Nhà máy Xi măng Hạ Long là một trong 3 dự án về xi măng có quy mô lớn nằm trên địa bàn tỉnh được xây dựng tại xã Thống Nhất (Hoành Bồ) do Tập đoàn F.L.Smindth của Đan Mạch thiết kế, cung cấp thiết bị và Công ty CP Xi măng Hạ Long làm chủ đầu tư.
Dự án có tổng số vốn đầu tư gần 6.500 tỷ đồng bao gồm nhà máy chính và trạm nghiền phía Nam tại khu công nghiệp Hiệp Phước, TP Hồ Chí Minh. Công suất thiết kế của Nhà máy Xi măng Hạ Long là 5.500 tấn clinker/ngày đêm, tương đương với 2,07 triệu tấn xi măng/năm. Xi măng được sản xuất tại nhà máy bằng lò quay theo phương pháp khô với sản phẩm chính là PCB40. Trong đó, nhà máy chính sản xuất 0,85 triệu tấn xi măng/ năm và trạm nghiền phía Nam nhận clinker từ nhà máy chính để sản xuất 1,22 triệu tấn xi măng/năm. Hệ thống thiết bị được sử dụng tại nhà máy được đánh giá là những công nghệ tiên tiến, hiện đại đảm bảo các yếu tố về môi trường, giảm thiểu độc hại cũng như đảm bảo về chất lượng cho sản phẩm.
Toàn cảnh Nhà máy Xi măng Hạ Long (Hoành Bồ).
Dự án được khởi động từ cuối năm 2005, dự kiến đến hết tháng 3-2008 sẽ hoàn thành và đi vào sản xuất. Theo kế hoạch, từ tháng 10-2006 đến tháng 3-2007 sẽ hoàn thành việc mua sắm thiết bị (bao gồm cả đấu thầu trong nước) và gia công chế tạo thiết bị tại Việt Nam; từ quý II-2007 đến quý IV-2007 triển khai thi công và hoàn thành các hạng mục thuộc dây chuyền chính của nhà máy. Tuy nhiên, đến thời điểm này, tổng giá trị thực hiện của dự án mới đạt khoảng trên 60% khối lượng xây dựng và lắp đặt. Một số hạng mục công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng như: các hạng mục xây dựng thuộc dây chuyền sản xuất chính của nhà máy và các hạng mục phụ trợ như điện, nước, đường nội bộ phục vụ thi công, hoàn thành công tác thi công cọc thử; triển khai thí nghiệm thử tải cọc, xây dựng kho phụ tùng nặng, kho vật tư tổng hợp, xưởng sửa chữa, khu điều hành sản xuất, hệ thống cấp thoát nước, kho xưởng của trạm nghiền phía Nam. Đối với các hạng mục: Cảng xuất clinke, bể bột liệu, tuyến băng tải đá vôi, nhà nghiền liệu, tháp trao đổi nhiệt và các trạm điện đang được chủ đầu tư triển khai lắp đặt thiết bị chạy thử và hoàn thiện các hạng mục phụ trợ. Theo chủ đầu tư cho biết, khả năng Nhà máy Xi măng Hạ Long sẽ được hoàn thành và chạy thử sớm nhất vào quý II-2009. Như vậy so với kế hoạch, dự án đang bị chậm tiến độ ít nhất là 7 tháng. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do công tác đền bù, giải phóng mặt bằng triển khai quá chậm. Hiện còn vướng mắc hơn 50 hộ dân ở hai thôn Lương Kỳ và Khe Khoai chưa di dời khỏi hai mỏ sét (thuộc khu vực khai thác của nhà máy) do giữa chủ đầu tư và người dân chưa thoả thuận được giá đền bù. Bên cạnh đó, việc đầu tư xây dựng hệ thống giao thông như nâng cấp tuyến tỉnh lộ 326 và tuyến đường Trới - Vũ Oai triển khai rất chậm nên việc chuyển vật tư, thiết bị phục vụ cho công tác xây lắp của nhà máy gặp nhiều khó khăn. Những khó khăn nảy sinh về địa chất, nhất là ở khu trạm nghiền phía Nam khiến công tác thiết kế, xử lý nền móng công trình kéo dài so với dự kiến đề ra... Một nguyên nhân khác cũng được đề cập tới đó là việc huy động nhân lực, vật lực của các đơn vị thi công. Tại công trường vào thời điểm cuối tháng 8-2008, khi chúng tôi đến lực lượng thi công rất ít trong khi công trường vẫn còn quá ngổn ngang. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Xi măng Hạ Long thừa nhận: “Đây là lần đầy tiên Công ty thực hiện một dự án có quy mô lớn như vậy nên chưa có kinh nghiệm và tầm nhìn trong việc tổ chức điều hành và thực hiện dự án. Trong khi đó, lại liên tục phải chịu sức ép của những bất ổn về tình hình giá cả các thiết bị và nguyên vật liệu. Mà hậu quả là nhiều gói thầu bị “vỡ” nhà thầu bỏ cuộc như: Gói cáp điện, gói bi đạn, gói clinke phía Nam. Để tiến hành thủ tục đấu thầu, Công ty lại mất thời gian ít nhất 3 tháng...”.
Được biết, cuối tháng 8 vừa qua chủ đầu tư đã thoả thuận giá đền bù với các hộ dân ở thôn Lương Kỳ và đã có 20 hộ nhận tiền với tổng số tiền 400 triệu đồng. Dự kiến trong tháng 9 này, chủ đầu tư sẽ chi trả tiền đền bù cho những hộ còn lại để đảm bảo an toàn cho người dân cũng như đẩy nhanh tiến độ dự án. Đối với những vấn đề liên quan đến sự thay đổi của giá các loại vật tư, chủ đầu tư sẽ mời các nhà thầu tham gia đấu thầu lại để điều chỉnh lại giá đấu thầu cho phù hợp với thực tế. Việc sớm đưa Nhà máy Xi măng Hạ Long đi vào hoạt động sẽ góp phần cung cấp xi măng cho các công trình xây dựng, tạo việc làm và nguồn thu cho tỉnh. Chia sẻ với những khó khăn chung của chủ đầu tư, thiết nghĩ, UBND huyện Hoành Bồ cần phối hợp với chủ đầu tư tích cực đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho dự án theo đúng kế hoạch. Các đơn vị thi công cần tập trung nhân lực đẩy nhanh tiến độ thi công để dự án sớm được hoàn thành đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh.
