Quảng Ninh có lẽ là địa phương được Bác Hồ về thăm nhiều nhất (9 lần). Điều này cho thấy, sự quan tâm và tình cảm mà Bác Hồ dành cho Vùng mỏ thật nhiều. Thật may mắn, hạnh phúc cho những ai từng được đón Bác Hồ về thăm năm xưa. Nhân dịp 50 năm Ngày thành lập tỉnh, PV Báo Quảng Ninh đã tìm gặp để được nghe những người đã từng được đón Bác năm xưa kể chuyện về những lần đón Bác. Và thú vị thay là có những chuyện sau hơn 50 năm, bây giờ nhân chứng mới kể.
Bác phê bình nhưng vẫn thưởng cho đi máy bay
Ông Phạm Ngọc Chiến tuy chẳng biết ngày sinh tháng đẻ của mình nhưng nhờ người quen ở quê (Trà Đoài, Kiến Xương, Thái Bình) mà biết mình sinh năm 1929. Bởi từ hồi khoảng sáu tuổi, do nhà quá đông anh em nên ông phải đi ở cho địa chủ. Lớn lên, ông đi làm liên lạc cho cách mạng, rồi vào du kích và trở thành Bộ đội Cụ Hồ như một lẽ tự nhiên. Ông tham gia đánh nhiều trận, trong đó có cả trận Điện Biên Phủ. Rồi ông cũng có mặt trong đoàn quân về tiếp quản Khu mỏ năm 1955.
Ông Chiến kể, ông ba lần được đón Bác Hồ, hai lần đầu (năm 1960 và năm 1961) đón Bác ở Móng Cái, lần thứ ba (1965) đón Bác ở Hồng Gai.
Trong những lần được đón Bác, ông Phạm Ngọc Chiến đều còn nhớ rất rõ những lời Bác dặn. Ngày 19 và 20-2-1960, về thăm đồng bào các dân tộc tỉnh Hải Ninh (cũ), Bác nói chuyện về hai nhiệm vụ chiến lược của toàn Đảng, toàn dân ta trong giai đoạn ấy là xây dựng CNXH ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà. Bác nhấn mạnh: “Xây dựng CNXH thành công thì đấu tranh thống nhất nước nhà nhất định thắng lợi”.
Lần thứ hai là vào ngày 8-5-1961. Ông Chiến kể: Tỉnh Hải Ninh chuẩn bị đón Bác rất chu đáo. Hôm đó, tôi địu cậu con trai đầu lòng tên là Phạm Quốc Khánh, lúc đó mới được hơn một tuổi (sau này là bộ đội đặc công) ra sân bay đất để đón Bác. Chiếc La-cô-ta chở Bác Hồ đến và mọi người sung sướng hô vang: - Bác Hồ, Bác Hồ! Trưa hôm đó, Bác ăn cơm ở bên Văn phòng UBND tỉnh. Lúc đó, tôi cũng vinh dự được đón Bác ở nhà ăn. Bữa cơm hôm đó nhiều thức ăn nhưng thiếu rau nên bị Bác phê bình: - Các chú không trồng được rau để ăn à? Lần sau Bác đem rau từ Hà Nội về nhé (!).
Phê bình anh em vậy thôi nhưng Bác quan tâm và thương cán bộ ở nơi xa xôi này lắm. Có một chuyện mà tôi nhớ mãi không quên. Đó là, đón Bác Hồ, cán bộ các cơ quan trong tỉnh hôm ấy thưa với Bác rằng anh em ở đây mới chỉ được nhìn chứ chưa được đi máy bay lần nào. Mọi người đề xuất Bác cho anh em đi thử một lần cho biết. Bác vui vẻ đồng ý và giao hẹn: Chỉ bay trong phạm vi Hải Ninh thôi đấy nhé! Anh em cán bộ của tỉnh hôm đó được Bác chiều cho đi máy bay vui vẻ và hả hê lắm.
Bác Hồ chia kẹo tết năm ấy
| “...Công nhân là giai cấp lãnh đạo, là chủ khu mỏ thì phải làm sao cho xứng đáng; để xe máy hỏng, lười biếng, lãng phí đều không xứng đáng vai trò làm chủ. Muốn làm những người chủ xứng đáng thì phải thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm. Bây giờ chúng ta làm cho mình, cho nhân dân và cho con cháu chúng ta nữa”. |
Đối với bà Nguyễn Thị Chẩn, bà Đào Thị Nhàn thôn Lâm Xá 1, xã Hồng Thái Tây, huyện Đông Triều thì Tết Ất Tỵ 1965 là cái tết ý nghĩa nhất.
Sáng ba mươi Tết năm ấy, cô bé Chẩn cùng 3 người bạn nữa rủ nhau sang làng Yên Dưỡng chơi đánh đu ở hội xuân. Lúc ấy, tầm khoảng chín giờ. Đi đến khu vực cổng trường học của xã Phạm Hồng Thái (khi ấy chưa tách thành Hồng Thái Đông và Hồng Thái Tây như hiện nay), thì thấy có đoàn xe ô tô dừng lại ở cổng trường. Thấy Bác Hồ từ xe ô tô bước xuống, cô bé Chẩn khi ấy cùng các bạn mừng rỡ reo lên:
- Bác Hồ, Bác Hồ! Rồi như trong mơ, Bác đến xoa đầu từng cháu và chia cho mỗi cháu 4 chiếc kẹo. Giống như các bạn, cô bé Chẩn để dành mãi mới dám ăn kẹo của Bác Hồ.
Bà Đào Thị Nhàn nhớ lại: Tết năm ấy, trên đường đi chơi hội, khi biết là Bác Hồ đến, bà quên luôn hội xuân để ở lại đón Bác Hồ. Chia kẹo cho các cháu thiếu nhi xong, Bác vào thăm ngôi trường của xã. Trong trường khi ấy có ông giáo Tuấn (quê ở Thanh Hoá) và khoảng hai chục em học sinh. Thầy trò ra chào Bác Hồ, được Bác phát kẹo cho. Nhìn ra quả đồi trọc bên cạnh, Bác phê bình và hỏi những người dân trong xã đang đứng đó có ai là đảng viên không. Một thầy giáo cấp hai và một y sĩ ở trạm xá xã thưa với Bác mình là đảng viên. Bác bảo các đồng chí đảng viên phải lãnh đạo, tuyên truyền, vận động nhân dân trồng cây để phủ xanh đất trống, đồi trọc. Mọi người đều hứa sẽ thực hiện tốt lời Bác dạy, để lần sau Bác về sẽ nhìn thấy thật nhiều cây xanh. Nhưng ai ngờ đây lại là lần cuối Bác về thăm Quảng Ninh.
Đón Bác trên tầng than Đèo Nai
Ông Đỗ Thế Việt, Bí thư đầu tiên của Cẩm Phả và ông Mai Hữu Phần, từng là công nhân, rồi làm cán bộ công đoàn Mỏ than Đèo Nai, nay đều đã ngoài 80 tuổi. Nhưng hai ông vẫn nhớ như in ngày được đón Bác Hồ trên tầng than Đèo Nai năm xưa.
Ông Đỗ Thế Việt kể: Sáng sớm ngày 30-3-1959, tôi được lãnh đạo Khu uỷ Hồng Quảng điện báo Bác Hồ sẽ về thăm vùng than Cẩm Phả. Cấp trên yêu cầu phải bí mật, còn về địa điểm thì chọn nơi nào để Bác vừa thăm mỏ, lại vừa được ngắm cảnh. Tôi nghĩ ngay đến tầng than Đèo Nai, bởi đứng trên đó sẽ bao quát được cả thị xã và vịnh Bái Tử Long. Tôi gọi cho anh Nguyễn Thanh Đính, lúc đó là Giám đốc Xí nghiệp Than Cẩm Phả để thống nhất kế hoạch. Tầm hơn 10 giờ, chiếc răng-rô-ve đưa Bác lên. Lúc Bác trò chuyện với công nhân, tôi cố đứng gần xem Bác viết gì vào cuốn sổ nhỏ nhưng không đọc được vì Người viết bằng chữ Nho. Đón Bác, tôi vừa mừng, vừa lo. Lo nhất là khi Bác hỏi những điều cụ thể như trên công trường có bao nhiêu đảng viên, đoàn viên, bao nhiêu nam, nữ công nhân, mỗi ca chạy được bao nhiêu xe. Thú thực lúc đó Bác hỏi bất ngờ thế làm sao mình nắm được. Sợ Bác mắng mình quan liêu nên tôi ướm chừng rồi trả lời. May là khi Bác quay sang hỏi anh em công nhân có đúng thế không, mọi người đều đồng thanh:
- Thưa Bác đúng ạ!
Ông Mai Hữu Phần kể: Hồi Bác về Đèo Nai, ông là công nhân, kiêm Thư ký công đoàn bộ phận của Công trường than Thủ công, thuộc Xí nghiệp Than Cẩm Phả. Khi Bác đến, ông cùng anh em công nhân vui sướng reo lên: Bác Hồ, Bác Hồ! Bác giơ tay lên bảo anh em ngồi xuống rồi trò chuyện thân tình như người cha trò chuyện với các con. Bác khen công nhân mỏ đã cố gắng trong sản xuất, bảo vệ tốt máy móc.
Bác bảo: “Trước đây bốn, năm năm, khu mỏ này của thực dân Pháp, công nhân còn là nô lệ bị bóc lột và đàn áp khổ cực. Ngày nay, khu mỏ là của nhân dân nói chung và của công nhân nói riêng. Công nhân là giai cấp lãnh đạo, là chủ khu mỏ thì phải làm sao cho xứng đáng; để xe máy hỏng, lười biếng, lãng phí đều không xứng đáng vai trò làm chủ. Muốn làm những người chủ xứng đáng thì phải thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm. Bây giờ chúng ta làm cho mình, cho nhân dân và cho con cháu chúng ta nữa”.
Bác Hồ nay đã đi xa nhưng hình ảnh của Người trong những lần về thăm Quảng Ninh vẫn còn mãi trong lòng người dân Đất Mỏ.
Đỗ Ngọc Hà
| Những lần Bác Hồ về thăm Quảng Ninh * Ngày 24-3-1946, Hồ Chủ tịch đi bằng thuỷ phi cơ Catalina từ sân bay Gia Lâm đến Vịnh Hạ Long hội đàm với Cao uỷ Pháp tại Đông Dương - Đô đốc Georges Thierry d’Argenlieu trên tuần dương hạm Esmille Bertin. * Từ ngày 3 đến 5-10-1957, về thăm Quảng Ninh, Bác Hồ nói chuyện với nhân dân thị xã Hòn Gai, thăm Vịnh Hạ Long. * Từ ngày 29 đến 31-3-1959, Bác Hồ về thăm Vịnh Hạ Long, thăm sở chỉ huy Trung đoàn 244, thăm mỏ Đèo Nai, thăm đảo Tuần Châu, thăm tàu hải quân T254 tại quân cảng Bãi Cháy, thăm Đại đội pháo 34 trên đảo Hòn Rồng. * Từ ngày 19 đến 20-2-1960, Bác Hồ thăm tỉnh Hải Ninh (cũ), nói chuyện với nhân dân trong cuộc mít tinh lớn tại sân vận động Móng Cái. * Ngày 9-5-1961, Bác Hồ thăm đảo Cô Tô. Trên đường đi, ngày 8-5-1961, Bác thăm Trung đoàn 248 tại thị trấn Tiên Yên, thăm đảo Trà Cổ. * Từ ngày 21 đến 22-1-1962, Bác Hồ cùng Anh hùng vũ trụ Liên Xô (cũ) Ghéc-man Ti-Tốp thăm Vùng mỏ, thăm Vịnh Hạ Long, nói chuyện với nhân dân TX Hòn Gai. * Ngày 13-11-1962, Bác Hồ thăm đảo Ngọc Vừng và quân cảng Vạn Hoa. * Ngày 23-11-1963, Bác Hồ thăm đảo Tuần Châu. * Tết Ất Tỵ - 1965, Bác về vui tết với nhân dân Quảng Ninh. Trưa 30 Tết, trên đường về TX Hòn Gai, Bác nghỉ trưa tại Trường cấp I Phạm Hồng Thái, Đông Triều. Sáng mồng một Tết, ngày 2-2-1965, Bác nói chuyện với đồng bào tại cuộc mít tinh lớn ở sân Trường cấp III Hòn Gai. Trên đường về Uông Bí, Bác dừng chân tại đồi thông Yên Lập, thăm một gia đình nông dân người Hoa. Tại Uông Bí, Bác nói chuyện và chúc tết nhân dân cùng các chuyên gia nước ngoài. * Ngày 15-11-1968, do sức khoẻ yếu không về thăm Quảng Ninh được, Bác tiếp đại biểu công nhân, cán bộ ngành Than tại Phủ Chủ tịch. (Nguồn: Địa chí Quảng Ninh, tập 2) |
