, mô hình chăn nuôi ở Bình Khê; điểm đến Quảng Ninh Gate cũng đang xây dựng mô hình múa rối nước, trải nghiệm một ngày làm nông dân... Điều đáng mừng là không ít trong số các điểm du lịch này, mùa hè qua đã thu hút một lượng lớn du khách, học sinh về tham quan, trải nghiệm.
Ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Chi nhánh Green Viet Long, Công ty CP Đầu tư Xây dựng Việt Long: "Doanh nghiệp sẵn sàng tham gia mô hình, đa dạng hóa hướng đầu tư"
Là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, cung cấp đến tay người tiêu dùng những sản phẩm xanh và an toàn, nên chủ trương phát triển du lịch nông nghiệp hoàn toàn trùng khớp với ý tưởng kinh doanh của doanh nghiệp chúng tôi trong giai đoạn hiện nay. Bên cạnh mô hình nông nghiệp thu sản phẩm trực tiếp, chúng tôi muốn xây dựng thương hiệu cho những sản phẩm của mình theo một cách mới mẻ hơn. Chính những vị khách tham quan sẽ trở thành sứ giả để quảng bá hình ảnh cho chúng tôi.
Ngoài việc ủng hộ và phối hợp thực hiện chủ trương, chính sách trong việc phát triển mô hình du lịch nông nghiệp, doanh nghiệp chúng tôi mong muốn có được phương án hỗ trợ một cách toàn diện từ việc xây dựng điểm đến, chính sách hỗ trợ về nghiệp vụ du lịch… để mỗi doanh nghiệp có cơ hội và điểm tựa để phát triển loại hình du lịch mới mẻ này.
Thu Hương - Tạ Quân (Thực hiện)
