Tiếp tục chương trình làm việc, chiều 20/11/2015 Quốc hội thảo luận ở Hội trường về Dự án Luật tín ngưỡng, tôn giáo; Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh có đại biểu Thượng tọa Thích Thanh Quyết tham gia phát biểu thảo luận.
Đại biểu Thượng tọa Thích Thanh Quyết cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban thường vụ Quốc hội về dự thảo Luật tín ngưỡng, tôn giáo, tuy nhiên ĐB cũng tham gia một số ý kiến như sau:
ĐB đánh giá rất cao dự thảo luật lần thứ 5 này vì đã có nhiều điểm mới, thông thoáng, tiến bộ hơn nhiều so với pháp luật hiện hành như việc mở rộng phạm vi chủ thể về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; quy định cụ thể về sự tham gia của các tổ chức tôn giáo trong lĩnh vực y tế, giáo dục, dạy nghề, từ thiện nhân đạo; bổ sung quy định về sinh hoạt tôn giáo của người nước ngoài vào Việt Nam; xây dựng chương trình quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo; quy định về các hành vi bị cấm trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo nhằm mục đích tránh sự lợi dụng. ĐB đề nghị Quốc hội tiếp tục cho phép các tổ chức tôn giáo được tham gia sâu sắc, rộng rãi vào hệ thống giáo dục quốc dân, chung tay cùng nhà nước xây dựng nhân cách đạo đức, văn hóa cho xã hội.
Về việc công nhận tổ chức tôn giáo, tại Khoản 1, Điều 18 và Điều 19 quy định hoạt động tôn giáo ổn định trong vòng 10 năm mới được cho phép. ĐB đề nghị cần làm rõ hơn nữa cơ sở nào để xác định thời gian như vậy. Quy định như vậy có thể khiến cho các tổ chức tôn giáo chưa được bình đẳng với các tổ chức xã hội khác, đôi khi bị hạn chế về quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo. Đề nghị cần phân biệt rõ hơn tổ chức tôn giáo được nhà nước công nhận với tổ chức tôn giáo được cấp đăng ký hoạt động khác nhau ở chỗ nào? Cần bổ sung làm rõ các quy định và sự khác nhau về địa vị pháp lý và cơ chế quản lý của 2 tổ chức tôn giáo trên để tránh sự lợi dụng tôn giáo. Đề nghị thời gian không nhất thiết phải là 10 năm như dự thảo luật, chỉ cần đầy đủ các yêu cầu là nên cho công nhận.
Về hoạt động tín ngưỡng tôn giáo có yếu tố nước ngoài, ĐB nhận xét đây là điểm hoàn toàn mới trong luật pháp tín ngưỡng tôn giáo ở nước ta. Đề nghị cần mở rộng hơn nữa vì quan hệ quốc tế của các tổ chức, cá nhân tôn giáo ngày càng ảnh hưởng lớn trên quốc tế. Vừa góp phần củng cố phát triển tổ chức, vừa là một kênh đối thoại về chính sách pháp luật của nhà nước ta về quyền con người và quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo. Vừa là một kênh để giao lưu văn hóa, tín ngưỡng tôn giáo, góp phần vào việc đối thoại và ngoại giao nhân dân một số vấn đề cụ thể sau: Bản thân tín ngưỡng tôn giáo là một phạm trù rất sâu, rất rộng, rất trìu tượng, bao hàm cả ý niệm tâm linh nằm trong tâm khảm, chỗ sâu kín nhất của mỗi cá nhân mà pháp luật không thể can thiệp được. Chỉ khi nào họ thể hiện ra ngoài bằng hành động cụ thể thì chúng ta mới biết để quản lý, quản lý nhà nước là quản lý những hoạt động đó. Đề nghị nên đổi tên luật là Luật hoạt động tín ngưỡng tôn giáo.
Về phần giải thích từ ngữ (Điều 2), ĐB đề nghị Ban soạn thảo cần làm rõ các khái niệm nhà tu hành, chức sắc, hoạt động tín ngưỡng tổ chức tôn giáo trực thuộc. Đề nghị tách khái niệm chức việc ra một khoản riêng, không nên ghép khái niệm chức sắc, chức việc lại với nhau. Khái niệm tín ngưỡng tôn giáo được sử dụng rất nhiều lần, xuyên suốt trong dự thảo luật. Nhưng chưa có cách giải thích tín ngưỡng là gì, tôn giáo là gì. Như vậy, sẽ không xác định được hoạt động tín ngưỡng là gì, hoạt động tôn giáo là gì, tổ chức tôn giáo là gì, cơ sở tôn giáo là gì v.v... Do đó, không thể làm rõ luật này đưa ra để quản lý cái gì. Sẽ không có đủ cơ sở để quy định các điều khoản trong luật. vì vậy, đề nghị Ban soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu lấy ý kiến của các cấp, các ngành có liên quan, các chuyên gia, các tổ chức tôn giáo để bổ sung giải thích thêm vào các từ tín ngưỡng, tôn giáo là gì. Để làm cơ sở chặt chẽ, mấu chốt cho việc xây dựng luật này.
Tại Khoản 3, đề nghị làm rõ hơn các cụm từ "chức sắc, chức việc", giải thích như trong dự thảo luật vẫn còn chung chung, chưa được đầy đủ; đề nghị giải thích cụm từ "tài sản hợp pháp" trong Điều 50 của dự thảo luật.
ĐB nhận định Pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo đã ra đời 10 năm, đã có nhiều điểm bất cập, nhất là xu hướng hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Nhiều quy định không còn phù hợp với thực tiễn nữa. Như vậy, hoạt động tín ngưỡng tôn giáo cần có một cơ sở pháp lý đầy đủ hơn để điều chỉnh cho phù hợp với Hiến pháp năm 2013, tương thích với các điều ước quốc tế. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tạo điều kiện để quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo với các giá trị dân chủ, văn minh của loài người và chủ nghĩa xã hội được phát huy. Giữ vững niềm tin của người có tín ngưỡng tôn giáo vào chính sách pháp luật của nhà nước. Việc xây dựng, ban hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo tại thời điểm hiện nay là rất cần thiết để đáp ứng với yêu cầu thực tiễn của xã hội.
Theo thống kê, nước ta có 95% dân số có tín ngưỡng, 27% dân số có tôn giáo, đây là con số rất lớn với hình thức và quy mô hoạt động đa dạng, phức tạp, rộng khắp cả trong nước lẫn quốc tế. Cho nên cần phải có một cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo cho xứng tầm, có quyền năng lớn, nhanh, nhạy để thuận tiện cho việc quản lý và giúp đỡ các tổ chức tôn giáo, tín ngưỡng phát triển. Vậy, cơ quan này phải là cơ quan trực thuộc vào Chính phủ, còn trong lúc chưa thành lập được cơ quan trực thuộc vào Chính phủ, đề nghị đừng nên chuyển đi đâu, cứ vẫn để ở Bộ Nội vụ; Ở Quốc hội thì nằm trong Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội. Vì vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo là vấn đề rất nhạy cảm. Có những lúc chỉ trong phút chốc phải xin sự chỉ đạo của Chính phủ. Hơn nữa, tôn giáo không phải chỉ là văn hóa mà uyên nguyên của nó là những triết thuyết, những học thuyết mang tính tư tưởng sâu sắc vì nhân sinh. Bản thân tôn giáo đã là cây đại thụ đứng một mình, không cần phải ghép vào đâu, nếu nay chuyển Bộ nọ, mai chuyển Bộ kia, bản thân các chức sắc tôn giáo và các cán bộ quản lý tôn giáo không biết rằng mình đang đứng ở đâu, bởi vì có an cư mới lập nghiệp.
Xuân Ninh (VP Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh)
