Nhằm mục tiêu phát triển bền vững, thực hiện chủ trương phát triển chuyển từ “nâu” sang “xanh”, tháng 7-2016, UBND tỉnh và đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) đã ký biên bản thúc đẩy giai đoạn 2 của “Dự án thúc đẩy tăng trưởng xanh khu vực Vịnh Hạ Long”. Theo đó, giai đoạn 2 của dự án sẽ được triển khai thông qua các hoạt động, chính sách về tăng cường cơ chế về tài chính, ngân sách, quản lý môi trường, năng lượng hiệu quả, nâng cao nhận thức; phát triển ngành du lịch...
Dự án thành lập 5 tổ công tác thực hiện các hoạt động thí điểm. Trong đó, tổ công tác có nhiệm vụ “Thúc đẩy du lịch bền vững tại khu vực Vịnh Hạ Long” do Sở Du lịch là tổ trưởng với các hợp phần thúc đẩy du lịch bền vững tại Vịnh Hạ Long. Một trong những nhiệm vụ quan trọng là phát triển dịch vụ du lịch sinh thái, xây dựng các mô hình phát triển du lịch sinh thái ở đảo Quan Lạn (Vân Đồn) là một trong những phần quan trọng.. Phóng viên Báo Quảng Ninh Cuối tuần đã có cuộc trò chuyện với ông Hoàng Danh Sơn (ảnh), Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, Trưởng Ban Quản lý dự án Thúc đẩy Tăng trưởng xanh khu vực Vịnh Hạ Long giai đoạn 2 về vấn đề này.
Nói về quá trình ra đời, chính sách phát triển du lịch của dự án, ông Hoàng Danh Sơn cho biết: Thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, chuyển từ “nâu sang xanh”, tháng 10-2015, UBND tỉnh đề xuất với JICA (Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản) xây dựng Dự án hỗ trợ kỹ thuật Thúc đẩy tăng trưởng xanh khu vực Vịnh Hạ Long. Giai đoạn 1 của dự án là giai đoạn nghiên cứu, lập kế hoạch và đã hoàn thành vào tháng 6-2016.
Giai đoạn 2 của dự án được thực hiện trong 3 năm, kể từ tháng 11-2016 với mục đích thúc đẩy tăng trưởng xanh khu vực Vịnh Hạ Long thông qua thực hiện các chính sách môi trường bền vững trong các ngành kinh tế trọng điểm và thực hiện chính sách phát triển ngành Du lịch. Đến nay, dự án đã thành lập 5 tổ công tác thực hiện các hoạt động thí điểm. Tổ công tác “Thúc đẩy du lịch bền vững tại khu vực Vịnh Hạ Long” do Sở Du lịch là Tổ trưởng với các hợp phần thúc đẩy du lịch bền vững tại Vịnh Hạ Long. Một trong những nhiệm vụ quan trọng là phát triển dịch vụ du lịch sinh thái, xây dựng các mô hình phát triển du lịch sinh thái ở Vân Đồn.
- Vì sao đảo Quan Lạn (Vân Đồn) lại được lựa chọn để thực hiện hiện thí điểm trong hợp phần của dự án, thưa ông?
+ Thực ra, ban đầu Vân Đồn không phải điểm được chọn lựa thực hiện hợp phần dự án mà TX Quảng Yên mới là nơi được lựa chọn làm thí điểm. Tuy nhiên, do một số vấn đề phát sinh và quá trình xem xét cho thấy Vân Đồn mới là khu vực có những giá trị phù hợp hơn để thực hiện dự án. Đó là huyện Vân Đồn có nguồn tài nguyên thiên thiên phong phú, cảnh quan còn nguyên sơ. Hơn nữa, nơi đây đang đề xuất trở thành đặc khu kinh tế cấp quốc gia. Vì thế, yêu cầu phát triển bền vững, bảo vệ tài nguyên môi trường ở đây rất cấp bách. Đặc biệt là khi sân bay Vân Đồn, các dự án ở vùng lõi... đang ở ngưỡng cửa hoàn thiện. Khi đó, du khách đổ về nếu không có đối sách sớm, cảnh quan môi trường, kinh tế biển đảo sẽ bị phá vỡ, mất cân bằng. Vì thế chúng tôi lựa chọn Vân Đồn và xã đảo Quan Lạn là nơi được chọn để thí điểm mô hình này.
- Vậy dự án được triển khai như thế nào?
+ Tháng 6-2017, dự án thành lập Ban Du lịch sinh thái cộng đồng đảo Quan Lạn (gồm cả xã Minh Châu và Quan Lạn), lấy ý kiến cộng đồng xây dựng kế hoạch theo hướng dẫn về phương pháp luận của chuyên gia JICA. Như vậy, dự án đề cao vai trò của cộng đồng, coi đó là trung tâm hưởng lợi các giá trị dự án. Sau đó, dự án thí điểm xây dựng các hành trình khám phá du lịch sinh thái để kết hợp xúc tiến cho điểm đến. Ngoài ra, các tài liệu và các công cụ thông tin du lịch cũng được xây dựng trong quá trình triển khai hoạt động thúc đẩy du lịch sinh thái. Nhiều khoá tập huấn sẽ được tổ chức cho các hướng dẫn viên địa phương và cho cộng đồng nhằm mục đích cải thiện chất lượng dịch vụ cung cấp tại các điểm du lịch sinh thái.
Cụ thể, dự án xây dựng mô hình du lịch sinh thái, đề xuất mô hình 2 tour du lịch làm thí điểm. Sau khi tiến hành khảo sát, thống nhất, thông tin cho 2 tour này sẽ được thu thập, hoàn thiện và in thành các ấn phẩm. Nghĩa là thông tin được xây dựng bài bản, thống nhất từ các nội dung về lịch sử, về nhận dạng vẻ đẹp thiên nhiên, đa dạng sinh học, dịch vụ, phong cách sống của người dân...
Theo đó, tour 1 là tour lịch sử văn hoá. Du khách sẽ tham quan các điểm mà người dân và du khách đánh giá là có giá trị nhất về văn hoá, lịch sử trên đảo. Tour 2 có tính khám phá, tập trung vào những cảnh quan lạ, như: Bãi đá, cảnh biển, ngắm bình minh lên, câu mực ban đêm... tạo sự khác lạ, mới mẻ so với hoạt động thông thường.
- Hiệu quả của dự án mang lại cho cộng đồng, người dân và các doanh nghiệp du lịch như thế nào, thưa ông?
+ Chính các hoạt động trên cũng làm doanh nghiệp, người dân hào hứng. Bởi các hoạt động du lịch đều hướng tới một sự chuẩn hoá cao về các mặt (thông tin, dịch vụ...). Khác với thực trạng không thống nhất hiện nay, mỗi người làm một nẻo chưa kể những thông tin không hay xuất phát từ sự cạnh tranh thiếu lành mạnh.
Chúng ta thường nói tới dự án là nhắc tới sự đầu tư, hỗ trợ. Nhưng đối với dự án này không có đầu tư nhưng chứa đựng giá trị quan trọng hơn. Bởi đây là dự án hỗ trợ kỹ thuật nên chuyên gia giỏi người Nhật Bản sang tận nơi, hướng dẫn, hỗ trợ kinh nghiệm, phương pháp trong tư duy trong phát triển du lịch sinh thái. Theo cách đó, chuyên gia dự án sẽ hỗ trợ, truyền đạt kinh nghiệm, “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn cách thức để người dân, doanh nghiệp biết và nâng cấp dần các dịch vụ, cách làm du lịch. Dự án còn tập trung đào tạo, nâng cao kỹ năng cho người dân để hình thành phong cách du lịch hiện đại, đặc biệt là hiện đại hoá về tư duy cho người làm du lịch.
Về lâu dài, trên cơ sở thí điểm, dự án sẽ xây dựng, hoàn thiện quy trình cho du lịch sinh thái, giúp địa phương nâng cao năng lực quản lý, xác lập những quy chế, giá trị phải gìn giữ bảo vệ... Đó là chuẩn mực để các đơn vị vào đầu tư phải tuân thủ, thậm chí phải thực hiện tốt hơn các quy chế, quy định này.
- Như ông nói, Dự án thí điểm đưa ra 2 tour cơ bản. Cách làm này có ảnh hưởng tới sự phát triển đa dạng của sản phẩm du lịch, cách làm du lịch và đời sống người dân không?
+ Không. Hoàn toàn không. Bởi đó chỉ là mô hình thí điểm để chỉ ra cho người dân, doanh nghiệp cách làm, định hình các vấn đề bài bản, có chuẩn mực. Nghĩa là cách chuẩn hoá về thông tin, dịch vụ của các điểm đến trong 2 tour trên. Dựa trên các thông tin, dịch vụ đã chuẩn hoá này, mà doanh nghiệp, người dân tuỳ khả năng áp dụng, năng lực, có thể tổ chức ra nhiều sản phẩm du lịch với các hành trình khác nhau, mà không phải máy móc tuân thủ theo hành trình của 2 tour trên. Hoặc nó phụ thuộc hoàn toàn vào nhu cầu khám phá, tham quan của du khách. Nghĩa là dựa trên các chuẩn mực sẵn có có thể tổ chức được vô số tour. Điều quan trọng phải tuân thủ là các thông tin, dịch vụ... chuẩn hoá đa được dự án thiết lập ở mỗi điểm đến.
Trong khuôn khổ chương trình, dự án sẽ cùng địa phương khảo sát chuẩn hoá thêm một số điểm, mô hình khác nếu có điều kiện. Tất cả sau này sẽ được in ấn thành bản đồ, tài liệu chính quy cung cấp cho du khách. Như vậy, sản phẩm du lịch ngày càng đa dạng, chứ không đơn điệu.
- Việc chuẩn hoá trong thí điểm mô hình du lịch sinh thái sẽ có tác động như nào tới giảm thiểu những vấn đề cạnh tranh, tăng giá... trong du lịch không?
+ Bản thân các mô hình dự án cũng không xác định vấn đề này, mà chỉ nêu ra các chuẩn mực để cộng đồng cùng đánh giá, điều tiết. Dự án góp phần nhỏ trong việc giúp các doanh nghiệp, người dân khẳng định, nhận thức đúng giá trị dịch vụ. Khi họ hiểu rõ về những giá trị đó, dựa vào mối quan hệ giữa người dân, doanh nghiệp trong cộng đồng thì họ sẽ giám sát chéo nhau với sự tham gia của chính quyền.
Một điểm thuận lợi là hiện Chi hội Du lịch Vân Đồn rất phát triển. Phần lớn các hội viên đều ở trên đảo Quan Lạn. Trên thực tế, họ đã có sự hợp tác tốt, tính tập thể cao. Họ đã biết chia sẻ thông tin để cùng nhau san sẻ lượng khách đến đảo đông dịp cuối tuần, biết khẳng định những giá trị thực trong dịch vụ, nếu doanh nghiệp nào lên giá quá mức đối với du khách thì họ kết hợp với chính quyền để phê phán, loại trừ.
- Để tiếp tục phát huy những giá trị tốt đẹp, thúc đẩy du lịch sinh thái, thời gian tới chương trình chi tiết của dự án sẽ tiếp tục thực hiện như thế nào, thưa ông?
+ Dự kiến thời gian tới, dự án sẽ phát triển các hành trình khám phá để thúc đẩy du lịch sinh thái và sau này sẽ được UBND tỉnh hoặc huyện Vân Đồn đồng ý. Ngoài ra, các phần việc sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, là: Cung cấp tài liệu và các công cụ thông tin du lịch (chủ yếu là tập gấp, bản đồ, website), lắp đặt hệ thống biển chỉ dẫn tại điểm và thuyết minh, đào tạo hướng dẫn viên du lịch, doanh nghiệp du lịch, dịch vụ, cộng đồng, tổ chức các hoạt động xúc tiến du lịch, theo dõi kết quả và các tác động của hoạt động thí điểm. Đồng thời, xây dựng quy định về các hoạt động du lịch sinh thái tại đảo Quan Lạn, đề xuất các kiến nghị cho giai đoạn sau của dự án, nhằm cải thiện và mở rộng mô hình tới các địa điểm khác.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!
Hà Phong (Thực hiện)
