Theo nhà nghiên cứu khí tượng, nhiều dấu hiệu cho thấy mùa đông năm nay khả năng lạnh hơn trung bình nhiều năm.
Sáng sớm nay 23/10, thời tiết miền Bắc chuyển biến, nhiều nơi trở mưa nhỏ và nhiệt độ giảm sâu hơn những ngày trước đó. Nhiều người ngỡ như mùa đông đã gõ cửa. Tuy nhiên dưới góc nhìn khí tượng, mùa đông chưa thật sự bắt đầu. Vậy trời rét ngay trong những đợt không khí lạnh đầu tiên có báo hiệu về một mùa đông đến sớm.
Phóng viên đã trao đổi với Tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng khí hậu - Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu về vấn đề này.
Thưa ông, vì sao sau 3 ngày lạnh khô, miền Bắc lại đột ngột xuất hiện mưa nhỏ và trở rét trong sáng nay 23.10?
- Sau ba ngày thời tiết khô ráo, nắng nhẹ ban ngày và se lạnh ban đêm. Sáng nay (23.10) miền Bắc - đặc biệt là Hà Nội trở nên lạnh hơn, âm u, có sương mù và mưa nhỏ lất phất.
Nguyên nhân là khối không khí lạnh đang bao trùm khu vực đã ổn định và ẩm lên sau vài ngày. Trước đó, miền Bắc vừa trải qua giai đoạn nóng ẩm, nên không khí vùng thấp vốn đã chứa sẵn nhiều hơi ẩm. Khi không khí lạnh khô tràn xuống, những ngày đầu trời khô và có nắng.
Đặc biệt theo số liệu quan trắc khí quyển sáng nay tại Hà Nội cho thấy nhiệt độ và điểm sương gần bằng nhau (khoảng 16 độ C). Đây là dấu hiệu rõ ràng của không khí bão hòa hơi nước.
Khi mây thấp hình thành và che phủ, ánh nắng không xuyên xuống mặt đất, khiến nhiệt độ ban ngày không tăng, tạo cảm giác lạnh sâu và âm u suốt cả ngày.
Đáng chú ý, hiện không có hình thế thời tiết nào khác tác động - không có không khí lạnh tăng cường, không có rãnh gió tây hay gió đông nam từ biển.
Do vậy, thời tiết ở miền Bắc lạnh hơn, nhiều mây và có mưa nhỏ không phải do có thêm đợt không khí lạnh hay gió mùa mới, mà do nền không khí sẵn ẩm, nhiệt độ giảm thấp ban đêm khiến hơi nước ngưng tụ, hình thành mây tầng thấp, sương mù và mưa phùn nhẹ.
Năm nay mới đợt trong những đợt không khí lạnh đầu mùa vào cuối tháng 10 đã ghi nhận thay đổi nhiệt độ đã khá rõ rệt như vậy. Trong khi một số năm gần đây tháng 12 mới cảm nhận rõ sự chuyển mùa. Vậy năm nay có được xem là rét sớm hơn so với mọi năm không, thưa ông?
- Thực tế, năm nay không phải là mùa đông đến sớm hơn bình thường, nhưng đợt lạnh đầu tiên lại mạnh và rõ rệt, khiến nhiều người cảm nhận như mùa đông đến sớm.
Ngay từ đầu năm, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi Khí hậu, đã có nhận định và dự báo rằng gió mùa mùa đông 2025 sẽ bắt đầu xấp xỉ trung bình nhiều năm (tức khoảng giữa đến cuối tháng 10) và cường độ lạnh năm nay mạnh hơn.
Như vậy, không phải không khí lạnh đến sớm hơn, mà là đợt lạnh đầu tiên năm nay mạnh và giảm nhiệt độ sâu hơn, khiến người dân cảm nhận rõ rệt mùa đông đang đến gần.
Thưa ông, dự báo ENSO chuyển pha La Nina trong các tháng cuối năm sẽ tác động thế nào đến thời tiết mùa đông năm nay?
- Theo các trung tâm khí hậu quốc tế (NOAA, IRI, JMA), từ giữa tháng 10.2025, vùng xích đạo Thái Bình Dương vẫn đang ở trạng thái trung tính ENSO nhưng có xu hướng nghiêng về pha lạnh, với nhiệt độ mặt nước biển vùng Nino 3.4 giảm dần so với trung bình.
Dự báo cho thấy xác suất khoảng 65 % La Nina sẽ hình thành trong giai đoạn tháng 10 - 12.2025 và kéo dài suốt mùa đông 2025 - 2026, trước khi có khả năng trở lại trạng thái trung tính vào đầu năm 2026.
Với Việt Nam, nếu La Nina thực sự thiết lập trong mùa đông năm nay, thời tiết miền Bắc thường lạnh hơn và kéo dài hơn bình thường, đặc biệt trong các tháng 12.2025 - 2.2026.
La Nina cũng tăng cường gió mùa đông bắc, khiến mưa phùn và sương mù ẩm ướt ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể xuất hiện sớm và dai dẳng. Ngược lại, Nam Bộ và Tây Nguyên thường có mùa khô đến muộn, còn Trung Bộ có thể xuất hiện mưa lớn muộn cuối năm.
Dự báo xu thế mùa đông năm nay nhiều khả năng lạnh hơn trung bình, có thể xuất hiện nhiều đợt rét đậm, rét hại hơn so với năm ngoái.
Trân trọng cảm ơn ông!
