Với cảnh quan thiên nhiên vô vùng đặc sắc, cùng những giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo, Vịnh Hạ Long đã 2 lần được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Và đầu năm 2012 này, Vịnh Hạ Long lại một lần nữa khẳng định giá trị của mình khi được tổ chức New7Wonders công nhận là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới. Với những giá trị ngoại hạng của mình, di sản Vịnh Hạ Long đã và đang là một địa chỉ có tầm quan trọng hàng đầu trên bản đồ du lịch Việt Nam và thế giới...
Những năm qua, song hành với việc phát triển du lịch, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị của Vịnh Hạ Long luôn được tỉnh Quảng Ninh coi trọng. Quảng Ninh luôn xác định, Vịnh Hạ Long là một tài sản vô giá mà thiên nhiên ban tặng cho con người và vùng đất nơi đây, nếu môi trường Vịnh Hạ Long ngày càng sạch hơn, cảnh sắc của Vịnh ngày càng đẹp thêm, các giá trị của di sản được bảo vệ, thì việc khai thác về kinh tế thông qua các hoạt động du lịch càng có hiệu quả. Chính vì vậy, kể từ khi Vịnh Hạ Long được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới lần đầu tiên (1994) cho đến nay, Quảng Ninh đã chỉ đạo các cấp, ngành, địa phương đẩy mạnh công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long. Theo đó, các cơ chế, chính sách và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phục vụ công tác quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di sản từng bước được nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện. Tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, chương trình hành động chuyên đề về Vịnh Hạ Long, trong đó có nhiều giải pháp quyết liệt và tích cực để bảo tồn và phát huy giá trị di sản, nâng cao vị thế và sự hấp dẫn của Vịnh Hạ Long ở trong nước cũng như ở nước ngoài.
Đặc biệt, tiềm năng, giá trị Vịnh Hạ Long tiếp tục được nghiên cứu làm rõ và được quản lý bảo tồn có hiệu quả. Công tác tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường ngày càng được nâng lên rõ rệt. Việc phối hợp tuyên truyền, giáo dục được tập trung vào các đối tượng: ngư dân, những người tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội trên và ven bờ Vịnh, khách du lịch v.v.. Cũng như việc thực hiện xã hội hoá công tác bảo vệ môi trường tại một số khu dân cư làng chài ở xa đất liền như Vông Viêng, Cống Đầm v.v.. đã phát huy được hiệu quả.
Thành tựu nổi bật là sự chuyển biến, nâng cao nhận thức và trách nhiệm về bảo vệ môi trường di sản Vịnh Hạ Long của các cấp, các ngành, sự đồng thuận của các đối tác được hưởng lợi từ Vịnh mà việc di chuyển các hoạt động khai thác, sàng tuyển, vận chuyển, bốc rót than; hàng rời trên Vịnh Hạ Long và vùng ven bờ là một đột phá v.v.. Nhờ vậy, cảnh quan môi trường Vịnh Hạ Long tiếp tục được bảo vệ, tình hình an ninh, trật tự, an toàn trên Vịnh Hạ Long được giữ vững. Cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản được quan tâm đầu tư. Những năm gần đây, di sản Vịnh Hạ Long và các vùng phụ cận đã thu hút được hơn 40 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký đạt hơn 1 tỷ USD. Hàng chục ngàn tỷ đồng đã được các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài đầu tư phát triển các sản phẩm, dịch vụ du lịch tại di sản Vịnh Hạ Long. Nhiều tổ chức quốc tế đã quan tâm giúp đỡ triển khai thực hiện các dự án bảo vệ môi trường, hợp tác phát triển khoa học, công nghệ, đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực, định hướng giữ gìn các giá trị di sản và quy hoạch khai thác bền vững tại Vịnh Hạ Long.
Bên cạnh đó, các tuyến, điểm du lịch tham quan trên Vịnh cũng đã được nghiên cứu, mở rộng góp phần đáp ứng cơ bản nhu cầu của khách du lịch. Điều đáng nói, thời gian qua, UBND tỉnh cũng kịp thời chấn chỉnh công tác bảo vệ môi trường sinh thái, môi trường kinh doanh du lịch, tăng cường công tác quản lý các hoạt động dân cư, nhà bè, tàu du lịch trên Vịnh, tạo được sự ủng hộ, đồng thuận lớn trong đông đảo nhân dân và khách du lịch.
Vị thế và uy tín của Vịnh Hạ Long được nâng lên rõ rệt, đặc biệt sau khi Vịnh Hạ Long được công nhận là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới. Lượng khách đến tham quan Vịnh Hạ Long ngày càng tăng, 10 tháng đầu năm nay, Vịnh Hạ Long đón hơn 2,2 triệu lượt khách. Nguồn thu phí tham quan Vịnh Hạ Long và các nguồn thu từ dịch vụ du lịch đã góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của tỉnh và khu vực.
Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long vẫn còn một số hạn chế, bất cập trong quá trình thực hiện. Cơ chế, chính sách một số lĩnh vực quản lý di sản còn chưa phù hợp và đồng bộ. Việc thực hiện triển khai thực hiện các văn bản quy phạm liên quan đến Vịnh Hạ Long còn chưa hiệu quả, triệt để. Mặc dù, thời gian qua công tác bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long đã được tăng cường nhưng ý thức của một số bộ phận cộng đồng dân cư chưa cao, những vi phạm ảnh hưởng đến môi trường Vịnh vẫn còn tồn tại. Đối với công tác quản lý, giám sát các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dân cư nhà bè tuy đã được quan tâm nhưng vẫn còn tình trạng nhà bè neo đậu không đúng nơi quy định, nhà bè mới phát sinh, bán hàng rong, hải sản trái phép gây mất an toàn, an ninh trật tự, ảnh hưởng tới mỹ quan, môi trường sinh thái, môi trường Vịnh Hạ Long… Những tồn tại này đã phần nào làm giảm đi tính hiệu quả trong việc bảo tồn, phát huy giá trị Di sản, chưa tương xứng với giá trị, tiềm năng thế mạnh của Vịnh Hạ Long.
Để khắc phục những tồn tại này, nhằm nâng cao hơn nữa vai trò và hiệu quả quản lý nhà nước đối với Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, tạo sự chuyển biến về nhận thức và hành động của các cấp, ngành và cộng đồng dân cư đối với việc giữ gìn, bảo vệ di sản. Đồng thời tăng cường những giải pháp cụ thể để bảo tồn tốt các giá trị di sản, hoàn thiện triển khai quy hoạch đầu tư, tôn tạo, phát huy các tiềm năng thế mạnh của di sản một cách hiệu quả để Vịnh Hạ Long trở thành một trong những trung tâm du lịch quốc tế, góp phần quan trọng phát triển kinh tế - xã hội, Quảng Ninh đang xây dựng nghị quyết chuyên đề về việc tăng cường công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long giai đoạn 2013-2015. Cụ thể, mục tiêu đến năm 2013, 90% các nguồn gây ô nhiễm môi trường Vịnh Hạ Long được kiểm soát; giải quyết triệt để tình trạng đeo bám, bán hàng rong, ăn xin, cò mồi, ép giá đối với khách du lịch. Đến hết tháng 6-2014 hoàn thành việc sắp xếp, di dời dân cư nhà bè sinh sống trên Vịnh Hạ Long, 100% các nhà bè nổi và các công trình nổi được phép hoạt động trên Vịnh Hạ Long phải sử dụng vật liệu bền vững, không gây ô nhiễm môi trường. Năm 2015, 100% các nguồn gây ô nhiễm môi trường Vịnh Hạ Long được kiểm soát và xử lý; hoàn thành việc quy hoạch hệ thống cảng, bến tàu du lịch…
Vịnh Hạ Long, di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới không chỉ là niềm tự hào riêng của người dân Quảng Ninh mà còn với nhân dân cả nước và thế giới. Để Vịnh Hạ Long luôn xứng đáng là viên ngọc quý của nhân loại, việc tăng cường công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long là việc làm thường xuyên mà tỉnh Quảng Ninh luôn quan tâm, chú trọng, nhằm hướng tới bảo vệ lợi ích lâu dài đó là phát triển du lịch bền vững dựa trên nền tảng của di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới này.
Thu Nguyên
