Nhắc đến Ngã ba Đồng Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) - nơi “toạ độ chết” năm xưa, chúng ta nhớ ngay đến gương anh dũng hy sinh của 10 cô gái TNXP vào buổi chiều ngày 24-7-1968 (tức 26-6 năm Mậu Thân) khi họ mới mười tám, đôi mươi. Với tinh thần xả thân quên mình, hiên ngang trước mưa bom, bão đạn, các chị chính là biểu tượng của truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam...
Ở đó, 10 cô gái TNXP anh hùng, những cô gái bất tử bên dòng sông La, đã hoá thân vào đất, tên các chị đã thành tên chung: “Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc”…
Những giọt máu của các chị đã thấm sâu vào đất mẹ, góp phần dựng lên biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam kiên cường, bất khuất, trung hậu, đảm đang. Các chị thực sự là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ hôm nay và mãi mãi về sau noi theo, để sống xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các chị.
Nơi 10 cô gái TNXP đã chiến đấu, hy sinh nay là Khu di tích lịch sử, với nhiều công trình kiến trúc đặc biệt được xây dựng. Phần mộ của 10 cô gái TNXP nằm ở lưng chừng đồi Trọ Voi cao vút thông xanh, xung quanh có những cây bồ kết, cây bưởi được trồng cùng nhiều loài cây khác đâm chồi, nảy lộc, làm mát tâm hồn các chị.
Nguyễn Xuân
